Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1502688/26062008.aspx

Chung ngua cho tre

Phong benh hon chua benh luon la mot chan ly vi nhung ich loi ve kinh te, suc khoe va xa hoi. Voi nhung tien bo vuot bac cua khoa hoc mien dich va di truyen, mot phuong phap cham soc y te moi duoc ra doi cach day chua lau nhung da nhanh chong pho bien tren toan the gioi: chung ngua

Cung voi cuoc song, co the cua chung ta se phai lan luot tiep xuc, lam quen voi cac loai vi trung, virus,… trong moi truong. De sinh ton, co the phai co su dau tranh khong met moi chong lai nhung vi khach khong moi nay. Va chung ngua giup cho ta co them vu khi de chien dau.

Thuoc chung ngua the he mot la nhung con vi khuan, virus con song nhung da duoc lam yeu di, lam giam doc luc… de khi chich vao co the cua tre se khong gay ra benh, nhung tre se duoc lam quen va he mien dich se san xuat ra chat chong vi khuan, virus do goi la khang the. Sau nay khi co the nhiem tro lai loai vi trung, virus do thi co the da co san chat khang the chong lai, dong thoi bo may tao khang the cua co the se nhan mat “nguoi quen” nay va nhanh chong san xuat khang the ra hang loat… giup co the de khang voi benh do loai vi trung, virus do gay ra. Do cung la co so giai thich tai sao co nhung chung benh ma khi nguoi ta da bi mot lan roi thi se khong benh tro lai (nhu benh soi, quai bi, trai ra…).

Voi nhung thuoc chung ngua the he hai, ba tien tien hon, nguoi ta chi can chich vao co the tre  mot doan gen hay mot manh vo bao ben ngoai cua virus… Nhung phan nho vi trung, virus nay khong the gay nguy hiem cho tre nhung van co tinh khang nguyen va van kich thich co the tao duoc khang the chong lai.

Danh sach cac loai vi trung va virus thi nhieu vo ke ma thuc te cac nha vi sinh hoc van chua tim ra het. Trong do chi co mot so thuoc chung ngua (vaccine) duoc dieu che va su dung rong rai tren toan the gioi. Tai Viet Nam ta cung da co hau het cac loai vaccine thong dung.

Khi mot dua tre ra doi, quyen loi dau tien be phai duoc huong la duoc tiem chung nhung loai thuoc trong chuong trinh quoc gia tiem chung mo rong gom co sau benh sau:

1. Lao (BCG)

Tiem mot mui duy nhat o canh tay ben trai vao ngay thu 2 – 3 sau sinh (hoac theo lich hen cua bac si trong truong hop be sinh non thang, thieu ky). Khoang mot thang sau khi chich, neu ban chua thay tre co vet seo noi chich ngua lao thi can dua tre tro lai benh vien san hay nha bao sanh gan nhat de kiem tra va chich lai.

2. Viem gan sieu vi B

Chich mui dau tien khi moi sinh, mui thu hai vao khoang mot hoac hai thang sau (tuy loai thuoc dung va theo lich hen cua co so y te noi tiem chich), mui thu  ba cung khoang mot hoac hai thang ke. Ban khong nen quen dua tre di chich mui thu tu vao luc 12 – 18 thang tuoi, mui thu nam vao luc tre 8 – 9 tuoi…

3. Bach hau, ho ga, uon van (DTC)

Ba loai vaccine nay duoc pha che chung trong mot chai thuoc, chich mui thu nhat vao luc hai thang tuoi, sau do la mui thu hai va thu ba cach nhau mot thang (toi thieu 28 ngay, khong duoc som hon, tre vai ngay thi khong sao). Mui thu tu vao khoang 16-24 thang tuoi va mui thu nam chich nhac lai bach hau va uon van la khoang 5 – 6 tuoi.

4. Bai liet

Duoc dieu che o dang thuoc uong. Cung luc voi chich ngua DTC, con ban se duoc cho uong hai giot mau hong vao mieng.

5. Soi

Vao khoang 9 – 11 thang tuoi tre se duoc ngua soi mot mui, sau do co the duoc nhac lai tuy theo chuong trinh cua ca nuoc.

Ban can biet soi chi la mot trong rat nhieu benh sot phat ban do, vi vay du cho truoc chin thang tuoi tre da bi sot phat ban cung chua chac la mac soi, vi vay ban van nen dua tre di chich soi vao luc be tron chin thang tuoi nhe.

Ngoai ra, cac co so y te trong ca nuoc da co dich vu chich ngua nhung benh sau:

6. Viem mang nao mu (Hemophilus Influenza type B)

Bat dau chich tu hai thang tuoi

7. Viem nao Nhat Ban B

Bat dau chich tu  tren 12 thang tuoi

8. Viem mang nao mo cau (Meningo A–C)

Bat dau chich tu 18 thang tuoi.

9. Trai ra

Bat dau chich tu  tren 12 thang tuoi.

10. Quai bi – soi – Rubella

Bat dau chich tu  tren 15 thang tuoi

11. Viem gan sieu vi A, cum, rotavirus, viem phoi pneumo…

Khi dua tre di chung ngua, dieu quan trong la ban phai dem theo cuon so suc khoe co ghi lich chung ngua cua tre (cuon so nay phai duoc giu gin de theo doi chich cho du va dung). Bac si se xem xet be da may thang tuoi, chich loai thuoc nao roi hay chua, chich vao thoi gian nao,v.v… de tu van cho ban ve mui chich lan nay. Truoc khi ra ve, ban cung khong nen quen hoi bac si ve mui chich ke tiep: khi nao den chich, gia ca bao nhieu… de khong phai di lai nhieu lan.

Dieu kien de be co mot mui vaccine hieu qua la khi chich, co the be phai khoe manh, khong mac cac benh nhiem trung cap tinh, khong bi suy giam mien dich, khong uong thuoc corticoid…

Sau khi chich ngua, ban nen o lai co so y te khoang 30 phut de theo doi, sau do ve nha cho tre an uong, tam rua binh thuong, khong nen cha chanh hay xu ly gi tai noi chich.

Da so cac loai thuoc vaccine hien dang su dung la rat an toan, tuy nhien tuy theo tung co dia tre, ban can chu y den tre xem co phan ung phu nao sau khi chich ngua nhu nong sot, sung dau cho chich, noi ban,v.v… Neu sot nhe (duoi 38 do C) mot ngay thi khong sao, ban cung khong can lam gi, hay theo doi tiep. Neu sot cao tren 38 do C thi dung thuoc ha sot hoac thay tre co bat ky dieu gi khac la hay dua den co so y te de kham lai ngay. Tuy nhien, cac phan ung phu nay rat hiem xay ra (tuy vao loai thuoc va co dia tre), doi voi cac loai thuoc chung ngua the he moi hau nhu khong gay mot phan ung phu nao.

Dua tre di chung ngua day du va dung theo lich hen cua dia phuong hoac co so y te gan nha la ban da tiep them cho tre mot suc manh the luc can thiet, giup tre tien nhung buoc vung chac trong cuoc song

Bs. Dao Thi Yen Thuy