Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1505176/27062008.aspx

Mot so thuoc chua thieu mau

Co nhieu nguyen nhan dan den thieu mau nhu thieu mau do dinh duong, thieu mau do benh ly co quan tao mau, thieu mau do tan mau... trong do thieu mau dinh duong (tuc la thieu cac nguyen lieu can thiet cho qua trinh tao mau nhu sat, vitamin B12, acid folic, magie, kem, dong, coban...) la nguyen nhan thuong gap nhat.

Thit bo chua nhieu chat sat.
Thieu mau la tinh trang giam so luong hong cau, huyet sac to hoac giam ca hai duoi muc binh thuong so voi nguoi cung tuoi va gioi. Voi cac bieu hien lam sang nhu met moi, dau dau, u tai, hoa mat chong mat, suy giam tri nho, da xanh, niem mac nhot... Trong do chu yeu va quan trong nhat la phai dua vao cac xet nghiem ve huyet sac to trong mot don vi the tich mau de ket luan thieu mau o muc do nao. Co nhieu nguyen nhan gay thieu mau, trong pham vi bai viet nay, chung toi chi de cap den van de su dung thuoc de bo sung nguyen lieu can thiet cho qua trinh tao mau.

Sat

Nguon cung cap sat hang ngay cho co the chu yeu tu thuc an nhu gan, tim trung, thit nac, hoa qua. Co the nguoi truong thanh chua 3 - 5g sat, co trong hong cau, co, mot so enzym va du tru trong mot so co quan nhu gan, lach, tuy xuong... O nguoi binh thuong nhu cau sat khoang 0,5 - 1mg trong 24 gio, nhung tang len gap doi o phu nu khi hanh kinh va tang len 5 - 6 lan o phu nu mang thai.

Sat tu thuc an (dang ion sat 2 hoac sat 3) khi vao da day thi ion sat 2 duoc de dang hap thu qua niem mac da day, con ion sat 3 se ket hop voi albumin o niem mac duong tieu hoa nen khong hap thu duoc, muon hap thu duoc no phai chuyen thanh sat 2 duoi tac dung cua acid clohydric va su xuc tac cua vitamin C, do do cac loai thuoc sat luon duoc san xuat o dang co hoa tri 2.

Co rat nhieu nguyen nhan co the lam co the thieu sat trong do dang chu y la cac nguyen nhan dan den kem hap thu sat nhu viem da day man tinh, lao da day, sau cat doan da day, tieu chay man, tri, ung thu... hoac do nhiem giun, do tang nhu cau su dung sat o phu nu co thai, o tuoi day thi.

Chinh vi vay thuoc duoc chi dinh su dung trong cac truong hop sau cat doan da day, viem teo niem mac da day, viem ruot man tinh, rong kinh, tri, nhiem giun moc, phu nu mang thai hoac thoi ky cho con bu.

Tuy nhien can chu y, khi dung duong uong thuoc co the gay kich ung niem mac duong tieu hoa dan den tinh trang lom giong, buon non, tao bon... Khi dung duong tiem co the gay nhuc dau, buon non, sot va dac biet khi dung qua lieu co the gay tu vong.

Thuoc khong duoc dung cho nguoi man cam, nguoi bi thieu mau do tan mau; tre em duoi 12 tuoi hoac nguoi gia khong duoc dung dang vien ma chi duoc su dung dang siro.

Vitamin B12

Day la ten chung chi cac cobalamin hoat dong trong co the nhu cyanocobalamin, hydroxocobalamin... chung co chu yeu trong dong vat nhu thit, ca, trung, gan... ngoai ra trong co the nguoi duoc tong hop mot luong nho nho mot so vi khuan o ruot.

Vitamin B12 duoc hap thu qua duong mau hoac qua duong tiem, trong do can chu y la muon hap thu duoc qua duong tiem thi can phai co mot yeu to noi cua co the (la mot glycoprotein do te bao niem mac da day tiet ra) chinh vi vay o nguoi bi viem loet da day man tinh de dan den thieu vitamin B12. Vao co the chung duoc tich tru nhieu o gan, than kinh trung uong, tim va nhau thai; thai tru nhanh qua than.

Cac cobalamin dong vai tro quan trong la cac coenzym dong van chuyen tham gia vao nhieu qua trinh chuyen hoa quan trong trong do dang chu y la qua trinh chuyen hoa acid folic va tong hop ADN nen rat can cho su tong hop sinh hong cau. Ngoai ra con tham gia vao qua trinh chuyen hoa lipid va hoat dong binh thuong cua he than kinh.

Khi thieu se dan den tinh trang thieu mau hong cau to, viem da day than kinh, roi loan cam giac, roi loan van dong khu tru o chan. Co nhieu nguyen nhan dan den thieu vitamin B12 nhu trong benh Biermer, sau cat doan da day ruot, hoi chung kem hap thu, xo gan, viem gan man, phu nu co thai hoac sau dung mot so thuoc nhu neomycin, sodanton... Do vay thuoc duoc chi dinh dung trong cac truong hop thieu mau nhat la thieu mau hong cau to, viem va dau day than kinh, du phong thieu mau o nguoi bi cat da day hoac viem ruot man. Ngoai ra co the ket hop voi cac vitamin khac trong cac truong hop co the suy nhuoc, suy dinh duong, phu nu co thai, cho con bu. Chu y khong duoc dung cho nguoi benh ung thu, nguoi man cam voi thuoc.

Acid folic

Co the khong co kha nang tong hop acid folic, nguon cung cap chu yeu la tu thuc an, co nhieu trong thit, ca, gan, trung va rau qua tuoi nhung rat de bi phan huy trong qua trinh che bien. Trong co the, sau khi bi chuyen hoa, se tro thanh chat dong vai tro rat quan trong cho rat nhieu qua trinh chuyen hoa khac trong co the, trong do dang chu y la acid folic la chat khong the thieu cho viec tao hong cau binh thuong. Nguyen nhan gay thieu acid folic cung co ban giong nhu nguyen nhan thieu vitamin B12, vi vay hai nguyen nhan nay thuong gap dong thoi tren mot benh nhan. Khi thieu se dan den thieu mau hong cau khong lo. Vi vay thuoc duoc su dung de phong va dieu tri cac truong hop thieu mau nhat la thieu mau hong cau to.

Ngoai 3 chat quan trong o tren con rat nhieu chat khac co the dung trong dieu tri thieu mau nhu erythropoietin, dong, vitamin B6... va cach tot nhat, chung nao con co the thi nen an uong dieu do, day du chat dinh duong, rau xanh va khoang chat.

BS. Van Anh