Thứ bảy , 25 / 10 / 2014, 20: 25 (GMT+7)
 
 
 
 
 

Dùng thuốc chống tiết acid ức chế bơm proton trong bệnh lý tiêu hóa

Thứ bảy , 22 / 9 / 2007, 21: 28 (GMT+7)

Các tác dụng

Phát thuốc cho bệnh nhân tại giường bệnh.        Ảnh: PV

Nhóm này gồm lasoprazol, omeprazol, pantoprazol. Hệ thống enzym H+/K+ ATPase nằm trên bề mặt tế bào niêm mạc dạ dày, được coi như chiếc "bơm" đẩy acid (proton, tức H+). Chúng liên kết không thuận nghịch với hệ enzym này ức chế sự vận chuyển của H+ vào trong dạ dày nên được coi là nhóm "ức chế bơm proton". Các thuốc này được dùng trị chứng loét dạ dày - tá tràng, chứng trào ngược dạ dày thực quản, chứng tiết acid trong bệnh Zolliger - Ellison (riêng lasoprazol còn chỉ định cho chứng tiết acid do u đa tuyến nội tiết, tăng dưỡng bào hệ thống).

Dùng như thế nào?

Riêng trong điều trị viêm loét dạ dày có 3 cách dùng:

Dùng đơn độc: Uống 4-8 tuần (nếu loét dạ dày), 4 tuần (nếu loét tá tràng) khuyên không nên dùng kéo dài hơn. Thuốc chỉ chữa triệu chứng (chống tiết acid, sau một thời gian dùng, các vết loét sẽ thành sẹo); thường phải dùng kéo dài thậm chí lặp đi lặp lại nhiều lần (vì tái phát). Ngày nay, nguyên nhân gây loét dạ dày được xác định là do H. pylori, phối hợp với kháng sinh thì thời gian dùng rút ngắn hơn.

Dùng phối hợp: dùng một cặp kháng sinh (nhằm hạn chế sự kháng của H.pylori) phối hợp với một thuốc trong nhóm ức chế bơm proton. Ví dụ với người điều trị lần đầu dùng cặp clarythromycin + amoxicilin hay cặp clarythromycin _ metronidazol với lasoprazol (hay omeprazol). Nếu tăng liều clarythromycin từ 500mg lên 1.500mg thì kết quả thu được cao hơn nhưng tăng liều kháng sinh khác hay thuốc ức chế bơm proton thì kết quả không tăng. Phác đồ này dùng 14 ngày (theo Mỹ) đạt kết quả cao hơn 7% so với dùng 7 ngày (châu Âu). Với người dùng lần thứ hai (đã bị kháng thuốc) thường dùng cặp kháng sinh clarythromycin + tinidazol với lasoprazol.

Sự kết hợp kháng sinh với thuốc chống acid theo sự tương thích và liều xác định. Chẳng hạn như khi dùng cặp nitroimidazol + tetracyclin hay cặp nitroimidazol + furazolidon thì kết hợp với chất giảm acid bismut mà không kết hợp với chất ức chế bơm proton như nói trên. Những cách phối hợp này được các nước Âu Mỹ nghiên cứu kỹ, được chấp nhận rộng rãi, có hiệu quả cao (90%). Có một số trường hợp tái phát là do tái nhiễm vi khuẩn H.pylori (lây qua nước ói, nước bọt, phân, nước...) hoặc do sự kháng thuốc (trong công thức trên, tỷ lệ kháng với clarythromycin là 10%, với metronidazol là 20%). Lạm dụng các corticoid, các kháng viêm không steroid khá phổ biến cũng là nguyên nhân gây loét dạ dày, dùng các phác đồ trên sẽ không hiệu quả.

Dùng củng cố: Sau khi dùng phác đồ kết hợp ổn định cần dùng lasoprazol (hay omeprazol) mỗi ngày một lần trong khoảng 30 ngày, nhằm duy trì kết quả đạt được (diệt H.pylori, ức chế tiết acid, làm lành sẹo).

H.pylori xâm nhập vào cơ thể, di chuyển, gắn vào biểu mô trong lớp chất nhầy, sinh ra enzym urease biến ure thành amoniac và carbonic tạo môi trường gần trung tính để sống. Tính acid của dạ dày không lợi cho việc phát huy hiệu lực kháng sinh. Do hai yếu tố này, nên nếu dùng công thức kết hợp nhưng bao gồm từng loại riêng lẻ thì phải dùng thuốc ức chế bơm proton trước để giảm sự tiết acid giúp kháng sinh phát huy hiệu lực. Còn khi dùng công thức kết hợp nhưng bao gồm các chất bào chế thành  một "kit" thì dùng cả hai loại cùng một lúc vì kháng sinh đã có chất bảo vệ. Khi dùng đơn độc hay dùng củng cố thì nên uống buổi sáng ngay trước bữa ăn (vì đây là thuốc ức chế từ xa, không phải là thuốc trung hòa trực tiếp acid, hơn nữa nhóm ức chế bơm proton không bền trong môi trường acid).

Các tai biến thường gặp

Sau khi tác dụng, thuốc được chuyển hóa hoàn toàn tại gan nhờ enzym cytocrom 450 và đào thải nhanh qua nước tiểu. Các chất chuyển hóa không có hiệu lực hay độc nhưng vì ức chế enzym cytocrom 450 nên gây tương tác với các thuốc mà sự chuyển hóa lệ thuộc vào enzym này. Nếu dùng chung với thuốc ngủ diazepam, thuốc chống động kinh phenytonin, thuốc hạ huyết áp nifedipin, thuốc chống đông máu varfarin, ducoumazol... thì chúng làm giảm chuyển hóa các thuốc này. Tương tác này yếu, không gây ra hiệu ứng lâm sàng nào quan trọng (lasoprazol ít gây hiệu ứng lâm sàng hơn omeprazol). Với những người suy gan cần dùng giảm liều. Dược động học của thuốc không bị thay đổi ở người cao tuổi và người suy thận nên không cần giảm liều.

Các kháng viêm không steroid đều làm giảm các chất bảo vệ dạ dày (do ức chế COX-1). Không dùng chúng khi dùng thuốc ức chế bơm proton.

Nhóm thuốc ức chế bơm proton có thể che lấp các triệu chứng u ác tính, chỉ dùng chúng sau khi đã loại trừ nguyên nhân này. Chúng làm giảm tiết acid nhưng đồng thời làm giảm gastrin (chất bảo vệ dạ dày) song chỉ giảm tạm thời có hồi phục. Khi đang dùng chúng liều cao (cơ thể đã quen) thì không giảm liều đột ngột mà giảm từ từ. Có ghi nhận dùng omeprazol làm tăng nhiễm nấm Candida.

Omeprazol có các tác dụng không mong muốn (ADR): tăng tạm thời transaminase, viêm gan vàng da hay không vàng da, nhức đầu buồn ngủ, chóng mặt, mất ngủ, rối loạn cảm giác; buồn nôn, đau bụng táo bón trướng bụng; giảm bạch cầu, tiểu cầu, mất bạch cầu hạt; lú lẫn có hồi phục, kích động, trầm cảm, rối loạn thính giác; gây vú to ở đàn ông, gây co thắt phế quản, đau khớp, viêm thận kẽ (chỉ ở mức thấp 0,1%). Các ADR của lasoprazol trên gan, thần kinh, tiêu hóa, máu tương đương như omeprazol.

Lasoprazol có gây ung thư với chuột nhắt khi dùng liều cao kéo dài, bài tiết qua sữa. Tuy nhiên chưa có đầy đủ các thông tin này của lasoprazol với người có thai và trẻ bú mẹ. Cũng chưa có thông tin này của omeprazol trên súc vật thí nghiệm và trên người. Khuyên không dùng cả hai thuốc trong 3 tháng đầu thai kỳ và người cho con bú.

DS. Bùi Văn Uy

(Theo SKDS )
Về đầu trang Rss 
Các tin mới
 
Các tin khác
 
 
Bài nổi bật
 
Tiêu điểm tháng
 
Lịch phát sóng
Animax Animal Planet Arirang AXN
Bloomberg Cartoon Network
Discovery Disney ESPN HBO
NHK StarSports CNN HTV7 HTV9 VTC1 VTC2
O2TV VTV1  VTV2  VTV3 VTV4  VTV6 VTV9
Hà Nội 1 Hà Nội 2  BRVT  Long An Nghệ An
Quảng Ngãi Vĩnh Long 1  Vĩnh Long 2
Truyền hình trực tuyến
VTC1  VTC2 VTC4    VTC8  VTC9 VTC10 
VTC14  VTC16  HTV7  HTV9   HaNoi TV   
VTV1  VTV2  VTV3   VTV4  Info TV
Vĩnh Long 1  Vĩnh Long 2 
 
Thể thao - Bảng xếp hạng thế giới
 Bảng xếp hạng Fifa - Bóng đá nam
Bảng xếp hạng Fifa - Bóng đá nữ
Bảng xếp hạng ATP - Tennis - Đơn nam
Bảng xếp hạng WTA - Tennis -Đơn nữ
Bảng xếp hạng PGA - Golf
Bảng xếp hạng ITTF - Bóng bàn đơn nam
Bảng xếp hạng BWF - Cầu lông đơn nam
Bảng xếp hạng BWF - Cầu lông đơn nữ
Bảng xếp hạng FIBA - Bóng rổ nam
Bảng xếp hạng FIVB - Bóng chuyền nam
 
Kết quả trực tuyến
Bóng đá Việt Nam - V League
Ngoại hạng Anh - Premiership
Bóng đá Tây Ban Nha - Primera Liga
Bóng đá Ý - Serie A
Bóng đá Đức - Bundesliga
Các cúp Châu Âu
Kết quả quần vợt trực tuyến
 
 
 
 
Giấy phép ICP số 171/GP-CBC; Cục Báo chí,Bộ Thông tin và Truyền thông
50/5 Ba Vân,P.14,Q. Tân Bình,TPHCM
Liên hệ nội dung và bản quyền: lienhe@60s.com.vn
Liên hệ quảng cáo: quangcao@60s.com.vn