Nói
đến núi non Đà Lạt, nhiều nhà nghiên cứu địa lý, lịch sử,
dân tộc học và cả khách du lịch đều nghĩ đến hai ngọn Lang
Bian mà người Việt gọi là Núi Bà và Núi Khổng Lồ (Nhút)
cùng rặng Biđúp, mặc dù ngày nay Lang Bian (Núi Bà) thuộc
huyện Lạc Dương. Ông Khổng Lồ (Nhút) cũng thế, còn rặng
Biđúp thực tế ở Lạc Dương giáp giới với Thuận Hải. Riêng
với hai ngọn Lang Bian, các nhà nghiên cứu Pháp đã tìm
hiểu khá nhiều, người Việt đặt tên Núi Bà là về sau này.
Trong các truyền thuyết thần thoại,
truyền thuyết của các dân tộc ít người Đà Lạt, ba rặng
núi Lang Bian (Lâm Viên - Núi Bà), Khổng Lồ (Nhút) và Biđúp
quan hệ rất mật thiết với nhau và thường là nguồn cảm hứng
sáng tạo của các thi ca.
Đỉnh Lang Bian cao 2.167m và Biđúp
cao 2.287m. Du khách ở Đà Lạt có thể thấy hai ngọn Lang
Bian (Núi Bà) như bộ ngực tràn căng sức sống của một phụ
nữ xinh đẹp khỏa thân nằm ngửa nhìn trời xanh mênh mang
trong những ngày đông nắng lạnh. Nhìn từ Đà Lạt, du khách
ngỡ rằng hai đỉnh Lang Bian liền nhau có thể đi từ đỉnh
này sang đỉnh kia. Nhưng sự thật lại khác. Hai đỉnh núi
được đi hai con đường khác nhau: Một theo hướng Lạc Dương,
một theo ngả Thái Phiên. Hồi trước, nối liền hai đỉnh núi
này có một con đường mòn quanh co qua một thung lũng, nhưng
bây giờ cây rừng đã che mất. Lang Bian đã ghi dấu một mối
tình chung thủy đã đi vào huyền thoại:
"Ngày xưa, xưa lắm,
tại làng La Ngư Thượng (tức Đà Lạt bây giờ) có người con
trai tên Lang, tù trưởng bộ tộc Lat, thương người con gái
tên Bian, con tù trưởng người Chil. Do khác bộ tộc, nên
Bian không cưới được chồng là Lang. Cuối cùng Bian và Lang
phải chấp nhận cái chết cho trọn tình và phản đối luật
tục khắt khe. Khi hai người mất, ông K'Zênh - cha của nàng
Bian hối hận, nhận trách nhiệm thống nhất các tộc người
Lat, Chil, Srê,... thành chung là dân tộc K'ho. Từ đó,
thanh niên nam nữ các bộ tộc đều dễ dàng yêu nhau, cưới
nhau".
Để ghi nhớ ngày lịch sử hợp nhất
ấy, các dân tộc La Ngư Thượng chọn hai đỉnh núi cao do
K'Bùng tạo lập đặt tên là Lang Bian.
Có người Lat kể thêm rằng: Yàng
(trời) cảm thương sự chung thủy của Lang và Bian nên cử
một vị thần xuống trần gian chăm sóc hai ngọn núi trên.
Và thần này được đặt tên là thần Lơmbiêng, đọc chệch âm
Lang Bian. Thần Lơmbiêng đắp cao ngọn Lang Bian là trụ
trời, làm trung tâm định cư cho Kongan (dân tộc) K'ho Lat.
Ngày nay, nhiều cụ già người Lat kể về sự tích Lang Bian
thường chỉ kể về phần hai - tức là phần thần Lơmbiêng xây
trụ trời: Thần Lơmbiêng khi xây trụ trời có nhờ hai người
bạn giúp sức: đó là ông Khổng Lồ (Nhút) cũng là tên của
rặng nối tiếp với Lang Bian, phía trái nhìn từ Đà Lạt -
Lạc Dương. Và, một người bạn của thần Lơmbiêng nữa đó là
Biđúp. Nhưng ông này keo kiệt, tham ăn nên bị thần Lơmbiêng
đẩy cho một đạp té xuống gần biển: Biđúp tiếng người thiểu số có nghĩa là té úp.
Ba dãy núi Lang Bian, Khổng Lồ,
Biđúp tuy ngày nay không nằm trong địa phận thành phố Đà
Lạt, nhưng lịch sử của nó gắn liền với lịch sử phát triển
của các dân tộc người thiểu số ở đây: K'ho Lat, K'ho Chil...
Trước thế kỷ 19, người Lat quần cư ở vùng hồ Xuân Hương
ngày nay đến chân Lang Bian. Người Chil sống rải rác từ
núi Yansin đến Biđúp, từ thung lũng núi Khổng Lồ quanh
Lang Bian...
Ngày nay nếu có dịp du khách đứng
trên đỉnh Lang Bian sẽ thấy các "bon" người Chil, Lat đang âm thầm lặng lẽ bên dòng suối hay ở các thung lũng, ven
những đồi xanh như một thảo nguyên thuở xa xưa này. Phía
xa thành phố Đà Lạt chập chùng những biệt thự, cao ốc,
trường học, nhà thờ với tháp chuông nhọn vút, thế mà vẫn
ở dưới chân của con người đứng trên núi Lang Bian.
<Về
đầu trang>
...................................................................
Suối Vàng nằm về phía Bắc Đà Lạt,
cách trung tâm thành phố 12km. Khu vực trầm mặc và thơ
mộng này với những đồi cỏ thênh thang là nơi bác sĩ Yersin
đã đề nghị thành lập trung tâm thành phố nghỉ mát. Nhưng
sau khi khảo sát địa thế vùng này không thấy thuận lợi;
hơn nữa gần chân núi, độ ẩm cao, không thoáng khí như ở
Đà Lạt nên vùng này vẫn còn khá hoang sơ như ngày nay.
Tuy vậy gần đây đã có bao dự kiến
xây dựng Suối Vàng thành khu du lịch thứ 2 sau Đà Lạt.
Vùng đất tuyệt đẹp này với những mặt hồ lãng đãng khói
sương đã thu hút không biết bao nhiêu du khách. Dưới chân
đồi ven hồ là một rừng thông non xanh thẳm nổi lên trên
những cụm đồi tròn nhấp nhô chạy tít đến chân núi Lang
Biang. Đó là những sân cù lý tưởng trong tương lai.
Suối Vàng có 1 thác nước và 2
hồ lớn. Hồ Ankroet ở dưới và hồ Dankia ở trên. Hai hồ này
được tạo bởi 2 đập nước cùng tên chắn sông Đa Dung, phát
nguyên từ núi Lang Biang. Sức chứa 2 hồ khoảng 21 triệu
khối nước, được dùng để chạy máy phát điện tại nhà máy
thủy điện Ankroet. Công trình này được xây dựng hai giai
đoạn 1945 và 1953, công suất thiết kế 3.100 kW/h, nhưng
do máy móc cũ, gần đây chỉ đạt 2.400 kW/h.
<Về
đầu trang>
.....................................................................
Thác
Cam Ly là thác gần trung tâm thành phố Đà Lạt nhất, chỉ
cách khu Hòa Bình 2,3 km về phía Đông - Nam, ở gần nhà
số 68 đường Hoàng Văn Thụ. Lộ trình đến thác Cam Ly: Khu
Hòa Bình - Đường 3 tháng 2 - Hoàng Văn Thụ. Thác không
đẹp và thường ít nước vào mùa khô nhưng nhờ vị trí gần
trung tâm thành phố nên du khách thường ghé thăm.
Một chiếc cầu bắc ngang qua suối Cam
Ly phía trên thác giúp du khách đi từ bên này sang bên kia dòng suối. Dưới
chân thác là một vườn hoa nhỏ. Phong cảnh chung quanh thác không còn hoang
vu như ngày xưa.
Thác Cam Ly do Công ty dịch vụ
du lịch Đà Lạt quản lý và khai thác, với tổng diện tích
sử dụng là 16,5 ha.
Người Lạch gọi thác Cam Ly là
Liêng Tô Sra, về sau đổi thành thác Cam Ly mang tên đoạn
suối chảy từ Liêng Tô Sra đến sông Đạ Đờng.
<Về
đầu trang>
.....................................................................
Thác
Đa Tăng La (Datanla) ở ven quốc lộ 20 gần đèo Prenn, cách
Đà Lạt gần 5 km. Nằm trong khu rừng dự trữ nên Đa Tăng
La còn có vẻ đẹp hoang dã. Nước đổ mạnh trên những tảng
đá nhiều tầng chồng chất giữa hai triền dốc tạo thành nhiều
thác liên tiếp, có chỗ nước chảy giữa khe nứt tạo thành
hố sâu gọi là “Vực tử thần”.
Du khách muốn xuống tham quan
thác phải đi bộ theo một trong hai con đường dốc quanh
co với trên 200 bậc cấp.
Phía dưới thác Đa Tăng La là một
chuỗi thác khác, hùng vĩ nhất là thác Đoong Nham, đường
khó đi.
Đa Tăng La là biến âm của tên
dòng suối Đa Pơrla, người Lạch gọi thác Đa Tăng La là Liêng
Đu Rpu Kwăng (con trâu đực té) vì theo truyền thuyết, ngày
xưa có một con trâu đực té xuống thác này.
<Về
đầu trang>
.....................................................................
Nằm
trên địa bàn xã Tân Hội, huyện Đức Trọng, cách Đà Lạt 45km,
cách đường quốc lộ 20 khoảng 7 km. Thác thuộc loại đẹp,
hùng vĩ nhất Tây Nguyên với chiều cao hơn 20m, bề mặt thác
dài hàng trăm mét và một thềm thác rộng hàng chục ha có
thể tổ chức vui chơi cho hàng ngàn người một lúc. Các nhà
du lịch đã không ngần đặt cho Pongour biệt hiệu “Nam Phương
đệ nhất thác”.
Theo truyền thuyết của đồng bào dân tộc thì thác gắn liền với câu chuyện về
nàng Ka Nai - một Tù trưởng xinh đẹp đã có công xây dựng nên cuộc sông thịnh
vượng của đồng bào K’ho. Tương truyền Ka Nai có 4 con tê giác và Ponguor là
dấu vết các con tê giác cắm sừng xuống đất.
Từ nhiều năm nay, Ponguor có ngày hội thác vào rằm tháng giêng hàng năm và
ngay này đã trở thành một ngày vui chơi xuân của thanh niên Đà Lạt - Lâm Đồng
với nhiều trò chơi dân gian, các nghi lễ văn hóa truyền thống của các dân tộc
bản địa. Thác hiện do công ty TNHH Đất Nam (thành phố Hồ Chí Minh) quản lý
và khai thác.
<Về
đầu trang>
......................................................................
Trên đường từ TP. Hồ Chí Minh lên Đà Lạt, vừa qua khỏi ranh giới của thành phố
Đà Lạt với huyện Đức Trọng, du khách gặp thác Prenn.
Thác Prenn nằm sát ngay bên cạnh quốc lộ 20, dưới chân đèo Prenn.
Từ trên cao, nước đổ qua một vòm đá huyền vũ rơi xuống, trải đều như một bức
rèm trắng xóa đẹp tựa như mái tóc của nàng tiên, do đó thác còn có tên là Tiên
Sa.
Khách đến tham quan thác Prenn thích thú đi qua chiếc cầu nhỏ bắc trong lòng
thác, để mặc cho bụi nước tung tóe bám vào người, mang lại một cảm giác sảng
khoái đặc biệt.
Trong những năm 1960, thác Prenn có một vườn thú nhỏ với voi, cọp, gấu, hươu,
nai, khỉ, trăn, công...
Khu du lịch thác Prenn do Công ty dịch vụ du lịch Đà Lạt quản lý và khai thác.
Trước đây, phía trên thác Prenn có buôn Prền, nên thác mang tên gọi phổ biến
là Prenn. Người Lạch gọi thác Prenn là Liêng Tarding.
Trong ngôn ngữ Lạch, Prền là tên gọi của cây cà đắng, nhưng buôn Prền là một
địa danh không thể giải thích được như một số địa danh khác của người Lạch.
<Về
đầu trang>
........................................................................
Vài năm trở lại đây, du khách đến Đà Lạt có nghe nói đến thác Hang Cọp, một
thắng cảnh mới khai thác ở vùng Trại Mát thuộc phường 11, thành phố Đà Lạt.
Nhưng đi đến thác để tận mắt ngắm nhìn cảnh đẹp này thì còn ít người đi tới
được bởi đường đến thác tuy không xa nhưng lại khó đi.
Từ trung tâm thành phố Đà Lạt
đi về phía Trại Mát theo quốc lộ 20 (quốc lộ 11 cũ) đến
nhà thờ Trại Mát, khoảng non 10 cây số, có một ngã rẽ đi
vào một con đường đất ở phía tay trái, đó là đường vào
thác Hang Cọp.
Qua hơn 5 km đường đất quanh co
dưới tán rừng thông, qua những con dốc xuôi thoai thoải
chằng chịt rễ cây, khách đã nghe tiếng thác chảy réo rắt
từ xa xa. Không gian ở đây rất im vắng, không bị khuấy
động bởi tiếng ồn ào của phố thị. Nắng vàng xuyên qua lá
thông chiếu xuống một thứ ánh sáng làm mát dịu con đường
đi.
Sau khi lội qua một con suối nhỏ
nước chảy trong veo là đã đến đầu ngọn thác. Từ đó, theo
một bậc cấp bằng xi măng đi xuống vực sâu, hai bên cây
lá chen chúc dày đặc. Đến chân thác, hơi nước tỏa mù như
sương, khí đá bốc ra lạnh ngắt và ẩm ướt. Từ chân thác
ngước mắt nhìn lên: một cột nước trắng xóa từ núi đá cao
đổ xuống, dội ầm ì vào một hố nước sâu rồi thoát đi theo
một dòng suối ngoằn ngoèo qua các tảng đá lớn và lặng lờ
chìm lẫn vào rừng cây rậm rạp.
Thác cao ước khoảng 25 m, rộng
hơn 10 m. Đến mùa mưa, nước nhiều, dòng thác trải rộng
khoảng hơn 5 m, mùa nắng thì dòng thác hẹp hơn nhưng vẫn
đổ xuống với tốc độ rất nhanh và mạnh tạo thành những mảng
bọt trắng xóa tràn lên các tảng đá hoa cương lớn nằm dưới
chân thác.
Cảnh vật quanh thác còn hoang
sơ: rừng thông ở trên đồi cao thẳng đứng dưới bầu trời
xanh trong, ở dưới lũng sâu là nhiều loại cây tạp, cây
lá rộng khác chen chúc rậm rạp, cành lá đan xen mà ánh
nắng mặt trời không chiếu xuyên qua được. Nếu như không
có những bậc cấp bằng xi măng dẫn xuống thác thì đứng ở
đây khách sẽ ngỡ như đứng giữa khoảng rừng núi âm u chưa
có dấu chân người.
Vì sao thác có tên là thác Hang
Cọp?
Cho đến nay, chưa tìm được một
huyền thoại nào nhưng theo lời của dân địa phương thì do
dòng nước chảy mạnh từ trên cao đổ xuống, xói mòn các hốc
đá bên dưới tạo thành một hang sâu như hang cọp nên dân
địa phương gọi là thác Hang Cọp.
Đường đi đến thác Hang Cọp còn
khó khăn, cách đây vài ba năm chính quyền địa phương có
cho xe ủi một con đường để xe hơi có thể đưa du khách đến
đầu thác nhưng do mưa gió hàng năm, nay đường cũng bị xói
mòn. Tiếc thay, một cảnh đẹp thiên nhiên tuyệt diệu như
thế này mà chưa được các nhà kinh tế du lịch đầu tư xây
dựng cơ sở hạ tầng để thu hút khách du lịch đến tham quan!
Trong khi thác Cam Ly đã bị ô nhiễm nguồn nước, vườn hoa
Minh Tâm, hồ Than Thở v.v... đã trở nên quá quen thuộc
đối với khách du lịch thì thác Hang Cọp nếu được đầu tư
nâng cấp tạo cảnh quan cũng sẽ có sức thu hút khách đến
thăm không kém gì thác Đạ M’ri ở Bảo Lộc hoặc Trúc Lâm
Thiền Viện ở hồ Tuyền Lâm.
Hơn nữa, chính quyền phường 11
và thành phố Đà Lạt cũng cần chú trọng bảo vệ khu rừng
chung quanh thác để cho cảnh quan giữ được nét hoang dã
nguyên sinh, để cho nguồn nước vẫn ngày đêm tuôn tràn từ
thác cao xuống vực sâu, ngàn đời không bao giờ bị cạn kiệt,
để cho món quà tuyệt diệu mà thiên nhiên đã ban tặng cho
con người chúng ta còn mãi với thời gian.
<Về
đầu trang>
.........................................................................
Năm
1972, hồ Đa Thiện rộng 6 ha được hình thành sau khi một
đập nước được xây dựng ngăn giữa hai ngọn đồi để giữ nước
phục vụ sản xuất và tạo nên một thắng cảnh thơ mộng với
mặt hồ phẳng lặng giữa những đồi thông trùng điệp.
Năm 1972, hồ Đa Thiện rộng 6 ha
được hình thành sau khi một đập nước được xây dựng ngăn
giữa hai ngọn đồi để giữ nước phục vụ sản xuất và tạo nên
một thắng cảnh thơ mộng với mặt hồ phẳng lặng giữa những
đồi thông trùng điệp.
Đập nước này thường gọi là Đập III Đa Thiện. Trước đó, Đa Thiện đã xây dựng
2 đập nước khác, nhỏ hơn dùng cho trồng rau.
Thung lũng hồ Đa Thiện được mang tên Thung lũng Tình yêu (Vallée d’Amour) và
giải thích theo hai cách:
1- Trong nửa đầu thế kỷ 20, thung lũng gần Dinh Bảo Đại (Dinh III) được gọi
là Vallée d’Amour (Thung lũng Tình yêu), sinh viên Viện Đại học Đà Lạt nhận
thấy thung lũng gần ấp Đa Thiện là nơi hẹn hò lý tưởng của thanh niên nên cũng
đặt tên là Thung lũng Tình yêu.
2- Hướng đạo sinh thường cắm trại ở thung lũng Đa Thiện và đặt tên Thung lũng
Tình yêu với ý nghĩa tình yêu thiên nhiên, đất nước.
Cách Khu Hoà Bình 4,6 km về hướng Bắc theo đường chim bay. Thung lũng Tình
yêu là một trung tâm du lịch thanh thiếu niên do Công ty dịch vụ du lịch thanh
niên Đà Lạt quản lý, với diện tích 342 ha. Du khách đến tham quan thường dừng
lại trên đồi cao, chụp ảnh, ngắm nhìn toàn cảnh đồi núi chập chùng, đỉnh núi
Lang Biang án ngữ phía Bắc, cưỡi ngựa, đi xe đạp nước, dùng du thuyền lướt
trên mặt hồ, mua đặc sản hay tổ chức những bữa ăn dã ngoại nhẹ nhàng.
Có 3 lộ trình đi từ Khu Hoà Bình đến Thung lũng Tình yêu:
1- Khu Hòa Bình - Lê Đại Hành - Nguyễn Thái Học - Đinh Tiên Hoàng - Phù Đổng
Thiên Vương - Đường vòng Lâm Viên.
2- Khu Hòa Bình - Nguyễn Văn Trỗi - Bùi Thị Xuân - Phù Đổng Thiên Vương - Đường
vòng Lâm Viên.
3- Khu Hòa Bình - Lê Đại Hành - Nguyễn Thái Học - Bà Huyện Thanh Quan - Nguyên
Tử Lực - Đường vòng Lâm Viên
<Về
đầu trang>
.........................................................................