Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1078270/18012008.aspx

Hinh xam va su tan bao cua mot dong "nghe thuat"!
>> Nhung "quai vat" dao Corse
>> Cuu tre mo coi o Darfour: "Toi pham" luong tam thoi dai?
>> Nhap cu trai phep: Bi kich that cua mot "bac phan"!
>> Phan loai toi pham: Su ky la cua... Cong ly? (Tiep theo)
>> Phan loai toi pham: Su ky la cua... Cong ly?
>> Bi mat the tham cua nhung bo oc nguy hiem
>> Trung Quoc: Su ky di cua cac MBA 

Lich su cua nhung hinh xam

Bieu tuong do khang dinh su trung thanh cua mot ca nhan voi bang dang vua lau dai lai vua mang tinh ca nhan sau sac khi chung to dieu do len chinh co the minh. Nhung trong nhung nam gan day, nho su ket hop cua nhung thay doi ve xa hoi va cong nghe, nen ca y nghia lan tinh lau ben cua nhung hinh xam bang dang dang thay doi. Do do, co ve nhu la suc manh cua cach the hien nay da bat dau suy giam.


Cac hinh xam duoc cho la da ton tai tu khi xuat hien loai nguoi. Hinh xam co nhat tung duoc tim thay la tren nguoi mot dan ong bi dong bang trong mot song bang gan nuoc Ao, duoc cho la da chet vao khoang 4.000 nam truoc Cong nguyen. Mac du nguoi ta chua biet lieu xac chet bi dong bang nay co phai la mot tay anh chi trong bang dang hay khong, song trong hau het lich su duoc ghi lai, cac hinh xam da gan voi nhung hanh vi phi phap va the gioi ngam.

Nhung nguoi La Ma co dai da xam vao cac no le va toi pham nhu mot hinh thuc de nhan dien. Trong thoi gian tu nam 300 den 600, Lich Chung (Common Era – tuong duong voi Christian Era), o Nhat Ban, cac toi pham doi khi bi xam len nguoi nhu mot hinh thuc trung phat cho toi ac ho gay ra. Cac toi pham o khu vuc Dia Trung Hai vao the ky thu III Lich Chung thuong bi xam len minh hay dan vao cac bieu tuong the hien toi ac ma ho pham phai, doi khi ten cua nan nhan con duoc thich len tran cua ke pham toi.

Nhung trong khi xa hoi thuong dung nhung hinh xam de xac dinh ke bi xam la toi pham, thi nhieu nguoi cung da tu nguyen su dung nhung ky hieu mang y nghia danh dau nay va coi no nhu mot niem tu hao.

Dac biet, doi voi cac thanh vien trong bang dang, ho luon lay lam tu hao khi minh la nguoi dung ngoai ranh gioi cua xa hoi binh thuong. Mai cho den gan day, viec xam minh van chi gioi han o nhung thanh vien “khac nguoi” cua xa hoi, ke ca cac thanh vien bang dang toi pham, nhung nguoi ua thich song bua bai va cac tu nhan – doi khi cac nhom nay thuong bi lan lon voi nhau.


Cac hinh xam tu lau da la mot phuong tien de xac dinh mot nguoi trong mot nhom hay mot nen van hoa. Cac bang dang toi pham la cac nhom dau tien dung hinh xam lam phuong tien de nhan manh ban sac. Nhung sau do cac doi the thao hay tham chi la ban nhac dong que The Dixie Chicks cung da su dung cac hinh xam giong nhau nhu mot ky hieu bang hinh anh ve su cam ket cua cac thanh vien.

Tuy nhien, doi voi cac thanh vien bang dang toi pham, hinh xam la mot cach vua de khang dinh tu cach thanh vien trong nhom, lai vua khang dinh viec ho khong con la thanh vien cua xa hoi, hay chiu su ap che cua luat phap nua. Vi ly do nay, cac thanh vien bang dang toi pham duong pho se thuong thich xam len tay va mat minh de tu ngan minh tro thanh mot phan cua xa hoi thong thuong. Hinh xam cang lon va cang noi bat, thi cang kho che giau, va cang gay an tuong voi cac thanh vien khac trong bang dang.

Hai trong so nhung hinh xam bang dang pho bien nhat thuong duoc thay o cac bo phan de nhan thay tren co the la tay va mat. Chang han, mot thanh vien bang dang o Pho 18 ten la Sergio Ochoa da xam so “187” (Ma hinh phat cua California lien quan den toi giet nguoi) len phia tren mat minh sau khi bi buoc toi da giet hai mot thanh vien bang dang doi dich vao nam 1990.

Mot hinh xam pho bien trong cac thanh vien bang dang nguoi goc Latinh la hinh chu thap pachuco duoc xam o vung da giua ngon tay cai va ngon tay tro. Cung co khi cung khu vuc da do lai duoc xam ba cham theo hinh kim tu thap, mot bieu tuong the hien y nghia “cuoc song dien ro cua tao” (mi vida loca). Cac tay anh chi xa hoi den o Dong Nam A cung co kieu xam ba cham tuong tu, voi y nghia “Tao chap tat”. Trong cac nha tu o Cuba, hinh xam tuong tu lai co y rang nguoi mang hinh xam do co tai moc tui.

Cam ket tron doi

Tac dong xa hoi cua nhung hinh xam noi bat nhu vay da khien nhieu nghe nhan xam minh chuyen nghiep cam thay kho xu khi xam theo yeu cau cua khach hang. Trong cuon sach mang len Nhung ga trai hu va hinh xam nghiet nga: Lich su xa hoi cua hinh xam voi cac bang dang, thuy thu va ca si nhac rock duong pho tu nam 1950 den 1965, nghe si xam minh Samuel Steward noi rang: “Cac tho xam minh co dao duc luon tuan thu nguyen tac khong thuc hien bat cu hinh xam nao len tay hay mat, tru phi nguoi do muon dung hinh xam moi de che di chu thap pachuco da co hay co mot so hinh xam khac can giau di… Toi se khong xam vao tay nhu nhieu ke hanh nghe xam minh vo dao duc ngoai pho van lam. Khi mot nguoi da quyet dinh xam mot hinh len tay hoac mat, cuoc doi anh ta tro nen vo cung phuc tap. Nhung hinh xam nhu vay khong the xoa duoc bang phuong phap thong thuong nhu nhung hinh xam binh thuong khac…”.


 Hinh xam duoc xem la su cam ket tron doi cua cac thanh vien. Dac trung bang dang “cam ket bang mau” (blood in, blood out) – dua ra y tuong la mot thanh vien muon duoc gia nhap hoi thi phai giet mot nguoi, xem nhu mot mon qua ra mat de duoc ket nap vao bang dang va chi co the roi bo bang dang khi da chet. Thuc te la, trong mot so bang dang, hinh xam chi duoc thich len sau khi thanh vien moi thuc hien thanh cong mot su menh quan trong cho bang dang do.

Thong thuong cac hinh xam se chi don gian la nhung chu cai viet tat ten bang dang, thuong la chu cai hay ky tu tieng Anh co. Thuong ten cua cac bang dang se duoc nguy trang mot chut bang cach gan cho no mot con so co lien quan. Chang han, bang Norteno thuong su dung 14, X4, XIV (tat ca deu the hien chu cai thu 14 trong bang chu cai: chu N) trong cac hinh xam. Nhom Sureno gan voi Mafia Mexico (La eMe) su dung con so 13, X3 va XIII (tuong trung cho chu M, chu cai thu 13 trong bang chu cai). Bang Vice Lords o Chicago thuong duoc nhan dien qua hinh xam so 312, la ma vung cua Chicago. Bang Pho 18 cua Los Angeles thuong su dung con so 18.

Moi hinh xam mang mot y nghia

Ngoai viec noi len tu cach thanh vien bang dang, cac hinh xam con cho biet nhung chi tiet khac ve nguoi mang no, ke ca thu bac trong bang dang va so lan “danh dam” hay nhung cong viec khac dai dien cho bang dang.


Hinh xam nam o phia ben nao cua co the cung mang nhung y nghia nhat dinh. Cac hinh xam cung co the cung cap nhieu hon nhung chi tiet ca nhan ve doi song cua cac thanh vien bang dang, chang han nhu tuong nho nhung thanh vien yeu dau da chet, ten va ngay sinh cua con cai ho, nuoc hay vung xuat xu cua ho; va so nguoi than cua ho da bo mang trong thoi gian ho bi tu…

Mot kieu hinh xam pho bien trong cac thanh vien bang dang la hinh mot giot nuoc mat o phia duoi mat. Mac du mot so nguoi coi bieu tuong nay co nghia la nguoi mang hinh xam do da tung giet nguoi, song nhung nguoi khac lai su dung no voi y nghia la mot nguoi than nao do cua ho da chet, dac biet neu nhu dieu nay xay ra trong thoi gian nguoi xam minh dang bi giam giu.

Cac hinh xam con duoc dung nham the hien triet ly song thuong mang tinh dinh menh cua cac thanh vien bang dang. Mot kieu hinh xam pho bien trong cac thanh vien xa hoi den goc Latinh la chiec mat na hai kich va bi kich, cuoi va khoc, mang y nghia “hay choi boi bay gio roi tra gia sau” hay “cuoc doi hanh phuc cua toi, cuoc doi buon tui cua toi”. Cac hinh bia mo co kem chu “RIP” va ngay thang mat di mot nguoi than cung thuong duoc su dung. Mot hinh xam voi mot cua so xa lim va qua do ta co the nhin thay mat troi va chim muong dang bay luon bieu thi rang nguoi mang no dang doi ngay ra tu. Mot hinh xam bang dang tuong tu trong cac nha tu Nga co hinh chim muong bay luon duoi mat troi dang len cao khoi duong chan troi phia xa mat bien mang y nghia la “Toi sinh ra o do va se lai duoc tu do”.

(con nua)

 Minh Long dich tu Shutitdown.net