Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/1131096/09022008.aspx

Phan 2: Cao Bien, bua chu va su that
>> Nguoi lap "bao tang" Bac Ho ngay trong nha minh
>> Ca chep co kip dua ong Cong, ong Tao len tau Ngoc Hoang?
>> Hay noi Binh yen o dau trong ngoi nha cua ban?
>> Cai dep la muc dich cuoi cung cua su sinh ton
>> Giay khac thien khai cuc lac cua Dostoievski


Truyen thuyet ke lai:

Cao Bien la phu thuy cao tay cua Trung Quoc. Moi lan troi noi giong gio, sam chop la Cao Bien lai cuoi ky lan bay sang nuoc ta va cac vung dat ben ngoai nuoc Trung Hoa. Theo cac dao si, khi co gio bao lon “rong dat” se thuc day lo ra. Linh khi cua dat hien len de ung hop voi suc manh cua troi. Cao Bien bay luon tren cao nhin xuong phat hien ra vung dat nao co “long mach” de yem bua xuong.


Tuong dai Ly Thai To ben Ho Guom.
Nguoi xuat than tu lang Co Phap, noi tich tu tinh hoa anh
tai cua nuoc Viet ma Cao Bien khong the tran yem.


Trong chinh su cua nguoi Viet viet ve Cao Bien (Dai Viet Su ky toan thu, Tap 1, NXBKHXH nam 1993):

Cao Bien tu la Thien Ly, chau cua Nam Binh Quan vuong Cao Sung Van duoi thoi vua Duong. Thuo nho, Cao Bien hoc gioi, cham chu luyen kiem ban cung. Cao Bien co tai ban cung xuyen doi ngong dang bay tren troi, duoc nguoi doi coi la bac ky tai.

Cao Bien duoc cu lam Tiet Do su Giao Chau (ten goi cua nuoc ta luc bay gio) thay cho Truong Nhan bi mat chuc vi khong dep duoc trom cuop o khu vuc nay. Sau khi da binh dinh xong Giao Chau, Cao Bien cho xay thanh Dai La de tap trung quyen luc ve mot moi.

Theo Viet su luoc: Thanh Dai La duoc xay dung vao The ky thu 7 co ten la Tong Binh. Vua Muc Tong nha Duong dung Nguyen Hy lam quan do ho. Nguyen Hy thay cua thanh co dong nuoc nguoc so dan o thanh co y do phan nghich lien sai thay boi gieo mot que. Thay boi noi rang: Suc ong khong du boi dap thanh lon. 50 nam sau se co mot nguoi ho Cao dong do tai day va xay dung Vuong phu.

Qua dung the, toi vua Duong Y Ton (841-873), Cao Bien duoc cu sang dat Viet lam Tiet do su. Cao Bien von la mot nguoi rat gioi, da hieu: vua la Tuong, vua la Dao si, vua la Phu thuy, lai vua la nha Phong thuy co tai. La Thanh duoc Cao Bien sua chua, chinh don vao nhung nam 866, 867, 868.

Mot so tai lieu khac lai cho hay, Cao Bien la nguoi nghiem khac, lam dung hinh phat, lam sat ca nguoi vo toi. Nam 879, quan doi cua Hoang Sao tu bo nam song Hoang Ha tien ve phia tay, trieu dinh nha Duong dieu Cao Bien den lam Hai Quan tiet do su (o Tran Giang, Giang To ngay nay). Quan Hoang Sao ngay cang hung han khien Cao Bien khiep so. Khi Quan Hoang Sao tien vao Truong An, Duong Hi Tong khan cap dieu Cao Bien dem quan cuu gia, nhung Cao Bien khong tuan lenh cua vua Duong, du dang co binh luc tren 100.000 ma lai cat cu mot phuong. Nam Trung Hoa thu hai (882), nha Duong bai mien Cao Bien.

Ve gia, Cao Bien tin vao phep thuat than tien, trong dung thuat si hong lam long nguoi ly tan, tuong cai quan Hoai – Nam la Tat Su Dac rat lo so. Nam Trung Hoa thu nam (885), Cao Bien tao phan. Nam Quang Khai thu ba (887), Cao Bien bi bat lam tu nhan va bi giet.

Neu nhu Cao Bien that su co suc manh va tam anh huong lon doi voi vung dat Giao Chau, thi co le nha su hoc Le Van Huu (su gia bien soan Dai Viet su ky tu Trieu Vu De (207-136 tr,CN) den Ly Chieu Hoang (1224-1225) trong phan ngoai ky cua Bo su Dai Viet Su ky toan thu se danh cho Cao Bien nhieu trang viet hon the. Cao Bien trong su sach ghi lai mot cach chinh thong chi la mot vien tuong co tai thao luoc, va co cong trong xay dung La Thanh (Thanh Dai La hien nay). Ngoai ra, khong mot dong nao noi ve ma thuat cua Cao Bien.

Den day chung ta co the khang dinh: Cao Bien la nhan vat co that, duoc ghi chep trong lich su nhu mot vi tuong co tai, nhung khong co dong nao chep ve kha nang phap thuat cua Cao Bien.

Vay thi tai sao mot nhan vat khong may ten tuoi trong lich su Trung Hoa nhu Cao Bien, lai co the “ghi danh” o Giao Chau nhu mot vien phu thuy co kha nang “tran yem” long mach cua ca vung dat nay? Phai chang nhung truyen thuyet ve Cao Bien trong dan gian chi don thuan la tam guong phan anh mot cach mo ho nhung cau chuyen ve Dao giao bat dau xuat hien o nuoc ta thoi bay gio? Ma co le, nguyen do cua nhung cau chuyen do lai la khang dinh su linh nghiem cua vung dat dia linh nhan kiet hon la khang dinh kha nang phu thuy cua ong ta.

Cho du thoi ky Giao Chau cach chung ta hang nghin nam mong muoi voi phep thuat, kha nang bua chu, thi tinh than quat cuong va long tu hao ve dan toc cua mot dat nuoc bi chiem dong van duoc the hien qua cac truyen thuyet. Cao Bien la thay phu thuy gioi, nhung van khong the tran yem duoc linh khi nuoc Nam. Cao Bien xuat hien vao cuoi the ky thu IX, nghia la chi may chuc nam sau la thoi diem Ngo Quyen xuat hien, gianh lai nuoc Nam.

Khi ay, du nguoi Viet da bi dong hoa den tan mau tuy trong nhieu doi voi nguoi phuong Bac, nhung linh khi nuoc Nam chay duoi mach dat, nuoc van ngay dem tich tu cho ngay phat lo.


Nui Tan (nui Ba Vi ngay nay) trong may,
noi Cao Bien bi Thanh Tan (Son Tinh) “nho bai nuoc bot”.

Do chinh la dieu ma Cao Bien hoang so. Bien don moi cong suc tran yem nuoc Nam nham pha vo nhung long mach tren.

Trong bao tang tinh Ha Tay con luu lai mot tam ban do co duoc cho rang do la tam ban do danh dau nhung vung dat tren tinh Ha Tay bi Cao Bien yem mach. Nhung day la tam ban do khong co nguon goc ro rang va su xuat hien cua no chi la cai co cho cac nho si vung Son Tay “ton vinh” khi thieng cua manh dat noi minh sinh ra. ..

Nhung truyen thuyet ve Cao Bien yem bua vao long mach, khien cho xu Giao Chau khong con co the sinh ra nhung kiet nhan dung co lam vua chong lai trieu dinh nha Duong la mot cau chuyen phuc tap hon y nghia “ma quai” cua no. Co hai ly do co ban khien Cao Bien to chuc nhung cuoc te le ma nguoi dan Giao Chau coi do la “le yem bua long mach”.

Ly do thu nhat kha don gian. Nguoi A Dong noi chung va dan toc Trung Hoa noi rieng rat coi trong phong thuy khi xay nha. Thuat phong thuy co the giai thich duoc bang khoa hoc vi do la cach tim hieu su xuat hien cua huong gio, mach nuoc ngam, hay mo kim loai o manh dat dinh xay cat… Khi xay mot toa thanh lon anh huong su song con cua ca mot do thi, nhung cuoc te le de xay thanh la dieu tat yeu xay ra.

Hon nua, Giao Chau doi voi Cao Bien la mot vung dat xa la, co nhieu dia khi linh thieng chua the tran ap duoc. Cao Bien va cac quan si phai lam te le nhung vi than bao ho minh, dong thoi to y “giuong oai nhieu vo” voi cac vi than phuong Nam de co the song yen on. Chung ta chua the co nhung chung cu xac thuc nham chung minh do te le phat hien duoi long song To Lich la cua Cao Bien, nhung day la gia thuyet gan nhat voi nhung ket qua co duoc.

Nen nho, vao thoi diem ngan nam phuong Bac do ho, dan ta chang khac gi mot bo toc “man di”. Trinh do xa hoi thap, dieu kien song kho so cung voi su am anh kinh hoang truoc nhung thuat si tu Trung Hoa sang khien cho su that va su doi tra bi che phu boi mot man suong day dac. Trong boi canh do, Cao Bien da nhanh chong nam lay tam ly le thuoc nay.

Cao Bien vua phao tin vua to chuc lam nhung cuoc te le lon de “yem bua” vao long mach? Co the lam chu! Tat ca nhung buoi te le do cung co the danh vao don tam ly cua nhan dan ta, rang neu co mot anh hung sinh ra tren manh dat Giao Chau thi nguoi anh hung do se mat het y chi doi dich voi Trung Hoa. Tham chi, ngay ca khi vi anh hung do van giu duoc y chi cua minh thi se kho long thu duoc nhan tam ve mot moi, boi moi hoang mang cua ho ve suc manh ma thuat phuong Bac qua lon. Do la ly do thu hai.

Con mot nguyen do nua, sau xa hon ma cung mo ho hon, do la Cao Bien tran yem cac Long mach, cac huyet phat De vuong cua dat Viet. Nhung co the do Cao Bien co su sai lam ve toa do, hay kha nang phep thuat co han nen da khong the tran yem duoc Giao Chau. Bang chung la chi thoi gian ngan sau nay nuoc Viet da gianh lai duoc doc lap. Mot dai Long mach bi Cao Bien tran yem nhung van phat sinh nhung vung dat Dia linh nhan kiet nhu chua Dau, nui Yen Tu, den Kiep Bac...

Chua het, con song To Lich van ton tai, du ngay nay no chi con bong dang cua mot muong nho o Ha Noi. Trai qua hang nghin nam, con song ngay cang nho lai. Va hien nay song To Lich chi chay tu khu vuc phuong Nghia Do, quan Cau Giay, Ha Noi. Mot nguyen nhan nua da pha hoai su linh thieng cua Long mach la viec san lap cua nguoi Phap cuoi the ky XIX dau the ky XX. Nguoi Phap da cho lap mat song To Lich khi xay dung thanh pho Ha Noi, noi do ra song Hong. Nay la cac pho Hang Buom, Hang Bac, Cau Go… Truoc kia no chay ra song Hong o cua Ha khau, nay bi chan tu khuc Thuy Khue. Va hien nay song To Lich chi chay tu khu vuc phuong Nghia Do, quan Cau Giay, Ha Noi.

Cung ngay sau nhung cuoc yem long mach do, tu xu Duong Lam, Son Tay – noi duoc coi bi Cao Bien yem bua nhieu nhat da xuat hien mot vi vua oai dung hon nguoi. Do chinh la Ngo Quyen. Sau do tu thoi Dinh, Ly, Tran, Le... cho den ngay nay, tinh anh nuoc Viet luon toa ngoi.

Ro rang, chung ta la mot dan toc duoc uu dai ve Dia linh ve Sinh khi. Trai qua hang nghin nam phong kien Trung Hoa, tram nam giac Ngoai xam, Dia linh nuoc Viet van khong suy chuyen. Lop nguoi tai sau noi lop nguoi tai truoc, tao thanh mot soi Sinh khi xuyen suot va thong nhat hang nghin doi. Le ra, vao thoi diem nay, tuc la lui xa thoi diem Cao Bien xay dung La Thanh hon nghin nam, nhung cu dan cua the ky hien dai, cua cong nghe so va the gioi ao phai tu hao nhieu hon ve chinh ban than minh, noi trong moi dong huyet quan chay deu co tinh tuy cua Sinh khi anh hung.

Chi non mot ngan ngay nua la Thang Long – Ha Noi tron nghin nam tuoi. Cau chuyen “yem bua” cua Cao Bien theo mot nhan dinh khac cung la ton vinh vung dat Dia linh nhan kiet Thang Long. Vung ma vua Ly Thai To tinh tuong da chon lam kinh do moi, doi ten thanh Dai La la Thang Long, chon than Long Do (vi than khien Cao Bien khiep so) thanh Thanh Hoang cua Thang Long. Va, tat ca truyen thuyet ve suc manh cua Cao Bien co le cung chi goi gon trong thanh ngu cua ong cha ta “Lay bay nhu Cao Bien day non” danh cho nhung nguoi nao suc yeu, tay chan run ray.

Xuan Nam (Vietimes)