Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1533556/11072008.aspx

Benh mach vanh, ke giet nguoi tham lang

PGS-TS Vo Thanh Nhan

Tren the gioi, benh mach vanh la mot trong nhung nguyen nhan gay tu vong nhieu nhat, 12 trieu nguoi tu vong hang nam. O nuoc ta, ty le mac benh mach vanh dang tang manh, do lien quan den loi song, che do an uong va lam viec. Uoc tinh co hang trieu nguoi Viet Nam mac benh mach vanh va khoang 10% so do tu vong do nhoi mau co tim.

Theo PGS-TS Vo Thanh Nhan, truong khoa tim mach can thiep benh vien Cho Ray, den nay y hoc da nhan dien duoc 3 nhom yeu to nguy co gay ra benh mach vanh:

1. Nhung yeu to khong the thay doi: gia tang tuoi tac (83% nguoi tu vong do benh mach vanh tu 65 tuoi tro len), nam gioi (nam bi nhieu hon nu), di truyen (bo me co benh mach vanh, con cai de bi hon).

2. Nhung yeu to co the thay doi: hut thuoc la (nguoi hut thuoc de mac benh mach vanh gap 2 – 4 lan nguoi khong hut), cholesterol mau cao, cao huyet ap, it van dong, beo phi va tang can, tieu duong.

3. Nhung yeu to gop phan gay benh: bi stress, uong nhieu ruou.

Vay benh mach vanh phong ngua duoc khong? PGS-TS Vo Thanh Nhan cho biet co the duoc bang cach thay doi hoac kiem soat nhom yeu to nguy co 2 va 3. Nhung bien phap nay kha don gian, nam trong tam tay cua moi nguoi.

Toi muon duoc hieu ro ve benh mach vanh. Ho van tim ba la 1.5/4 (theo ket qua sieu am cua toi) co lien he hoac co tien trien thanh benh mach vanh hay khong? Hay bi nang nguc va hoi met co gi nguy hiem khong? (Nguyen Le Cuu)

BS Thanh Nhan: Benh mach vanh, thieu nang vanh, suy mach vanh hay benh tim thieu mau cuc bo la nhung thuat ngu dung de chi mot nhom the lam sang do nhieu nguyen nhan khac nhau gay ra nhung cung co chung mot co che sinh ly benh la su mat can bang cung-cau oxy cho co tim.

Cac the lam sang nay la:

- Khong trieu chung lam sang nhung co bieu hien tren cac xet nghiem can lam sang.

- Co trieu chung lam sang: Co con dau nguc

2.1 Con dau that nguc on dinh

2.2 Con dau that nguc khong on dinh

2.3 Nhoi mau co tim:

3. Suy tim do benh mach vanh ma tien can co the co nhoi mau co tim hay khong. The nay con goi la benh co tim thieu mau cuc bo.

Nguyen nhan:

1. Cac nguyen nhan tai tim co the la:

- Xo vua dong mach: la nguyen nhan thuong gap nhat

- Benh ly van dong mach chu

- Benh co tim phi dai

- Co that mach vanh

- Viem mach vanh

- Huyet thuyen tac mach vanh.

2. Cac nguyen nhan ngoai tim:

- Thieu mau nang

- Nhip nhanh

- Sot

- Cuong giap

Trieu chung dien hinh: con dau that nguc voi cac dac diem sau

- Vi tri: ngay giua nguc, sau xuong uc

- Tinh chat: dau that

- Cuong do: nhe toi trung binh

- Huong lan: co, ham duoi, vai va canh tay trai

- Thoi gian: Con dau that nguc on dinh: duoi 15 phut; con dau that nguc khong on dinh 15-30 phut va nhoi mau co tim thi con dau thuong keo dai hon 30 phut.

- Hoan canh khoi phat va lam giam dau: con xuat hien khi co tang nhu cau tieu thu oxy: gang suc, sau bua an, khi ra ngoai troi lanh, giam khi nghi va ngam risordan.

- Trieu chung toan than di kem: thuong khong co trieu chung toan than di kem, mot so truong hop co the tai mat, va mo hoi, thay doi mach huyet ap.

Benh thuong xay ra o nguoi tren 50 tuoi nhung cung co the xuat hien o nguoi tre tu 35 – 50 tuoi

- Ho van 3 la khong co lien he va khong dien tien thanh benh mach vanh.

- Trieu chung hay nang nguc va hay met khong dac hieu cho mot benh ly nao. Cac trieu chung nay co the co trong rat nhieu benh, nen ban nen di kham de co the duoc huong dan cu the hon.

Toi 53 tuoi, ba thang nay bi huyet ap cao va hoi met neu phai gang suc lam mot viec gi do. Kham benh, co bac si bao ho van 2 la, co bac si bao khong. Sieu am mau, dien tam do binh thuong. Bac si cho uong Pretarax, Concor 5, thay do. Xin hoi, toi co phai bi benh mach vanh, ho van 2 la? Va co phai uong 2 loai thuoc ke tren suot doi? Thanh that cam on SGTT va bac si. (Thai Van Ri)

BS Thanh Nhan: Ban khong co trieu chung cua benh mach vanh nen it co kha nang bi benh mach vanh. Ve benh van hai la neu sieu am tim khong phat hien thi nhieu kha nang la ban khong bi ho van hai la.

Thuoc dieu tri huyet ap cao co thoi gian tac dung nhat dinh tuy theo thuoc. Hai thuoc ban dang dung co thoi gian tac dung la 24 gio nen ban phai uong thuoc lien tuc moi ngay va phai uong lau dai cho khong ngung thuoc duoc vi thuoc con uong thi con tac dung, het uong la het tac dung.

Xin BS cho biet benh mach vanh co trieu chung nhu the nao? Cach phong ngua benh mach vanh. (Nguyen Kim Chi)

BS Thanh Nhan:

Phong ngua benh mach vanh la phong ngua cac yeu to nguy co cua benh mach vanh. Cac yeu to nguy co la cac yeu to:

– Lam tang kha nang mac benh mach vanh

– Lam tang muc do nang benh mach vanh

Cac yeu to nguy co duoc chia lam hai nhom:

Cac yeu to nguy co khong the thay doi:

1.       Tuoi gia: Nam > 55 tuoi, Nu > 65 tuoi

2.       Gioi tinh: nam gioi de bi benh mach vanh hon nu gioi

3.       Gia dinh co nguoi mac benh tim mach

4.       Chung toc

Cac yeu to nguy co co the thay doi duoc:

1.       Hut thuoc la

2.       Mo mau cao

3.       Tieu duong

4.       Tang huyet ap

5.       Beo phi va qua can

6.       It hoat dong the luc

7.       Nghien ruou

8.       Loi song: nhieu stress

Kinh thua bac si, me toi bi benh tim mach da 10 nam. Cach day 2 nam co dat may tao nhip. Viec an uong van theo che do an kieng. Gan day co nguoi chi cach an kieng theo phuong phap duong sinh Ohsawa chi an com gao luc voi muoi me rang. Xin hoi an nhu vay co tot va phu hop cho suc khoe nguoi bi tim mach khong? Chan thanh cam on. (Nguyen Huu Tai)

BS Thanh Nhan: Tren benh ly tim mach thi hieu qua cua phuong phap nay chua duoc chung minh. Nen chuyen BS dinh duong tra loi them ve hieu qua dinh duong cua phuong phap nay.

Truoc day toi bi loan nhip kich phat, da dieu tri amiodarone, panangin, vontarenl, resilo, nay da het con loan nhip. Bay gio nhieu luc bi cao huyet ap 170/90 van uong thuoc deu dan, nhung con dau dau van con. BS (o Hue) cho uong them Hoat huyet duong nao. Bay gio hay dau nhuc phan ben trai, co khi lan toa xuong phan bung... Toi co hoi BS, nhung BS bao do la do tang huyet ap. Vay nho BS chi cach nao de toi dieu tri tot hon. Co can kham va dieu tri them gi nua khong. Cam on BS nhieu. (Tran Dang Hoa)

BS Thanh Nhan: Benh ly cua ban phuc tap. Ban nen mang toan bo ho so benh ly den kham o BS chuyen khoa tim mach de duoc huong dan cu the va dieu tri tot hon.

Toi 51 t, cu ngu tai quan Binh Thanh. Toi dang dieu tri benh cao huyet ap tai BV Dai hoc Y duoc tai khoa Tim mach tu thang 4/2008. Huyet ap do tai nha la 12, 13, 14 / 9 hoac 8, mach tu 66 den 75. Toi hay co nhung trieu chung nhu sau: dau nhoi o nguc, co cam giac ngop tho, chan tay yeu xiu, doi khi con nghe nhu tieng bua dap trong dau. Toi co sieu am tim thi thay trong ket qua co tam truong kich phat, xet nghiem mau thi co cholesterol hoi cao va benh Thalassemia dang nhe khong can can thiep. (Nguyen Thi Hong)

BS Thanh Nhan: Chi dang duoc dieu tri cao huyet ap co hieu qua. Nen tiep tuc uong thuoc deu dan. Khi kham benh chi nen manh dan khai benh voi BS de duoc tu van va cho lam them mot so xet nghiem nua de co the co chan doan chinh xac nguyen nhan gay dau nguc cua chi. Truoc mat thi dua tren nhung trieu chung ma chi ke chung toi nghi chi co the bi mot trong cac benh sau:

- Ha canxi mau

- Roi loan than kinh tim trong giai doan tien man kinh

- Benh mach vanh

De xac dinh chi can phai lam them mot so xet nghiem nua moi co the chan doan chinh xac duoc va co huong dieu tri thich hop.

Me chau bi benh suy mach vanh, xin bac si Thanh Nhan cho biet co phai bi benh nay thi phai uong thuoc suot doi hay khong? Me chau cung bi benh tieu duong va dang uong thuoc tieu duong thuong xuyen, nhu vay dung them cac thuoc tri benh suy mach vanh nao la hop li? Khi me chau len con dau nguc vao ban dem thi chau phai xu li nhu the nao, co the cho ngam thuoc ISDN 10mg hay cho uong thuoc Cortonyl cua OPC 50 giot duoc hay khong? (Anh Nguyen)

BS Thanh Nhan: Me chau phai uong thuoc dieu tri benh mach vanh va tieu duong suot doi. Me chau can phai duoc theo doi boi ca BS tim mach va BS noi tiet. Trong khuon kho thoi gian gioi han cua buoi tu van, chung toi khong the tu van cac loai thuoc co the dung cho benh nhan bi benh tieu duong va bi benh mach vanh, chau nen dua me chau di kham de duoc tu van chi tiet hon.

Khi me chau len con dau nguc vao ban dem thi co the ngam ISDN. Cortonyl khong co hieu qua trong benh mach vanh. Neu ngam ISDN cat duoc con dau nguc thi sang hom sau nen di kham lai BS tim mach de duoc dieu chinh toa thuoc. Neu ngam ISDN nam phut sau khong cat duoc con nen dua me chau den cac BV lon trong thanh pho ngay, vi me chau co the dang bi nhoi mau co tim cap rat nguy hiem.

Xin chao PGS-TS Vo Thanh Nhan, chau xin hoi ve benh mach vanh cua bo chau. Muon dieu tri benh mach vanh thi nen den benh vien nao? Bi benh mach vanh, ban dem ngu dau nguc du doi, phai xu ly nhu the nao? Sau do phai lam gi? Cam on BS rat nhieu. (Huy Quoc Do)

BS Thanh Nhan: Muon kiem tra xem co bi benh mach vanh hay khong thi nen den kham tai cac phong kham chuyen khoa tim mach tai cac benh vien trong thanh pho nhu: BV Cho Ray, BV Dai hoc Y Duoc, BV 115, BV Nhan Dan Gia Dinh, BV Thong Nhat…

Khi bi benh mach vanh, ban dem ngu dau nguc du doi thi nen nhanh chong den cac BV lon trong thanh pho, vi do co the la trieu chung cua nhoi mau co tim cap, rat nguy hiem, khong nen tu xu li o nha.

Toi bi cholesterol mau cao da 2 nam nay (co quan cho di kham tong quat thi phat hien, con cac nam truoc khong biet co bi hay chua do khong di kham). Vay kha nang bi benh mach vanh cua toi nhu the nao? Thoi gian gan day toi hay bi met, tim dap khong deu lam, co luc dap manh hon binh thuong, nhat la sau khi ngu trua day thay trong nguoi met moi, tim dap manh, co khi ngoi xuong dung len thay choang vang. Thuong xuyen bi dau dau du doi. Mong BS tu van giup. (Nguyen Ngoc Thao)

BS Thanh Nhan: Em da bi cholesterrol mau cao thi nguy co bi benh mach vanh cua em nhieu hon nguoi binh thuong. Muc do gia tang nguy co phu thuoc vao tri so cholesterol cua em. Dua tren trieu chung ma em khai nhieu kha nang la em co roi loan nhip tim .Em nen den kham BS chuyen khoa tim mach de duoc lam mot so xet nghiem chuyen khoa nhu do ECG , lam Holter ECG de co chan doan chinh xac va dieu tri thich hop.

1- Benh mach vanh la benh nhu the nao? Mac benh nay thuong co nhung trieu chung lam sang nao khong? 2- Khi duoc chuan doan la bi benh mach vanh, thi dieu tri nhu the nao & co thuoc dac tri nao cho rieng benh nay? 3-Chung ta co cach nao de de phong cung nhu ngan ngua tu xa tu cach song, den cach an uong hang ngay khong? Mong nhan duoc su tu van. Chan thanh cam on. (Nhu Do)

BS Thanh Nhan: Tat ca cac thac mac nay da duoc tra loi trong cac cau hoi tren.

Benh ho van tim 2 la va benh mach vanh co lien quan den nhau hay khong? (Kim Bich)

BS Thanh Nhan: Benh ho van tim xay ra ben trong tim, con benh mach vanh xay ra ben ngoai phia tren be mat tim. Vi vay benh ho van tim 2 la va benh mach vanh khong lien quan voi nhau.

Roi loan mo mau co lam anh huong den mach vanh hay khong? (xet nghiem LDL cao, BS cho uong thuoc 1 thang). (Thuy Anh)

BS Thanh Nhan: Roi loan mo mau la 1 trong nhung yeu to nguy co chinh gay benh mach vanh, mo mau cao chung nao thi nguy co benh mach vanh cang lon. Mo mau cao se gay tang nguy co benh mach vanh. Khi co roi loan mo mau thi nen di kham de chon loai thuoc uong cho phu hop.

Toi bi tac nghen man tinh, tai kham BS noi thieu mau co tim, neu bi vay tap duong sinh hang ngay co het khong? Tap the duc o muc do nao co duoc khong? (Phuong Anh)

BS Thanh Nhan: Tap duong sinh khong het benh, uong thuoc cung khong het, theo qua trinh lao hoa theo tuoi tac, co nhieu yeu to nguy co se dan den benh manh vanh som va nguoc lai. Cac bien phap tap the duc chi co tac dung tri hoan benh chu khong ngan chan duoc benh. Cac bien phap dieu tri ke ca thuoc chi co tac dung ho tro, tri hoan chu khong chua hett benh.

Mo trong mau cao, nhung co nguoi it an mo van bi mo trong mau cao va benh mach vach. Tai sao? (Ngoc Nga)

BS Thanh Nhan: 80% mo trong mau la do co the san xuat ra, 20% do thuc pham. Hoan toan khong an chat beo cung chi giam 20%. Mo trong mau cao neu kieng an cach may van phai uong thuoc.

Tai sao BMV goi la ke giet nguoi tham lang? Neu dau nguc nghi bi benh tim thi di benh vien nao som nhat? O nha phai lam gi? (Hoang Hung)

BS Thanh Nhan: Noi ke giet nguoi tham lang co nghia la minh khong biet, toi thoi diem phat hien ra la benh nhan da bi bien chung. 30 – 40% bi BMV khong co trieu chung dau nguc, dac biet o nu, benh nhan dai thao duong va khi bi nhoi mau co tim thi 40% co nguy co tu vong, nhoi mau co tim cap la benh cap cuu doi hoi dieu tri phuc tap. Vay ngeu nghi ngo thi nen den benh vien lon kham de BS chan doan chinh xac hon va cap cuu kip thoi, khong nen den cac trung tam nho

Roi loan tien dinh co lien quan den mach vanh khong? (Hoang Ngoc Dung)

BS Thanh Nhan: Benh roi loan tien dinh khong lien quan den benh mach vanh. Vi tien dinh nam o tai, con mach vanh nam o tim, 2 bo phan khong lien quan nhau.

Nhip tim 110-115 tu nho, nhu vay co bi benh tim hay khong? (Phuong Nga)

BS Thanh Nhan: Nhip tim tren 110 – 115 lan/phut la bat thuong. La bieu hien cua nhieu benh, can tham kham cu the de co huong dieu tri chinh xac.

Chao bac si, Toi cao 170cm, nang 59kg. Ke tu hon 1 nam nay toi co dang su dung Concor 2,5mg/ngay. Huyet ap 11/7, nhip tim ~60 Cholesterol cao nhu duoi day thi co nguy co benh mach vanh chua? Co phai su dung thuoc khong? Lipid 793 Cholesterol Total 236 Triglycerides 107 HDL 49 LDL 166 Xin cam on bac si nhieu, Khanh (Ngo Tuan Khanh)

BS Thanh Nhan: Doi voi cac chi so nhu tren: chi so LDL tren 160 thi nen kieng an mo, kieng cac yeu to nguy co tang roi loan mo trong mau. Sau 6 tuan phai do lai chi so LDL nay de co huong dieu tri.

Toi co di thu mau va co cac ket qua: cholesterol: 273mg/dL Triglycerides: 625mg/dl cholesterol/ HDL-C: 6.3 LDL-C/ HDL-C:3.5 vay toi hoi cholesterol cua toi co qua cao khong? uong thuoc gi va luyen tap nhu the nao? xin cam on BS (Hua Tri Huu)

BS Thanh Nhan: Chi so cholesterol tren 500mg/dl la bat thuong. Truong hop nay nen den ngay benh vien de kham va dieu tri.

Ket thuc buoi noi chuyen, PGS-TS Vo Thanh Nhan dua ra nhung loi khuyen sau:

- Cach dieu tri benh mach vanh tot nhat la dieu tri du phong ngay tu lua tuoi 7 – 8 tuoi, tap thoi quen an lat, de ngua cao huyet ap, cu an mo, chat beo. Ngay tu be, tap thoi quen khong chiu duoc khoi thuoc la, trong gia dinh tuyet doi khong hut thuoc la, tranh ruou - vi ruou cung nguyen nhan quan trong gay xo vua dong mach. Co benh phai uong thuoc va di kham bac si thuong xuyen. Cach tot nhat la nen di kham truc tiep. Khi bi dau that nguc nghi nhoi mau co tim, hay goi ve so dien thoai cap cuu BV Cho Ray: 8554137 – 8554138. Khoa tim mach hoc can thiep – BV Cho Ray truc 24/24. Can dua benh nhan den som truoc 12gio. Sau 12 gio, tim se bi ton thuong nang, co dua den BV thi cung kho phuc hoi.

Buoi giao luu truc tuyen ket thuc tai day. Nhung cau hoi con lai cua ban doc, chung toi se chuyen den bac si Nhan tra loi sau va se dua len website www.sgtt.com.vn trong thoi gian som nhat. Cam on cac ban da tham gia buoi giao luu nay. Hen gap lai cac ban trong hai buoi giao luu ke tiep luc 17g toi nay, chu de: “Tim hieu ve tham my noi khoa” do thac si – bac si Ho Xuan Vuong, trung tam Orient Skincare phu trach. Va den 19g cung ngay la buoi giao luu “Cham soc suc khoe tien san” do Th.S – bac si Dang Le Dung Hanh, pho phong KHTH benh vien Hung Vuong phu trach.