Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1666370/14092008.aspx

Toan cau hoa va y nghia doi voi Viet Nam
Canh nguoi dan chen nhau mua gao trong con sot luong thuc cach day vai thang. Gia luon gthuc tang cao cung la mot trong nhung tac dong cua toan cau hoa khi Viet Nam hoi nhap kinh te the gioi - Anh: Le Toan
(TBKTSG) - Hoi nhap kinh te the gioi da giup Viet Nam day manh xuat khau, thu hut von dau tu nuoc ngoai, tao viec lam va nang thu nhap trong nhung nam gan day. Den nay, Viet Nam la mot trong nhung quoc gia huong loi tu toan cau hoa. Tuy nhien, toan cau hoa co nhieu he qua khac ngoai thuong mai va dau tu.

Trong nhieu truong hop thi nhung he qua nay nam ngoai chon lua cua mot quoc gia. Vi du, su am len cua trai dat gio day da duoc nhin nhan la mot moi nguy truoc mat va lon hon so voi vai nam truoc. Nhung thay doi lon ve dieu kien khi hau, benh tat va muc nuoc bien co the mang lai nhieu thach thuc nghiem trong trong mot hoac hai thap nien sap toi.

Viet Nam thuc te la mot trong nhung quoc gia bi de doa nghiem trong nhat tren the gioi, do khu vuc DBSCL va mot so khu vuc khac hien khong cao hon muc nuoc bien bao nhieu. Chi can muc nuoc bien dang cao khoang nua met thi se co nhieu vung dat trong lua bi ngap man va gay lut tren dien rong. DBSCL cung bi nhung hoat dong phat trien o thuong nguon song Mekong de doa, mot so con dap co the se lam thay doi dong chay va luong phu sa, khien hoat dong canh tac nong nghiep tro nen kho khan hon.

Viet Nam khong the lam gi de thay doi nhung xu huong nay tru viec nghien cuu va chuan bi chuyen doi phuong phap canh tac nong nghiep va co le nen chuyen nhung nong ho hien nay sang cac hoat dong phi nong nghiep o nhung vung it bi de doa hon. (Viec xay dung nhung con de ngan bien co the tac dung voi cac thanh pho, nhung se khong hieu qua doi voi nhung vung dat nong nghiep rong lon).

Su chuyen dich lao dong nay du sao cung xay ra, nhung co le can chu dong day nhanh neu toc do thay doi khi hau dien ra nhanh hon so voi du bao hien nay. Mot cach de doi pho khia canh hoi nhap the gioi bat dac di nay la can nhac tac dong tiem tang tu su thay doi cua khi hau len Viet Nam va day manh hoat dong nghien cuu de co cach thuc giam nhe nhung tac dong nay.

Mot thi du khac ve tac dong cua toan cau hoa la gia luong thuc. Khi ngay cang co nhieu ngu coc va nhung loai cay trong duoc dung de che bien con va dau sinh hoc, gia luong thuc se gia tang. Nam 2007, gia gao theo do la da tang 30%.

Nha xuat khau luong thuc co the co loi nhung chi phi doi voi nguoi tieu dung trong nuoc se tang. Trung Quoc gan day cho biet se ap dat thue xuat khau len ngu coc de giu gia luong thuc thanh thi thap hon, du rang se gay thiet hai cho nong dan trong ngu coc. Mac du Viet Nam se co loi tu xu huong nay do xuat khau luong thuc, ap luc tang gia luong thuc se dua den nhung hanh dong tuong tu.

Kieu hoi se giup cai thien tinh hinh tieu dung va giao duc co ban cua nguoi than, hoac nguoc lai cung co the la dong co khien nhung nguoi than nay khong muon lam viec.
Vi du thu ba ve nhung ket noi toan cau khong mong muon la benh tat. SARS da la mot canh bao som ve nhung gi co the xay ra khi xuat hien mot loai benh moi. Trong truong hop SARS, thiet hai da duoc han che trong vai thang va moi chuyen som tro ve binh thuong voi tuong doi it ca tu vong.

Tuy nhien, van con nguy co xuat hien cac can benh khac. Cac phuong tien truyen thong de cap nhieu den mot dong virus cum gia cam co nguy co gay dai dich. Neu loai H5N1 hien nay hay mot so loai virus moi khac hoc duoc cach lay lan hieu qua tu nguoi sang nguoi, thi chung co the gay ra hang tram trieu cai chet, bang hoac qua mat dai dich cum nam 1918 voi 50 trieu nguoi chet trong khi dan so the gioi chi bang mot phan tu hien nay.

Ton that kinh te tu tham hoa tren co the tinh bang ngan ti do la. Phan ung cua Viet Nam doi voi virus H5N1 khong gay dai dich la kha tot, nhung the gioi nay kha nho be va neu Indonesia, Campuchia, Trung Quoc, Bangladesh hoac Ai Cap khong che ngu duoc virus nay, thi co kha nang no se tien hoa o do va lay lan ra khap the gioi.

De doi pho voi moi de doa nay doi hoi phai co mot he thong y te cong manh va to chuc cong dong chat che, ke ca du tru day du luong thuc va thuoc men. Day se la mot thach thuc cho bat ky xa hoi nao, du giau hay ngheo, tru khi phat trien duoc loai vac xin hay thuoc chua tri hieu qua, ma co the phai mat vai nam nua. Cung can co cong nghe tuong tu de doi pho voi chu nghia khung bo sinh hoc, la moi de doa dang ngai trong thap nien sap toi.

Mot linh vuc khac ma toan cau hoa kho kiem soat la di tru. Viet Nam quen voi suy nghi cho rang minh la noi xuat phat, va co nhieu nguoi Viet Nam muon lam viec o nuoc ngoai. Tuy nhien, nhieu nguoi o Campuchia va Lao co the muon lam viec o Viet Nam. Viec su dung lao dong Trung Quoc o mot so du an cua Viet Nam la mot bang chung.

Mac du nhieu nuoc ngan cam viec di cu, nhung thuc te rat kho de dong cua bien gioi hoan toan khi nguoi lao dong muon lam viec va doanh nghiep muon thue lao dong. Luong di dan to lon co the co tac dong quan trong, tich cuc lan tieu cuc, len so luong lao dong noi dia tang them va ca xa hoi.

Lieu Viet Nam se ung ho nhung quy dinh coi mo hon de co nhieu nguoi ra nuoc ngoai lam viec hon, hay muon co nhieu bien phap kiem soat trong nuoc de khong cho lao dong ben ngoai vao Viet Nam (co the) lam viec, doi lai se co it co hoi hon cho lao dong Viet Nam o nuoc ngoai? Hay lao dong van cu luu chuyen bat ke luat noi gi?

Mot van de khac lien quan nhung khong hoan toan giong la tinh trang “chay mau chat xam”. Nhieu quoc gia thay nhan luc tre co trinh do tot nhat cua minh tim cach ra nuoc ngoai lam viec. Thong thuong nhung lao dong co trinh do nay luon duoc chao don o nuoc khac, nen kho co the cam doan buoc ho phai o lai trong nuoc. Nhung khi da khong co nhung chinh sach rang buoc su di lai nay, thi KHONG THE khong hoi nhap voi the gioi va khong gap phai van de nay.

Van de lon den dau con tuy vao nhieu bien so. Mot la ty le lao dong co trinh do muon lam viec o nuoc ngoai. O mot so hon dao vung Caribe, hon ba phan tu sinh vien di lam o noi khac sau khi tot nghiep. O nhung nuoc lon hon co the chi la vai phan tram. Ton that tuong doi cang nho, thi tac dong cua xu huong di dan cang it. Hai la o mot so nuoc, sau mot thoi gian luu tru o nuoc ngoai, dan di cu thuong hoi huong mang theo ho nhung moi quan he, cong nghe va ky nang quy gia.

Dieu nay da xay ra o Dai Loan va Han Quoc, va duong nhu dang dien ra o Trung Quoc va An Do. Neu nhung nguoi di cu tich luy duoc nhung ky nang quan trong va kha nang tiep can von va thi truong, sau do hoi huong, thi se rat tot cho que nha cua ho. Van de thu ba la tinh trang di cu cua lao dong nganh y te, mot dang lao dong dac biet khan hiem.

Trong khi mot so noi quan ly tot van de nay, cu the la Philippines noi dao tao so luong y ta nhieu hon ca yeu cau trong nuoc, thi nhieu nuoc khac lai khong co nang luc san xuat doi du loai ky nang can thiet nay. Mot cach giai quyet la dao tao nhan vien y te theo huong chuyen biet theo nhu cau cu the cua dia phuong, thay vi cu lap lai cach dao tao cu, von chi de thoa man nhu cau cua cac nuoc giau ma thoi. Tom lai, tinh trang chay mau chat xam co the vua xau vua tot, tuy vao viec no duoc quan ly nhu the nao, quy mo va thanh phan cua no ra sao.

Con mot van de nua do la kieu hoi. Kieu hoi la tien cua nguoi lao dong o nuoc ngoai gui ve que nha. Cac uoc tinh moi day cho thay luong kieu hoi toan cau la khoang 300 ti do la, hon ca luong FDI do vao cac nuoc dang phat trien va hon han tien vien tro.

Theo mot so uoc tinh, luong kieu hoi ve Viet Nam la 10% GDP. Co the xem day la suat sinh loi tu dau tu cho giao duc, khi lao dong di cu “hoan tra” cho xa hoi bang cach gui tien ve cho nguoi than. Va suat sinh loi nay thuong kha hap dan. Neu nhung nguoi ba con nhan tien de mua hang hoa chiu thue nhap khau, thue doanh thu hay gia tri gia tang thi mot phan kieu hoi se di vao ngan sach nha nuoc.

Tuy nhien, nhung nguoi ra di thuong la rat nang no va co kha nang cai thien to chuc, chu khong chi san xuat ra hang hoa. Tien ho gui ve se giup cai thien tinh hinh tieu dung va giao duc co ban cua nguoi than, hoac nguoc lai cung co the la dong co khien nhung nguoi than nay khong muon lam viec.

Phai chang nhung nuoc tang truong cham co luong kieu hoi cao la vi thanh qua ban dau khong tot hay do chinh luong kieu hoi nay gay ra? Hay do ca hai? Phan tich kinh te ve hai linh vuc nay se cho cau tra loi. Viet Nam dang tang truong rat nhanh nen van de phan tich nay khong cap bach, ma van de la lam the nao de su dung kieu hoi mot cach hieu qua de thuc day tang truong nhanh hon hoac dong deu hon.

Van de cuoi cung (trong bai nay) cua hoi nhap toan cau co le la van hoa. Moi quoc gia deu co nen van hoa doc dao rieng cua minh. Nhung van hoa la mot thuc te song dong, no cho va nhan voi nen van hoa khac va cung tu lam moi minh. Qua trinh nay da dien ra nhieu the ky nay. Tuy nhien, kha nang tiep can vo van thong tin tren mang dien tu va su de dang di lai ngay nay khien cho cac luong van hoa tro nen lon hon, nhanh hon va de dang hoa tron hon so voi truoc day.

Nhieu nuoc dua ra nhung nguyen tac ve noi dung van hoa dia phuong de no khong bi lan at. Xa hoi Viet Nam la mot xa hoi tuong doi mo va co nhieu Viet kieu. Nhung chuyen vieng tham, dien thoai, e-mail, viec tiep can voi phim anh, am nhac va y tuong qua mang dien tu, tat ca se khien cho viec xac dinh dau la “Viet Nam dich thuc”, dau la vay muon tro nen kho khan.

Day khong phai la van de gi to lon doi voi mot nen van hoa song dong, san sang thich nghi voi nhung y tuong phu hop va choi bo nhung y tuong lech lac tu ben ngoai. Tuy nhien, no co the tao ra mot cam giac bat an va thieu tu tin ve van hoa.

Co le, chung ta dang huong den mot nen van hoa toan cau hoac chung ta se bau viu lay nhung bieu trung va thuc tien van hoa cua dia phuong minh. Neu van hoa quoc gia la dieu kien tien quyet cho ban sac quoc gia, thi co the can phai can doi giua su mo cua chon loc voi mot nen van hoa dia phuong song dong.

Diem cot loi cua bai viet nay la neu ra nhieu linh vuc ma o do hoi nhap toan cau khong con la van de chon lua, va chung se co nhung tac dong quan trong o dau trong nuoc. Cach giai quyet khong phai la co gang thu minh ne tranh ma la y thuc duoc nhung van de tiem tang, de dua ra nhung cach thuc ung pho phu hop. Thong thuong cac van de nay kho tranh khoi du muon hay khong. Nhung khi co the tranh khoi o mot chung muc nao do thi nen doi mat va ung pho voi no hon la theo chu nghia co lap.

Mot dat nuoc voi truyen thong hieu hoc, kha nang khuyen khich nhung tranh luan thang than cac van de nay, cung nhu kha nang phoi hop nhung bai hoc tu tranh luan va kinh nghiem thuc tien vao chinh sach se co kha nang giai quyet cac van de nay tot hon mot quoc gia khong co cac dac tinh tren. Su on dinh trong hoi nhap toan cau giong nhu su thang bang cua mot nguoi dang chay xe dap tren duong, chu khong phai dang sup vao vung lay.

DAVID DAPICE (Quy Tam bien dich)