Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/1657664/09092008.aspx

Vai mon dac san o mien tay Nam bo
To bun nuoc leo o cho Soc Trang.
Am thuc cua ba con nguoi Khmer o vung DBSCL het suc phong phu va da dang. Truoc het phai ke den cac mon nhu mam bo hoc, canh sim lo, bun nuoc leo, com dep, banh thot not, nuoc thot not...

Co the noi, mam la mon an het suc dac trung cua nguoi Khmer o DBSCL. Mam khong chi la mot mon an chinh trong cac bua an hang ngay ma no con la mot thu gia vi dac biet, doi khi khong the thieu khi che bien mot so mon an. Co nhieu loai mam, loai nao cung doi hoi su kheo leo, cong phu va ky thuat che bien.

Mam bo hoc (pra hoc) la mot dien hinh. Mam bo hoc co the duoc lam tu nhieu loai ca; loai nho nhu ca sac, ca chot, ca long tong... hoac lon hon nhu ca tre, ca loc... voi thoi gian u mam dai khoang bon thang.

Sau khi danh bat ve, nguoi ta lua nhung con ca loc con tuoi dem danh vay, mo bung va rua cho sach nhot (cung co nguoi de nguyen, khong mo bung ca), roi dem ngam nuoc la mot dem cho sinh len; hom sau vot ra phoi cho rao nuoc.

Ca da rao nuoc thi dem uop muoi, tron voi com nguoi va cho vo hu (hoac khap), rai muoi hot vao roi gai cung, day nap lai, de khoang tu bon thang den sau thang la an duoc.

Muon an, nguoi ta vot con mam ra, de nguyen con dem kho, them mot it gia vi chu khong can che bien gi them. Mam bo hoc an song thuong kem voi rau song, co ca khe va chuoi chat. Muon an mam chung thi cho vao it la chanh, la gung xat nho, ot, duong va chanh.

Ngoai ra, nguoi Khmer o DBSCL con co loai mam chua goi la Po ot (Pro ot), duoc lam tu tep mong - mot loai tep rat pho bien o vung song nuoc mien Tay. Khi lam, nguoi ta tron voi du du, rieng hoac gung non, de khoang 10 ngay la an duoc.

Nhu tren da noi, ngoai viec dung lam mon an chinh, nguoi Khmer o DBSCL con dung mam bo hoc de lam gia vi chinh trong viec nem nem cac mon an khac, nhu nem vao canh sim lo, bun nuoc leo, nuoc bun ca ri, hoac doi khi dung lam nuoc cham cho cac mon ca nuong, ran nuong...

To canh simlo, mon pho bien trong bua an cua nguoi Khmer Nam bo.
Canh sim lo cung la mot mon tieu bieu trong bua an cua nguoi Khmer o DBSCL. No khac voi tat ca cac loai canh cua nguoi Viet hay nguoi Hoa. Nguoi ta dung thit, ca tuoi nau voi rau ngo, chuoi rem, hoac trai du du non va duoc nem bang mam bo hoc. Canh sim lo cung co nhieu loai khac nhau: sim lo mit, sim lo binh bat... the hien su phong phu ve khau vi, tai che bien kheo leo.  

Cach nau mon canh nay cung rat cong phu. Dau tien, nguoi ta lay mam bo hoc cho vao noi nuoc nau nhu, luoc bo xuong de lay nuoc. Sau do cho vao ba, bon goc sa dap dap. Tuy khau vi hoac dieu kien nguyen lieu, nguoi ta cho mit non hoac binh bat vao. Neu nau voi ca loc thi ca loc duoc ria lay thit, bo xuong, cho them it tep va tom kho vao nau chung.

Ba con nguoi Hoa o DBSCL cung rat khoai mon nay nhung da che bien lai cho hop voi khau vi cua minh. Van giu nguyen cong thuc cu, nhung nguoi Hoa nau canh sim lo bang cach cho bap chuoi xat nho vao, nau chung voi dau hoac xuong ca kho, them chut mam, nem gia vi va cho nhieu rau ngo om, ot...

Nhung hat nep sua rang len roi gia thanh mon com dep vang thom.
Dac biet, mon bun nuoc leo cua nguoi Khmer duoc ca nguoi Viet va nguoi Hoa ua thich. Bun nuoc leo da tro thanh mot dac san am thuc cua vung DBSCL. De nau mon nay, nguoi ta dung tom, ca nau nhu lay nuoc cot, vot ca ra rut het xuong, nuoc cot cua ca duoc nem muoi ot, sa... va hai mon nem khong the thieu la ngai bun gia nho va mam bo hoc. Mon nuoc cot sau khi nem va nau ky da tro thanh mot thu nuoc leo rat tuyet hao.

Con com dep thuong duoc nguoi Khmer lam trong dip le cung trang (Ook om bok). Hang nam, cu vao ngay ram thang 10 am lich, dong bao Khmer o DBSCL bat dau vao le hoi cung trang. Luc nay, ngoai dong, lua nep cung da bat dau chin, van con thom mui sua. Nguoi ta gat nhung hat lua nep sua dem ve rang nong roi bo vao coi gia dep de tao thanh mot mon com vang vua thom, vua beo va ngot lim trong dem le hoi cung trang. Com dep thuong duoc tron voi dua va duong cat tao thanh mot hon hop cac huong vi lam am  long thuc khach trong dem le hoi cho trang len.

Cung nhu cac dan toc khac o DBSCL, nguoi Khmer cung co nhieu mon banh dac trung cua minh. Cac loai banh ngot co mat trong hau het cac dip hoi he cua nguoi Khmer o DBSCL nhu banh Co Noc, banh cu gung, banh tai yen... nhung tieu bieu hon ca co the noi la banh thot not.

Banh thot not goi la chuoi.
De lam mon banh thot not, nguoi ta nao com ruot trai thot not vao ro de lay bot, roi dem tron voi bot gao, them chut dua nao, sau do lay la thot not goi lai roi. Banh duoc hap chin co mau vang uom, mui thom het suc dac trung khong lan vao dau duoc.

Than cay thot not nhu cay dua nhung la nhu la co. Nuoc trai thot not uong tuoi nhu dua, lam duong va lam ca bia chua. Nuoc thot not uong tuoi co huong vi rat dac biet, uong vao mat ruoi cuong hong, ngot lim, thom lung nhung lai ngot thanh chu khong gat co. Truoc day, nguoi ta dung nuoc thot not trong ong tre buong va ganh di ban. Ngay nay, canh do hiem thay, ma nguoi ta bo ra, nao nhung mieng cui trang muot tha vao ly cho khach vua uong nuoc vua an cai.

Trai thot not

Nuoc va com trai thot not dung trong tui ny lon ban le.

Bai va anh: TRAN PHONG DIEU