Cách đây hơn mười năm, Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam bắt đầu triển khai xây dựng hệ thống điểm bưu điện văn hoá xã (BĐVHX) trên phạm vi cả nước. Đây là chủ trương lớn nhằm cung cấp các dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin (CNTT) đến với nhân dân ở vùng nông thôn, góp phần phát triển kinh tế, xã hội.
Thời gian vừa qua, Bưu điện văn hoá xã (BĐVHX) đã thực sự trở thành điểm sáng văn hoá, một cơ sở hạ tấng mới bênh cạnh các cơ sở hạ tầng khác như: điện, đường, trường trạm. BĐVHX đã góp phần nâng cao dân trí, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân ở nông thôn. Hiện nay, toàn tỉnh có 118 điểm BĐVHX tăng 10 điểm so với năm 2005. Mỗi điểm đều được trang bị tủ sách và đầu tư trang thiết bị thông tin. Ngoài các dịch vụ bưu chính, viễn thông lâu nay như: gửi thư, điện thoại, phát hành báo chí… Tại mỗi điểm BĐVHX, người dân có thể sử dụng các dịch vụ như: nhận gửi, phát bưu phẩm ghi số trong nước và quốc tế, nhận đặt mua báo chí dài hạn và bán lẻ, đọc sách báo miễn phí, điện thoại trong nước và quốc tế, dịch vụ tư vấn qua điện thoại 1080, các loại thẻ viễn thông, dịch vụ Internet công cộng...
Việc phát triển các điểm BĐVHX đã mở rộng mạng lưới thông tin liên lạc quốc gia, phục vụ đắc lực cho sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước đến tận cơ sở một các nhanh chóng, thuận tiện góp phần giữ vững an ninh, quốc phòng, ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội. Điểm BĐVHX còn vừa là cầu nối thông tin vừa làm nhiệm vụ của người tuyên truyền viên để tuyên truyền và phổ biến kiến thức và những tiến bộ kỹ thuật đến với người dân vùng sâu, vùng xa. Có thể nói rằng điểm BĐVHX đã đang góp phần xoá đói, xoá nghèo về thông tin, tạo ra một môi trường thuận lợi nâng cao dân trí ở nông thôn và góp phần phát triển kinh tế - xã hội của người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì cũng đã bộc lộ những bất cập, vướng mắc làm hạn chế hiệu quả trong kinh doanh, phục vụ như: chí phí sửa chữa, nâng cấp, đầu tư bổ sung một số hạng mục cho hệ thống điểm BĐVHX tăng nhanh do các điểm BĐVHX đưa vào hoạt động thời gian cách đây khá lâu, nhiều hạng mục như nhà cửa, các công trình phụ trợ là nhà vệ sinh, hệ thống cấp nước sạch đã xuống cấp, hư hỏng cần sửa chữa; tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân của BĐVHX chậm lại và đang có xu hướng giảm sút do biến động của nhu cầu xã hội, hạch toán sơ bộ hàng năm hệ thống BĐVHX còn phải bù lỗ nhiều; đội ngũ nhân viên ở các điểm BĐVHX đa phần còn yếu về nghiệp vụ, thù lao cho người lao động còn thấp, chưa có chế độ bồi dưỡng làm thêm giờ, chăm sóc sức khoẻ, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, thi đua khen thưởng nên người lao động chưa yên tâm gắn bó với công việc. Cụ thể: khoảng 2 năm trở lại đây, các điểm BĐVHX gặp rất nhiều khó khăn, lượng người đến giao dịch ít, doanh thu giảm sút nghiêm trọng. Trong 6 tháng đầu năm 2010, doanh thu bình quân 01 điểm BĐVHX của tỉnh Bình Định đạt khoảng 750.000 đồng, giảm 55,5% so với cùng kỳ năm 2009.
Theo một số nhân viên của các điểm BĐVHX cho biết: “Nguyên nhân chính dẫn đến sự tụt giảm này là do sự mở rộng mạng lưới viễn thông, internet tới vùng nông thôn, tạo điều kiện cho nhiều gia đình ở nông thôn có điều kiện lắp đặt điện thoại cố định, hòa mạng di động, lắp đặt internet nên lượng người đến BĐVHX để gọi điện thoại, đọc sách báo thưa dần”.
Chị L.Q.C một nhân viên của BĐVHX cũng cho biết thêm: “Trước đây, các thầy cô giáo, học sinh rất thường xuyên đến BĐVHX tra cứu tài liệu, đọc sách báo… nhưng thời gian gần đây thì họ rất ít đến vì đa số họ đã kết nối internet trực tiếp tại nhà nhờ chương trình kết nối internet cho giáo dục. Do đó cũng làm giảm không ít doanh thu của BĐVHX”.
Đứng trước những khó khăn đó, cần tìm hướng khắc phục để khai thác hết tiềm năng, hợp tác kinh doanh của mô hình điểm BĐVHX, bằng nhiều cách như: cũng cố hệ thống cơ sở hạ tầng, tăng cường trang thiết bị hiện đại, đào tạo đội ngũ nhân lực tại các BĐVHX, chủ động đẩy mạnh ứng dụng CNTT, hỗ trợ người dân tiếp cận sử dụng máy tính và truy cập internet nhằm mục đích ứng dụng CNTT vào sản xuất và đời sống, xây dựng BĐVHX thành một trung tâm “thông tin truyền thông và học tập cộng đồng” ngoài việc cung cấp các dịch vụ truyền thống ra còn chủ động xây dựng các loại hình dịch vụ, các hoạt động vui chơi, giải trí phù hợp với nhu cầu của người dân địa phương. Tăng cường tập huấn chuyên môn nghiệp vụ và cải thiện chế độ, chính sách cho cán bộ BĐVHX.
Có như vậy thì BĐVHX mới có thể tiếp tục tồn tại, khằng định vai trò là nhân tố thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội… thu hút được nhân dân đến với BĐVHX và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các BĐVHX.
Hồng Anh