Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1085530/21012008.aspx

"Tien cong nam 1968": Thoi khac vang doi cua Lich su
>> Chiec ban cua Chu tich Ho Chi Minh o My va nguoi cuu binh phan chien
>> Ve nhung nguoi dac biet trong mot gia dinh ho Mai (Phan II)
>>
Ve nhung nguoi dac biet trong mot gia dinh ho Mai (Phan I)
>> Hoi uc cua mot nguoi Uc ve chien tranh Viet Nam (Phan 2)
>> Hoi uc cua mot nguoi Uc ve chien tranh Viet Nam (Phan I)
>> Van Ha Noi trong nhip song cua mot nguoi dan ba My
>> Ha Noi trong nhip tho cua mot nguoi dan ba My (Phan I)
>> Hay phong anh hung lan thu ba cho mot nguoi chan bo!

Tan dung tinh the

      


Ban do cuoc tien cong Mau Than 1968

Truoc thoi diem ban le ket thuc nam 1967 dau nam 1968, Hoa Ky va dong minh da co tren 50 van quan chien dau o chien truong mien Nam va da tham chien qua 2 mua kho. Nham tieu diet nhanh chong doi phuong, ket thuc som chien tranh, Hoa Ky da su dung tat ca cac loai vu khi toi tan nhat, tru nguyen tu. Hoa Ky da huy dong toi da luc luong khong quan va hai quan (tu 50 den 70% luc luong khong quan va hai quan) vao chien tranh cuc bo o Viet Nam. Co khoang 2 trieu luot thanh nien My da duoc huy dong sang chien dau o mien Nam. Ve tai chinh, Hoa Ky da chi mot khoan tien khong lo vuot xa chi phi cua cac cuoc chien truoc day. Trung binh hang nam Wasinhton da chi khoang 30 ty do la vao mien Nam va den nam 1967 da chi vao mien Nam tong so khoang 400- 500 ty..

Ton tien bac, hao ton sinh luc, nhung dieu cay cu nhat doi voi nhung nguoi hoach dinh chinh sach o Washington la du da no luc cao nhat trong khuon kho cuoc chien tranh cuc bo nhung ho da sa lay khong loi thoat.

Con phia Sai Gon vao nam 1967 duoc danh gia la the che chinh tri muc nat, xau xe, tuong ta tham nhung, quan phiet, bat tai. Trong khi do, ben kia Thai Binh Duong, noi tinh nuoc My khong con giong nhu 4 nam ve truoc. Phong trao phan chien cua nhan dan My da bung no manh me, phat trien khap moi bang va luc luong tham gia ngay cang dong. He nam 1967, hon 130 truong dai hoc o Hoa Ky bi sinh vien dot trui sau vu quan canh Hoa Ky ban chet may nu sinh bieu tinh phan chien. Neu nhu nam 1964-1965, nhan dan dan My dau tranh phan doi chien tranh vi li do nhan dao, ho xuong duong vi thay rang mot cuong quoc hien dai bac nhat the gioi mang ky thuat quan su toi tan chong mot dat nuoc nong nghiep. thi den nam 1967 muc tieu dau tranh da khac. Phong trao da ket hop giua chong chien tranh xam luoc Viet Nam do Wasinhton tien hanh qua dai, lam hao ton nhan luc va dao lon tai chinh dat nuoc, lam muc thue gia tang.

Su be tac tu cuoc chien o Viet Nam da lam cac co quan quyen luc va nhung nguoi co vi the hoach dinh chinh sach o Viet Nam bat dong, phan hoa. Tham chi Bo truong Quoc phong Robert M.McManamara- nguoi duoc coi la nhan vat chu chien trong viec mo rong chien tranh o Viet Nam 4 nam ve truoc, nguoi duoc du luan Hoa Ky cho rang co “bo oc dien tu”, thi nay da de nghi Tong thong xuong thang chien tranh, tim giai phap moi ve van de Viet Nam. Khi kien nghi khong duoc chap nhan, Macnamara da tu chuc.

Trong khi do, vuot qua nhung kho khan cua mua kho lan thu nhat, den mua kho lan thu 2 (1966-1967) the va luc cua cach mang mien Nam da truong thanh moi mat. Tren cac mat tran, bo doi chu luc da dung chan deu khap va dang lam luc luong tru cot cho cuoc chien tranh nhan dan o cac dia phuong phat trien. Theo y kien cua W.Scoot Thomson va Donald D. Frizzell – 2 tac gia viet rat nhieu ve chien tranh Viet Nam, cho rang Viet cong da kiem soat 85% cuoc chien tinh den truoc tong tien cong Tet 1968. Theo phan tich chien su cua Hoa Ky 2 vao thang 12 nam 1967 cho thay trong tong so 165 tran dung do duoc chon loc mot cach ngau nhien, co 73% cua Viet Cong chu dong khoi su.

Con tai mien Bac, du cac cuoc oanh kich, bat pha cua Hoa Ky lam mien Bac gap muon van kho khan, thiet hai nhieu nguoi va cua, nhung Hoa Ky da tra gia rat dat khi thuc hien chien tranh pha hoai lan thu nhat. Theo tac gia Jamess P.Harrison, Bac Viet chi co vai tram MIG.17-19 chua den 100 MIG. 21 voi khoang 300 be phong ten lua dat doi khong, nhung da ha khoang 2.000 may bay hien dai nhat cua Hoa Ky cung voi hang ngan phi cong bi tu vong hoac cam tu. Nhung ton that cua Hoa Ky khi danh pha mien Bac la to lon, den muc ma luc luong khong Hoa Ky tung lam tien va nhieu phuong tien chien tranh vo cung lon cung khong the chiu xiet.


Sai Gon, Mau Than 1968



Tom lai, tren ca hai chien truong, chien luoc chien tranh cuc bo cua Hoa Ky da o vao the be tac. Con tren binh dien quoc te, Hoa Ky dan dan mat uu the cua minh tren nhieu dia hat. Truoc het, uu the vu khi hat nhan dan dan tuot khoi tay Hoa Ky. Lien Xo trong thoi gian nay da tung buoc vuon len can bang vu khi tien cong chien luoc va tren mot so phuong dien da vuot qua mat Hoa Ky.

Ve kinh te, cuoc chien qua ton kem cua Hoa Ky da co hoi cho mot so nuoc phuong Tay va Nhat Ban vuon len canh tranh voi hang hoa Hoa Ky. Hoa Ky dan dan mat thi truong tren nhieu dia ban va tham chi con bi hang hoa Nhat Ban, Tay Duc canh tranh quyet liet ngay tai Hoa Ky.

Ve chinh tri, vi theo duoi cuoc chien tranh phi nghia bang nhung thu doan tan bao, nen Hoa Ky bi co lap tren truong quoc te. Chinh phu va nhan dan nhieu nuoc thuoc the gioi thu 3 va cac nuoc khong lien ket phan doi quyet liet cuoc chien tranh xam luoc Viet Nam cua Hoa Ky; Nhieu chinh khach dung dau chinh phu o phuong Tay (Thuy Sy, Thuy Dien, Phap…) truc tiep len tieng phan doi My; mot so chinh tri gia khac bat dau xa lanh chinh sach cua Hoa Ky o Viet Nam; phong trao dau phan chien chong My phat trien khap cac nuoc Tay au. Mot trung tam phan chien nam o Tay au ra doi o Ha Lan…; mot toa an quoc te xet xu toi ac chien tranh cua My duoc thanh lap.v.v… Co the noi vao nam 1967, chi co chinh phu nuoc Anh con ung ho Hoa Ky theo duoi chien tranh o Viet Nam.

Trong khi do, cuoc chien tranh nhan dan cua nhan dan Viet Nam da phat trien den dinh cao. Du kho khan, ac liet, ton that to lon ve nguoi va cua, nhung cuoc chien dau cua nhan dan ta o ca hai van phat trien khong ngung. Tren chien truong chinh, the va luc cua cach mang mien Nam manh hon bao gio het. Tai hau phuong, mien Bac “vung nhu ban thach” nhu loi cua Thu tuong Pham Van Dong danh gia va mien Bac da don suc nguoi, suc cua cao nhat cho chien truong. .

Trong boi canh do, Trung uong Dang ha quyet tam tien hanh cuoc tong tien cong vao cac do thi, sao huyet cua dich o mien Nam, dang gianh thang loi quyet dinh, mo buoc ngoat cho su nghiep khang chien chong My, cuu nuoc cua nhan dan Viet Nam. Co so khoa hoc cua quyet tam do chinh la boi canh lich su cua cuoc chien tranh Viet Nam truoc Tet Mau than 1968.

2. Thuc trang chien truong sau Mau Than

Tien cong cua luc luong giai phong trong nam 1968 noi chung va dip Tet Mau than noi rieng da lam cho luc luong quan su Hoa Ky o mien Nam ban loan. Mot quan nhan My nho lai khung canh nay da dien ta rang: Tet da lam tang dot ngot kho khan va mat mat cho cac don vi chien dau(cua Hoa Ky)… Chung toi bi loi keo, xau xe khong con dang ve cua mot dao quan co to chuc nua; chung toi chua bao gio nghi rang luc ay da the hien duoc vai tro mot mot don vi tac chien chat che.

Tu cac su kien vua xay ra o chien truong mien Nam, Thu truong Bo khong quan gui thu canh tinh Tan Bo truong quoc phong rang: “thang loi quan su cua My tai Viet Nam la mot ao tuong nguy hiem".


Nhung vet tich sau cuoc tien cong tet Mau Than



Bao chi va du luan Hoa Ky neu cau hoi ro rang cho cac nha hoach dinh chinh sach chien tranh o Viet Nam la Hoa Ky da co hon nua trieu quan thien chien o mien Nam ma con khong giu noi toa Dai su cua minh o Sai Gon (vi bi tien cong dip Tet), vay tang vien them ca trieu quan nua lieu co giu duoc toan mien Nam khong? Cau thuc boi tinh hinh trong nuoc va dac biet tu chien truong, nen du co co gang dap ung tang may van quan vao mien Nam, nhung Clifford van som co nhan thuc rang: “Chung ta hinh nhu dang co mot cai thung khong day. Chung ta cang do them quan thi doi phuong cung tang quan. Toi chi thay cang giao tranh nhieu, thi cang gay thuong vong nhieu hon cho nguoi My va do la dieu lien tuc dien ra tiep noi nhau khong bao gio ngung”.

De tim loi giai van cho de Viet Nam vua noi com sau Tet Mau than, Tong thong Hoa Ky da nhom lap “nhung nha thong thai” (Wise Men) gom cac chuyen gia hang dau ve moi mat (quan su, chinh tri, kinh te, luat phap…) nham neu sang de giai quyet khung hoang o Viet Nam. Nguoi dau tien trong nhom co van chinh la tan Bo truong Quoc phong moi, da lap luan rang cuoc chien o Viet Nam nhu cai binh khong day, Hoa Ky gui bao nhieu quan sang Viet Nam van khong xoay chuyen duoc tinh the. Den cuoi thang 3 nam 1969 thi hau het nhom co van cao cap cua Tong thong cho rang phai cham dut chien tranh leo thang mien Bac va giam luc luong Hoa Ky tai mien Nam, tung buoc chuyen giao trach nhiem cuoc chien cho Sai Gon.

Danh gia tong quat ve Nha trang va du luan khi Tet Mau than bung no, James William Gibson cho rang, du Viet Cong co tra gia dat, nhung cong chung Hoa Ky van thay mot thang loi lon cua Viet Cong va Tet lam choang vang doi voi nuoc My. Mot cam giac that vong bao trum Wasinhton. Chinh phu bi xuc dong. Moi nguoi o Wasinhton chang con y nghi sang sua nao!.

Bai toan hoc bua tu Tet cuoi cung co loi giai: Chinh phu Hoa Ky tuyen bo ngung nem bom mien Bac, tung buoc rut quan ve nuoc va mo toa dam o Paris.

Ngoai danh gia vi tri, y nghia cua tien cong nam 1968 nhu tren, mat khac cung can phan tich them ve hao ton nhan luc trong su kien nay. Co the noi, trong nam 1968, ca hai ben deu gap ton that nang ne. Theo danh gia cua Hoa Ky, chi rieng dip Tet luc luong Giai phong da mat khoang 85.000 quan. Theo y kien cua Don Oberdorfer, mot nguoi My hieu biet sau ve cuoc chien tranh, cho rang Viet Cong da mat mot nua quan tham chien va co le mat mot phan tu luc luong chinh qui cua ho.

De cap ve ton that quan luc, nhieu y kien tu phia Hoa Ky cho rang, Tet va ca nam 1968, luc luong vu trang cach mang mien Nam da mat mot the he quan chien dau va buoc phai tang cuong binh luc tu Bac vao va con nhieu nam sau moi phuc hoi lai duoc vi the nhu da co truoc Tet 1968.

Co mot hoc gia Hoa Ky nhan xet rat sau sac ve dac diem cua cuoc chien tranh cach mang o mien Nam. Ho cho rang, boi ton that ve nhan luc cua cach mang (ca quan doi lan luc luong chinh tri) rat lon, nen tu 1968 tro di, cuoc chien ngay cang dan den cuoc chien tranh thong thuong va it dan cac cuoc noi day.

Song song ve ton that nhan luc, the cua luc luong Giai phong khong con nhu truoc. Neu nhu truoc Tet 1968 Sai Gon kiem soat duoc 30% nong thon, thi sau 1968, dan dan ho thu lai duoc hau het vung nong thon dong bang. Tu cuoi nam 1968 den nam 1969, hau het vung giai phong o mien Tay bi dich tai chiem; tu dau nam 1969 tro di, hau het can cu va vung giai phong dong bang khu 5 va Tri – Thien do dich kiem soat va hau het cac ban dap tien cong chien luoc cua quan Giai phong tung co truoc 1968 da khong con…. Dan so trong vung giai phong giam xuong rat thap.

Co the noi, tu sau 1968, vung giai phong con kha on dinh la dia ban Tay Nguyen, con lai lan luot bi doi phuong tai chiem.

Vi tat ca li do tren, nen co the noi, the va luc luong cua luc luong cach mang mien Nam sau nam 1968 den khoang dau nam 1971 suy yeu ro ret. Va day la mot trong nhung thoi ky kho khan nhat cua cach mang mien Nam.

(Con nua)

PGS. NGND.Le Mau Han va PGS.TS. Nguyen Dinh Le