Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1448782/31052008.aspx

Viem cot song dinh khop - Benh cua nam gioi tre tuoi
Viem cot song dinh khop (VCSDK) la mot benh viem khop man tinh kha pho bien, anh huong rat lon den chat luong cuoc song cua nguoi benh.

 

Chi rieng o Trung Quoc, da co it nhat 2,3 trieu nguoi mac benh nay. Nam gioi tre tuoi thuong hay mac benh VCSDK nhat, chiem toi 95% tong so nguoi mac benh. 80% nguoi mac benh co do tuoi duoi 30. Benh co tinh gia dinh, lien quan chat che voi yeu to khang nguyen hoa hop to chuc HLA B 27. Nhung yeu to moi truong nhu nhiem khuan, chan thuong co the kich thich khoi phat benh.

 

Cot song binh thuong va viem cot song dinh khop.

 

Cac bieu hien lam sang cua benh VCSDK

 

Trong thoi ky dau phat benh, cac trieu chung thuong nhe nen khong duoc benh nhan chu y. Khi trieu chung da ro thi benh da tien trien duoc nhieu thang, cho den vai nam. Dau hieu som thuong gap la dau cot song that lung va viem cac khop chi duoi.

 

Bieu hien o cot song thuong bat dau tu khop cung chau nam phia sau khung chau, sau do ton thuong tiep tuc lan theo chieu tu duoi len tren cho den tan cot song co. Nhung trieu chung cot song dau tien la dau vung mong, that lung hay dau than kinh toa. Dau tang len ve dem va cung cot song thay ro nhat la luc sang som moi ngu day.

 

O giai doan muon, nguoi benh VCSDK co cac bien dang cot song ro ret nhu eo lung det do teo co canh cot song, lung gu, co vuon ve phia truoc. Khop hang bi viem trong khoang 70% truong hop, thuong xuat hien trong 5 nam dau bi benh. Viem khop hang co bieu hien dau vung ben, sau mong, han che van dong phan hong thuong o trang thai co gap. Cac co mong va dui teo nhanh chong. Viem khop goi, chu yeu sung dau, it nong do, co the kem theo tran dich khop, lam han che cac dong tac gap duoi chan, di lai kho khan. Mot so khop khac cung co the bi ton thuong nhu khop co chan, khop vai. Dau got chan va dau hay sung tay o nhung diem gan co khac la nhung hien tuong thuong gap, goi la viem gan bam tan. Ngoai ra benh con co mot so bieu hien toan than va ngoai khop nhu sot, gay sut, viem mong mat, ho van tim.

 

Mot so khop khac cung co the bi ton thuong nhu khop co chan, khop vai, dau got chan va dau hay sung tay o nhung diem gan co khac la nhung hien tuong thuong gap, goi la viem gan bam tan. Viem mong mat the mi cua mang bo dao mat xay ra trong 25% truong hop VCSDK, co bieu hien dau mat, sung huyet ket mac, so anh sang.

 

Nguoi bi VCSDK co the bi hoai tu tang giua vung goc dong mach chu, lam cho vong dong mach chu bi gian rong ra, lam cho van dong mach chu khong dong kin duoc hoan toan, dan den ho van dong mach chu. Cac ton thuong viem co the lam ton thuong duong dan truyen cua tim, gay nen loan nhip tim. Nhung bat thuong do co the chan doan khi chup Xquang tim phoi, lam sieu am tim.

 

 

Tom lai, neu benh nhan nam gioi tre tuoi (tuoi tu 15-30) dau cot song that lung, co dau khop hang hay sung dau khop goi, khop co chan can phai nghi den benh VCSDK va can den kham ngay o chuyen khoa co xuong khop de duoc chan doan xac dinh va dieu tri kip thoi.

 

Chan doan VCSDK bang cach nao?

 

Benh nhan co cac bieu hien noi tren se duoc lam cac xet nghiem mau, dich khop, chup Xquang cot song, dac biet la khop cung chau. Tren phim Xquang co the phat hien thay cac trieu chung dien hinh cua benh nhu viem khop cung chau hai ben, hinh anh cau xuong noi lien hai than dot song do xo hoa bao khop, cot song co hinh anh than cay tre do cau xuong noi lien nhieu than dot song, dai xo day chang canh cot song trong nhu nhung duong ray tau hoa, dot song bien dang thanh hinh vuong.

 

Ngay nay de chan doan som benh nguoi ta co the ap dung phuong phap cong huong tu hat nhan hay tim yeu to HLA B27, duong tinh trong 90% benh nhan VCSDK trong khi do chi co 4% dan so mang yeu to nay. Xet nghiem tim yeu to dang thap trong VCSDK thuong am tinh, do vay benh con duoc xep vao nhom benh ly cot song co huyet thanh am tinh. Yeu to dang thap do vay thuong chi dung de chan doan phan biet voi benh viem khop dang thap. Nguoi ta con lam xac dinh toc do mau lang va protein C phan ung de xac dinh xem benh co dang hoat dong hay khong. 80% nguoi benh VCSDK co toc do mau lang cao va protein C phan ung cao. Thong thuong sau khi khong che duoc benh thi toc do mau lang va protein C phan ung co the tro lai binh thuong.

 

Cac bien chung cua benh VCSDK

 

Cac giai doan viem cot song dinh khop.
 

 

Do cac bieu hien benh VCSDK rat da dang nen co the chan doan nham voi khoang 20 benh khac cung co trieu chung tuong tu nhu lao khop, benh ua chay mau, viem khop dang thap, gut, viem dot song dia dem do vi khuan. Do vay benh nhan nhat thiet phai den kham cac bac si chuyen khoa xuong khop ngay tu khi moi co cac trieu chung dau tien.

 

Hien nay benh nhan thuong co tam ly lo ngai mat thoi gian di kham do ban viec lam an, chu quan tu dieu tri hay de den khi benh tien trien nang roi moi voi vang di kham. Hau qua la benh nhan bi cac bien chung nang ne cua benh, mat nhieu tien cua ma cung khong co ket qua vi benh da tien trien qua dai va qua nang. Benh neu khong duoc phat hien va dieu tri som se tien trien nang dan, dan den dinh va bien dang toan bo cot song va hai khop hang, khien nguoi benh bi tan phe, khong di lai duoc, phai bo hoac let, cuoc song hoan toan phu thuoc vao su cham soc cua gia dinh va xa hoi.

 

Benh nhan thuong co tu the giam dau xau la nam nghieng co lung tom, hay nam ngua ke goi cao dau. Hau qua la bi gu lung, khien di dung lom khom, dau cui ve phia truoc. Gu lung nhieu co the khien cac xuong suon cham vao xuong canh chau, han che gian no long nguc, gay suy ho hap, suy tim. Cac bien chung nang ne khac cua benh la lao phoi, liet hai chan do chen ep tuy va re than kinh.

 

Che do sinh hoat, van dong the nao khi bi VCSDK?

 

Ban than benh nhan VCSDK muon giam nhe dau don nen thuong de cac khop o trang thai hoan toan khong hoat dong trong mot thoi gian dai, hau qua la bi teo co bap va co rut khop xuong, gay tan phe. Do vay phuong phap tot nhat la tich cuc dieu tri bang cac thuoc chong viem de kiem soat dau khop, roi tu tu hoat dong cac khop xuong.

 

Trong giai doan tien trien cua benh, benh nhan phai nghi ngoi. Khi khong van dong phai dat khop xuong viem cap tinh o vi tri thich hop hoac dung nep de han che cu dong, tranh phat sinh co rut khop. Trong thoi ky cap tinh phai kien tri van dong duoi thang chi va cot song de giam nhe cac con dau do co rut co gay ra. Khi nam nghi, benh nhan phai nam ngua tren nen cung, dau goi thap, chan duoi thang hoi dang de tranh cac khop bi co rut nang them. Voi tu the nay neu co dinh khop thi benh nhan van co the di lai duoc.

 

Tuy nhien khi benh da do thi can phai tich cuc van dong cang som cang tot de chong dinh khop. Benh nhan can phai hieu rang tap van dong khop va dieu tri bang thuoc deu co tam quan trong nhu nhau. Benh nhan phai hoc cach tu cham soc ban than va thuong xuyen tap the duc, voi su huong dan cua bac si de duy tri duoc tu the tot nhat cua cot song, tang cuong co luc cua cac co canh cot song va tang hoat dong cua cac co ho hap.

 

 

Trong thoi gian bi benh, moi ngay can hoat dong xuong khop nhe nhang 1-2 lan de giup giam bot co cung khop. Xoa bop vung bi ton thuong giup cho phuc hoi nhanh hon. Benh nhan co the ap dung cac bai tap the duc tri lieu hay tap boi, choi cau long, bong ban. Tham chi sau khi cac trieu chung benh da khoi thi van phai kien tri van dong trong thoi gian dai de duy tri cac khop xuong o trang thai chuc nang binh thuong.

 

Nguoi benh nghien thuoc la phai dung ngay hut thuoc la de phong tranh suy ho hap. Benh VCSDK cung anh huong den kha nang sinh duc cua nguoi benh. O giai doan muon khi cot song va cac khop da bien dang nhieu, khien cho benh nhan tham chi khong the tu minh sinh hoat binh thuong duoc. Mot so thuoc dieu tri cung anh huong den chuc nang sinh duc. Benh cung anh huong ca den the he con cai cua benh nhan. Nguy co nhung dua tre cua nhung benh nhan co HLA B 27 duong tinh bi mac benh VCSDK len toi 50%.

 

Do vay benh nhan VCSDK nen can nhac ky khi lap gia dinh va co con. Nen lap gia dinh va co con som, o giai doan dau cua benh khi chua co bien dang cot song va cac khop. Nhung nguoi VCSDK neu thay khop hang khong thoai mai thi nen di kiem tra som va kham dinh ky. Doi voi nguoi khop hang da bi cung do, khong the sinh hoat va lam viec binh thuong thi phai phau thuat thay khop hang nhan tao.

 

Tuan thu dieu tri lau dai nang cao chat luong dieu tri

 

Can phat hien va dieu tri benh o giai doan som thi ket qua moi kha quan. Muc dich cua dieu tri la giam dau, chong viem, duy tri chuc nang van dong cua cac khop cot song va ngoai vi. Benh nhan can xac dinh thai do kien tri dieu tri lau dai, tuan thu dung che do thuoc men do thay thuoc chi dinh.