Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1394120/10052008.aspx

Cau chuyen tran trui ve mot ten do te (Phan II)

... "Tra tan bang gay va day dien, soc dien, bat an phan song, lam nghet tho bang tui ni long hay dim xuong nuoc, cham thuoc la dang chay vao nguoi, choc kim, nho mong tay… tat ca cac hinh thuc tra tan da man deu da tung dien ra o day..."


S-21 va Douch

Ngay nay, dat nuoc Campuchia da hoan toan doi khac, mot su thay da doi thit dang tung ngay dien ra o noi day. Nha cua moc len tren nhung ho bom, tieng on ao cua duong pho, canh tap nap cua xe co… Toi se khong tro lai ngoi truong cu da tung la trai S-21 nay da tro thanh mot Vien bao tang. Tu chuyen di lan truoc, toi van nho nhu in trong dau hinh anh nhung ban cong chang chit day thep gai, nhung phong giam chat hep xay bang gach tho, nhung xich sat, nhung gong kim, nhung chiec giuong tra tan va nhat la cac buc tuong treo day anh den trang chup chan dung cac tu nhan. Ho la dan ong, dan ba, nguoi gia, tre nho. Tat ca deu lo ro mot ve khiep so. Tat ca deu dang nhin thang vao mat ban voi anh mat vo toi va nhan nhuc. Tuol Sleng da am anh tam hon nguoi ta nhu mot thu benh da lieu kho chiu.




S-21… S (security) la An ninh, 2 la Phong 2 va 1 la Anh ca Pol Pot. Mot khi vuot qua khoi ranh gioi, ke bi tinh nghi se tro thanh toi pham, Angkar khong bao gio nham. Gio thi chi con viec tim ra bang chung qua loi thu toi. Trong tieng Khmer, “tuol” co nghia la “ngon doi nho” va “sleng” la “toi pham” hoac “ke thu”, day cung la ten cua mot loai cay doc. Nguoi dan Campuchia tung noi ve Tuol Sleng giong nhu “mot noi co the den nhung khong bao gio co the tu do tro ve”. Tuy nhien, tren thuc te, da co it nhat 7 nguoi duoc cuu thoat khoi noi day va 3 nguoi trong so ho hien van con song, trong do co 1 nguoi la hoa si. Ong ten la Vann Nath, 60 tuoi.

TIN LIEN QUAN
Cau chuyen tran trui ve mot ten do te (Phan I)
Libang: Nan buon ban nguoi giup viec dien ra tran lan
Khong the tham nhap vao Al-Qeada: Tai sao?
Cuoc chien Iraq sau 5 nam: The gioi da met moi
Iraq: Nhung vet thuong duoc bang bo vung ve
Mot minh chong lai lanh chua den
Italia: Khi nghe si hai chong tham nhung
Tre nhap cu trai phep vao nuoc Anh: Thien duong khon kho
Guatemala: Nhung kiep hong nhan khon kho
“Hom do, toi khong hieu tai sao lai bi ho bat giu”. Vann Nath da tung la “hoa si trong vung dich”, do chinh la ly do khien ong bi coi nhu mot ke toi pham. Ngay khi bi bat giu tai Battambang vao nam 1978, ong bi vien tham tra quan quanh tay mot soi day dien, mot dau day duoc ghim vao quan. “Ai da thong dong voi may de phan boi?”. Vann Nath tham chi khong hieu noi han ta dang noi ve chuyen gi. Ngay lap tuc, cu soc dien dau tien khien ong chet ngat vi dau don. “Khi tinh day, toi khong con du suc noi noi mot cau”. Sau do, Nath bi dua len xe tai chuyen toi Tuol Sleng.

Den trai S-21, tay bi troi, mat bit kin, cac tu nhan duoc noi voi nhau bang mot soi day thung quan quanh co. Ho bi keo vao mot phong hoc trong truong va bi bat nam xoay lung vao nhau tung doi mot, chan kep trong cum sat. Linh gac het len: “Cam noi, cam cu dong, cam xoay nguoi khi khong duoc phep”. Chung doi xu voi cac tu nhan nhu voi nhung ke phan boi, nhung con vat ban thiu, gom ghiec. “Chung may co song cung dau ich gi voi chung tao, con chung may chet thi bon tao cung chang mat mat gi”. Hai lan mot ngay, moi tu nhan duoc tieu chuan la 4 thia chao. Nhieu nguoi da chet vi doi va chi vao ban dem ho moi duoc dem di chon. “Xac chet nam ben canh chung toi co khi den 1, 2 ngay”. Nhung nguoi nam gan bong den thi “may man” hon doi chut vi ho co the bi mat nuot voi mot con gian, mot con de hay mot con buom nao do vo tinh bi thu hut boi anh sang dien. “Khi bon linh canh bat qua tang viec nay, chung lien da ngay vao thai duong de chung toi phai non ra”. Mot buoi sang, Nath bi bat den quy duoi chan mot nguoi dan ong mac do den. “Ong ta noi voi toi bang mot giong nhe nhang, khong he to ra du dan hay khinh thuong”. Ben le tap ho so cua Nath, canh dong ghi chu “nghe nghiep: hoa si”, chinh tay Douch da viet: “Giu lai de su dung”.

Sau lan do, Nath duoc dua toi xuong ve. Qua tam guong nho, ong thay minh hoc hac, rau toc bom xom va ban thiu. “Chi trong vong mot thang, toi da bien thanh mot con ma!”. Duoc cao rau, tam rua va cho an, Nath lay lai suc luc va bat tay vao lam viec, the chan cho mot hoa si khac da bi hanh hinh truoc do vi khong hoan thanh cong viec. O day, ngay nao cung co nguoi bi hanh quyet, tu 7h-11h sang, 14h-17h chieu va tu 18h-23h dem. Nath cung co mot thoi gian bieu giong nhu vay. 12 tieng moi ngay, cong viec cua ong la ve chan dung anh ca Pol Pot. Cac buc ve nay sau do se duoc dung de trang tri cac khu nha hanh chinh. Co ve trong tay, ong thuong nghe thay nhung tieng gay goc, tieng riu cuoc, tieng van lon cua cac nan nhan va tieng ren xiet cua phu nu… “Doi khi nguoi toi run len khi co gang tap trung vao cong viec”.

Ngay nao Douch cung ghe qua xuong ve. Sung giat cap quan, tay chap sau lung cung ve mat cham chu, Douch dac biet quan tam toi tien do cua cac tac pham. Doi khi ong ta dua ra nhung loi goi y khi muon thay doi mot chi tiet nao do… “Toi luon luon vang loi ong ta. Tat nhien la vay”. Douch da co lan tuc gian va da vao nguoi Meng, mot hoa si khac da tung lam viec tai Tuol Sleng, khi anh nay to ra khong ton trong Douch va xem thuong ky luat trai giam. “Ba tuan sau khi bi giam, anh ay tro lai, nguoi be bet mau, sau khi da thua nhan thai do sai lam cua minh”. Sau nay, hoa si Vann Nath da ve nhieu buc tranh kho lon voi phong mau toi mo ta lai canh hanh hinh pham nhan o Tuol Sleng, nhung nguoi da bi buoc toi la thong dong voi CIA hay KGB… Tra tan bang gay va day dien, soc dien, bat an phan song, lam nghet tho bang tui ni long hay dim xuong nuoc, cham thuoc la dang chay vao nguoi, choc kim, nho mong tay… tat ca cac hinh thuc tra tan da man deu da tung dien ra o day.

Voi nhung cuoc tra tan man ro kieu nhu vay, bat ki “gian diep” nao cung buoc phai thu nhan toi loi cua minh. Nhung nhu vay dau da du. Ho con buoc phai “khai ra” nhieu tinh tiet khac cung nhu cung cap danh sach khoang 50 nguoi dong pham, nhung nguoi quen, ban be hay ba con ho hang. Tat ca bon ho deu se bi bat va dan giai toi Tuol Sleng de tham tra. Hang ngan ho so can phai xac minh, hang chong bao cao ve cac buoi tham tra can phai nghien cuu… Douch doc, phan tich va kiem tra tat ca. Moi ngay, ong ta hut het 3, 4 bao thuoc va lam viec nhu bi ma am, tu ep minh vao ki luat sat va khong doi hoi bat cu thu gi. “Mot cai dong ho, mot chiec xe dap va mot dai ban dan… con can gi hon nua?”. Moi dem deu co mot ban bao cao hoan chinh duoc chuyen len. Ngay sang som hom sau, Douch se xem xet va chua lai tung cau trong loi thu toi sau do phe chuan hoac bai bo hinh phat. Douch da tung tuc gian ghi ben le mot ho so pham nhan: “Noi doi! Thang nay kha cung dau. Soc dien va vai ba thia phan se giup no mo mieng” sau do yeu cau phai tham tra lai tu nhan nay de lay duoc nhung loi khai chinh xac truoc khi dong ho so. Douch thuong giao duc doi ngu linh canh khong nen tra tan tu nhan chi de thoa man y thich bao hanh ma muc dich chinh o day la lay duoc nhung cau tra loi chinh xac.




Tai nha tu Tuol Sleng co 3 nhom tham van: nhom “chinh tri” la nhung nguoi co trach nhiem truyen ba, giao duc tu tuong, nhom “du ton” thuong la nhung ke san sang danh dap tu nhan trong khi hoi cung va nhom thu ba la nhom “doc ac” chuyen co nhiem vu tra tan, tham chi trong hang thang troi, nhung nhan vat duoc coi la ngoan co, uong nganh nhat. Khi nan nhan bat dau hap hoi hoac da nuot xong mot cai dinh oc, mot bac si Khmer do se xuat hien, tien hanh rua vet thuong bang nuoc ban va tiem mot loai thuoc nao do de nan nhan hoi tinh lai. Va roi cuoc tra tan tiep tuc bat dau. Chi Angkar moi co quyen duoc giet. “Hay chien dau chong lai ke thu. Nhung phai ngan khong de chung chet”.

Lam viec hieu qua, co phuong phap va giu bi mat tuyet doi, linh gac cua S-21 khong bao gio roi khoi trai nua buoc. S-21 hoat dong nhu mot co quan chinh phu ngay trong long bo may Khmer do. Chi can mot cai ten cua ke tong pham duoc neu ra, Angkar co the cho bat giu ke do ngay lap tuc. Menh lenh duoc truyen di trong mang luoi cua dang den lanh dao cac vung, huyen roi cac lang va sau cung la den lanh dao nhom cu dan. Hang thang, co khoang 7.000 buc dien duoc gui di bao cao ve moi tinh hinh tu san luong lua gao trong thang cua mot thon den tran lu vua moi xay ra hay ca chuyen mot phu nu nao do khong chiu lay chong. Ke kha nghi ngay lap tuc se bi trieu tap. “Vi sao lai cac ong cho bat toi? – Di ma hoi Angkar”. Sau khi thanh trung cac doi tuong la sinh vien du hoc tu phuong Tay ve, cac nha ngoai giao va tri thuc, Tuol Sleng bat dau huong tam ngam ve phia dan thuong, ke ca cac thanh vien thuoc to chuc Khmer do.

Nam 1978, Douch viet cuon “Ke hoach cuoi cung” trong do phan tich ki tinh hinh va muu do cua cac phe thu dich la My, Lien bang Xo Viet, Dai Loan va Viet Nam. “Ke hoach cuoi cung” cung mo ta ve chu truong, bien phap cua Douch doi voi tu nhan. Tra tan, tra tan va tra tan! Douch da tung noi nhieu lan ve dieu nay voi cap duoi cua minh: “Hay tu bo y nghi rang danh dap tu nhan la da man. O day khong co cho cho long tot…”. Truoc day, chinh Douch cung da co thoi bi hanh ha trong cac nha tu cua Lon Nol. Prak Khan, mot thuoc ha cu cua Douch nho lai chuyen co lan anh ta bao cao voi cap tren ve truong hop mot tu nhan ngoan co, “Khi do, Douch lien cam theo ngay mot nam day dien. Ong ta to ra rat tuc gian. Toi da chung kien canh ong ay danh pham nhan, danh mot cach khong thuong tiec, vua danh vua nhe rang cuoi”. Tinh ca thoi gian o trai M13 va S-21 cho toi nay, Douch da chi dao viec hanh quyet gan 40.000 nguoi trong do tham chi co ca cac anh em re va mot trong so cac an nhan cua ong ta.

Vay Douch la ai? Mot con quy du? Hay mot con tot den cua ca mot che do diet chung? David Chandler, mot nha nghien cuu Australia, nguoi da nhieu nam nghien cuu ho so ve Tuol Sleng, da ket luan nhu sau: « Cuoi cung thi, de tim ra ngon nguon cua toi ac van tung ngay dien ra tai trai giam S-21, chung ta khong nen tim kiem o dau xa ma hay nhin nhan lai chinh ban than minh ». Trong khong khi nong nuc tai Chiang Mai, chinh François Bizot cung dang ban khoan vi van de do. Ong da tung co dip toi tham Douch vai phut khi ong ta bi bat giu vao nam 1999. Dung truoc Bizot la mot ong lao tuoi cuoi, co phan rut re den dang thuong. Douch noi chuyen voi Bizot nhu voi mot nguoi ban cu da lau khong gap: « Ong da thay doi rat nhieu! Neu gap tren duong, co le toi khong the nhan ra ». « La toi day », Bizot noi bang tieng Khmer. « O vang, toi biet. Doi khi toi van nho den nhung ky niem ve ong. Con gai ong bao nhieu tuoi roi nhi? Toi nho lai ba dieu: niem vui khi tra tu do cho ong, dem Noel khi chung ta cung uong mot tach Nescafe khong duong, va noi so hai cua toi khi vuot qua con dap chan ben canh la dam dong xa la… ».

Vay Douch that su la mot nguoi nhu the nao? Lieu ong ta co giong nhu bao nguoi khac khong? Cau tra loi that dang so: « Khi chung ta y thuc ve cai ac nam ngay trong ban than minh, chung ta cam thay so hai. Va do chinh la luc chung ta so hai chinh con nguoi minh ».

O Toul Sleng, mot khi cuoc hoi cung da ket thuc, cac loi khai da duoc ky nhan, mot xe tai se cho tu nhan chay trong dem ve huong Choeung Ek, mot nghia trang cu cua nguoi Hoa. Tai do, cac tu nhan, dan ong va dan ba, bi day xuong xe, tay troi, mat bit khan, quy goi ben mieng ho. Mot linh gac dung thanh sat dap vao gay de cac tu nhan nga xuong ho truoc khi chat dau ho. Doi khi, cach do khong xa, nguoi ta se thay co mot nguoi dan ong dang ngoi tren mot chiec chieu, vua hut thuoc vua quan sat. Va khong ai khac, do chinh la Douch.

Dieu Chau (dich tu Le Nouvel Observateur)