Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1001868/24122007.aspx

Di Da Lat kham pha biet thu co

Da Lat “xai” sang! Do la cam nhan dau tien khi du khach den day, boi hau het cac cong so nha nuoc deu la biet thu, tham chi tram y te phuong (phuong 9, duong Quang Trung) cung la mot ngoi biet thu hoanh trang han hoi!

Da Lat co bao nhieu biet thu co?

Rai rac khap Da Lat van con rat nhieu ngoi biet thu bon be, hoang phe. Anh: SONG PHAM.

Da Lat co rat nhieu biet thu co, nguoi noi co toi 6.000 can, nguoi noi 3.000, nguoi noi khoang 2.500. Hoi ba Thai Huyen Trinh - GD Cong ty TNHH Thai - chuyen moi gioi va kinh doanh bat dong san tai Da Lat, ba keu: “Dau ma nhieu the!? Chi co 89 can thoi, nhung tinh da giao cho cac cong ty thau sua chua, trung tu va dua vao kinh doanh, du lich gan het roi. Hien con lai khoang 40 can, cong ty chung toi cung dang dinh lay nhung con cho nguoi hop tac”.

Cho du vai ngan hay vai tram can, biet thu Da Lat cung rat noi tieng voi loi kien truc doc dao va da dang, duoc xem la “bao tang song” ve kien truc biet thu, mang tinh tuy cua nen kien truc bac nhat Phap quoc, ket hop voi dau an phuong Dong va hoi tho tinh yeu cua xu so nui doi mo mong.

Do la cac ngoi biet thu xung quanh vien Pasteur, va tren cac con duong Tran Hung Dao, Huynh Thuc Khang, Lam Son, Le Lai, Tran Binh Trong, Hung Vuong, Tran Phu, Hoang Van Thu, Quang Trung, Nguyen Du, Pho Duc Chinh, Phan Chu Trinh… Phan lon duoc xay cat bang go tot, mai ngoi, tuong da rat day, noi that va trang thiet bi deu nhap tu Phap. Trai qua nhieu thoi ky voi nhieu doi, nhieu nguoi ngu cu, tam cu. “Co biet thu dung lam nha tap the cho muoi may ho o, nen phan lon nhin be ngoai vay cho ben trong xuong cap tram trong lam” - anh Ly Tien Dung - hoa si, nguoi Da Lat - cho biet.

Hau het cac biet thu deu nam tren nhung noi cao (Da Lat co 99 cao diem) an minh trong nhung rung thong voi dien tich xung quanh tu 1.000 - 4.000m2  voi cong vao, vuon canh, bon hoa… va deu co tam nhin dep huong ra doi thong, xuong thung lung, ho Xuan Huong hoac ve phia Langbian - lai vua rieng biet ve kich thuoc, dang ve, khong cai nao giong cai nao, va thuong cao khong qua ba tang.

Cac kien truc su Phap da tinh toan rat ky, nha cao tang qua khong phu hop voi Da Lat. Nay thi tung day nha moi moc len du kieu, du mau va khong theo quy hoach da pha nat kien truc cua thanh pho. Chua ke nguoi Phap truoc day quy hoach Da Lat toi da 50.000 dan. The nhung thanh pho hien co toi vai tram nghin nguoi, nen viec pha vo canh quan va kien truc la dieu khong the tranh khoi.

Nhung ngoi biet thu dac biet

Doc duong Tran Hung Dao deu la nhung ngoi biet thu dac biet, duoc xay theo loi kien truc Bac Phap voi suon go, tuong gach nhieu kieu khac la. So 16 la nha cua mot kien truc su nguoi Phap, duoc thiet ke rat hien dai voi cot lo suoi khong thang hoac vuong vuc, ma cong ve mot phia va co can da che.

Biet thu so 22 tung la tu huu cua Thong su Nam Ky, rat do so voi tang tret co gara va day phong cho nguoi giup viec; tang lau co bac thang len hai ben, tren co gian hoa. Lau co tran cao danh treo tranh va den chum nay khong con nua. Phong khach rat rong, kien co, kien truc trong co ve nang ne nhung sang trong, be the.

Cac can so 14, 18, 20 voi bo cuc mat bang don gian nhung cau ky o cac chi tiet mai, cau thang, trang tri cua so, loi di va dac biet la hoa van o nhung vom cuon tren cua co tinh nghe thuat rat cao. Day la loi kien truc dac trung cua vung Normandie (Tay Bac nuoc Phap) voi kieu nha mai ngoi lon va phan duoi be goc, tuong xay da che den be cua so va phan ben tren xay gach de lo cac suon go, ban-cong rong, san vuon chung quanh trai dai ra loi cong.

Biet thu tren duong Quang Trung - nay la tru so Mat tran To quoc tinh - mat truoc co ve cau ky nhung co kinh, sang trong voi cac duong vien trang tri gan mai trong don gian nhung lai rat ti man, chi tiet.

Con muon ngam biet thu kieu xu Basque, vung Dong Nam nuoc Phap, hay den biet thu tren duong Co Giang - nay la cu xa cua Vien Hat nhan - voi dac diem mai doc, trong nhu toa lau dai thu nho.

Da Lat van con luu giu mot biet thu co xay tu nam 1935, cung thoi voi nha ga Da Lat. Do la biet thu cua bac si Lemoine, nay la Nha nghi Cong doan. Theo do an quy hoach, vi tri nay duoc chon lam noi lam viec cua Phu Toan quyen - voi ca bon mat deu tuyet dep.

Co hon nua la “Biet thu Nha may den” (79 - duong 3 thang 2) duoc xay nam 1928, ngay sau khi hoan thanh Nha may den dau tien cua Da Lat, xay theo loi kien truc Bac Phap co tuong long trong bo khung go, mai cho den nay van con dep va chac chan. Dac biet, biet thu nay chi co cua kinh o nho va cot go son xanh, nau, xen voi mau voi vang, hong trang cua tuong gach trong rat hien dai.

Dang sau nhung ngoi biet thu huyen bi

Nhung biet thu co Da Lat noi tieng khong chi vi loi kien truc doc dao, ma con duoc bao phu boi biet bao cau chuyen huyen hoac, ky bi… Duoc ke nhieu va co tinh tiet ly ky nhat la ngoi biet thu nho, nam don le tren mot ngon doi, phia tay phai huong tu TPHCM len, ngay cua ngo vao thanh pho Da Lat. Ngoi biet thu duoc mua di ban lai nhieu lan, hien la so huu cua mot cong ty, ben ngoai ghi bang “Biet thu Da quy”, nhung cho den nay van tham u, hoang vang vi chua duoc xay sua, chi co mot bao ve luong tuoi trong coi.

Theo loi nguoi dan Da Lat, ngoi biet thu xua kia cua mot quan ba nguoi Phap noi tieng an choi trac tang. Noi day mot ky nu xinh dep trong con say da nhay lau tu tu. Tu day, dang dang thoi gian dai hoang phe, hang loat xac chet bi an duoc phat hien noi day cang lam ngoi biet thu them lung lay boi cac cau chuyen huyen hoac.

Ngoi biet thu dau deo Prenn cung duoc don dai co ma, nguoi Da Lat truyen tai nhau: Dem dem, trong can biet thu nay thuong vang ra tieng i am nhu sung no, roi bong mot co gai ao trang vut chay di chay lai…

Biet thu so 4 - Thu Khoa Huan cung duoc nhieu nguoi khang dinh co ma. Nhieu nguoi tung ngu trong ngoi biet thu nay ke, dem den, cac khung cua kinh run len ban bat nhu co bao, du ben ngoai gio lang, troi yen. Co nguoi day bat den, chen tat ca cua lai nhung tieng dong van cu huyen nao suot ca dem. Duoc biet, ngoi biet thu nay tung cua mot quan chuc nguoi Phap, sau duoc dung lam dinh thu cua tinh truong Lam Vien, va tang ham tung la noi giam giu, tra tan cac chien si cach mang…

Mot ngoi biet thu khac tren duong den thac Cam Ly, nay la tru so Ban quan ly du an du lich Dankia - Suoi Vang, nghe noi cung… co ma. Duoc xay tu nam 1930, tung bi bo khong, hoang phe voi mai ngoi xieu veo, cua neo tan tanh, nhung phia truoc van con cay thong co thu tren 100 tuoi, canh nhanh sum sue.

Mot “biet thu ma” khac nam ngay giua long thanh pho (10 - Nam Ky Khoi Nghia) duoc xay dung tu nam 1949, tung la dinh thu cua tuong Binh Xuyen - Bay Vien. “Dem xuong, can biet thu nay de so lam!” - ba H. nguoi dan song canh day ke da nhieu lan nghe tieng go cua, tieng buoc chan, tieng tra chia khoa, ca tieng ho, tieng tho, tieng xoi nuoc ao ao trong nha tam…

Con nhieu, rat nhieu ngoi biet thu xinh dep khac cua Da Lat, nhung deu co diem chung la duoc khoac tren minh nhung truyen thuyet ly ky, rung ron, ma quai. Cho du hien mot so can da duoc sua chua, trung tu, du tinh dua vao khai thac du lich, nhung khi dung truoc nhung can biet thu nay, cam giac am u, lanh leo, hoa voi tieng thong reo… dan det cung nhung cau chuyen truyen khau bat tan voi rat nhieu di ban - van rat de tao cho du khach cam giac huyen hoac, nhung cung rat goi to mo.

Tour du lich qua nhung ngoi nha ky bi - tai sao khong?

Vai nam tro lai day du khach hau nhu chi den Da Lat dong dao vao cac dip le hoi nhu le hoi hoa, le hoi tra… Nhung ngay con lai trong nam, Da Lat gan nhu vang ve, thua thot. Da co khong it loi ta than ve cach quan ly va khai thac du lich kieu “an xoi” cua Da Lat, nhu tinh trang “chat chem” khach, tu khach san cho den nha tro, hang quan binh dan, cho bua…

Thiet nghi, da den luc Da Lat nen dat ra cac huong mo, nham phat trien them nhung diem den moi, dich vu moi, chuyen nghiep va hop ly hon. Trong so do, nen chang can co them tour du lich qua cac ngoi nha, dinh thu co be day lich su, hoac duoc phu len nhung cau chuyen mang mau sac huyen bi...

Gan day, nhieu biet thu cu cung dan duoc thanh pho cai tao de don khach voi muc gia chap nhan duoc. Mot so biet thu tren duong Tran Hung Dao cho gia thue nguyen can chi khoang 1- 1,5 trieu dong/ngay. Tuy hoi cao so voi mot so khach san binh dan hoac nha nghi nhung lai re hon rat nhieu so voi cac khach san nhieu sao. Nhieu gia dinh, nhom ban, cong ty... da thue nguyen can biet thu, duoc giao chia khoa de tien di-ve, tu to chuc nau nuong, sinh hoat trong khong gian tu do, rong rai.

Cam giac duoc o han trong mot ngoi nha tren doi, mo cua ra la bat gap co hoa, trang thanh, gio mat, thong reo... de cam nhan duoc mot Da Lat that gan gui. Voi du khach to mo, thich kham pha, chac chan con thu vi hon neu duoc biet lich su ky bi cua ngoi nha minh dang o.

Khong chi the, duoc biet, duoi mot so biet thu lon cua Da Lat con co nhung duong ham bi mat, duoc nguoi Phap, nguoi Nhat dao de an nap hoac lanh nan truoc day, nhieu nam nay bi bo khong, xuong cap va lang phi, hien dang tung ngay doi nganh du lich danh thuc. Cu the nhu Dinh I, Dinh II deu co duong ham dai den vai cay so voi rat nhieu ngo ngach luon duoi cac ngon doi, thong ra nhung dinh thu khac, nhung ngo thoat bi mat hoac noi do cua truc thang. Co the noi, voi nhung ngoi biet thu dep mo mang, co lich su, co ca nhung chuyen ky bi chac chan “hop hon” du khach.

Da co khong it Viet Kieu ve tham Da Lat, ho den tung ngon doi, tung ngoi biet thu co de quay phim, roi long nhac cung nhung am thanh ma quai, kinh di, tren nen nhung cau chuyen ke giat gan, kem loi binh it nhieu xuyen tac. Roi ho tai len trang web nuoc ngoai YouTube, dai den 6 tap, lam khong it nguoi to mo, tim den Da Lat.

Nen chang can nhanh chong trung tu, sua chua (tren tinh than bao ton, giu nguyen kien truc), vua thu thap nhung tu lieu lich su - van hoa de gioi thieu voi du khach, manh dan trung tu mot so doan duong ham, mo cac tour du lich, dich vu, huong dan khach vao tham quan, song song voi viec kinh doanh nhung san pham du lich nhu qua luu niem mang dac trung van hoa va ban sac Da Lat... Vi boi, nhung ai quan tam den kien truc Da Lat deu hieu rang gia tri cua cac biet thu co khong chi la tien bac, ma chinh la gia tri vo hinh, la cai hon cua pho thi Da Lat.

Thoi gian qua, duoc biet, Cong ty co phan dao tao - nghien cuu va ung dung cong nghe thong tin Cadasa (TP.HCM) cung da thue tron goi 13 can biet thu voi dien tich gan 60.000m2, (thoi han 50 nam) va dang tien hanh trien khai trung tu voi tong kinh phi du kien 92 ty dong, tro thanh trung tam nghi duong da chuc nang, nhung van giu duoc ve dep nguyen trang ban dau, du tinh dua vao khai thac duoi dang cuon chieu tu nay den nam 2009.

Dau tu vao biet thu co rat ton kem, nhung neu biet quan ly va khai thac tot se thu duoc rat nhieu. Do la truong hop cua khu biet thu Bellevue, con goi la khu biet thu Le Lai, Lam Son voi tren 20 can, gio do mot tap doan nuoc ngoai la Evason Ana Mandara - voi cac chuyen gia nuoc ngoai trung tu - va dang dieu hanh, gia phong tuong duong hoac cao hon ca cac khach san 4, 5 sao noi tieng o Da Lat nhu Palace, Ngoc Lan... nhung van thu hut rat nhieu du khach.

Con gi ky thu hon duoc nham nhi ly ruou vang Da Lat, mot ly ca phe pho nui trong mot can biet thu cu, hay ngoi duoi mot chiec ham nghe ke nhung cau chuyen lich su, huyen hoac, ky bi… Day la mot huong du lich mo, bo ngo danh cho du lich Da Lat va thiet nghi khong qua kho de thuc hien.

Thao Pham