Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/1700132/01102008.aspx

Chuyen dich von o cong ty co phan: Khong lai, nha nuoc chiu; co lai, tu nhan huong

* O nhung cong ty lon, co gia tri gia tang cao, nguon dat doi dao, von nha nuoc lan luot bi roi vao tay tu nhan. Bat cap tu dau?

Gia cao, nguoi lao dong... ngo!

Cong ty co phan Lilama 45.1 thi cong lap dat Nha may giay Vina Kraft (Binh Duong) cong suat 744 tan/ngay. Anh: THANH TAM

Qua khao sat 163 doanh nghiep (DN) nha nuoc co phan hoa tai TPHCM, ban dau co den 82% tong so nguoi lao dong (NLD) trong DN la co dong nhung den cuoi nam 2007, con so do ha xuong con 53%.

Ve von, theo so lieu khao sat tai 171 DN co phan hoa, ban dau NLD chiem 30,4% von nhung den cuoi 2007 lai giam xuong con 22,1%. Du nha nuoc co chinh sach uu dai nhung nguyen nhan khien ty le so huu von gop van giam la vi NLD thu nhap chua cao nen su tich luy thap.

Theo quy dinh truoc day, cu moi nam cong tac, NLD duoc mua 100 co phan voi muc uu dai 30%/menh gia. Nhung thuc te nhieu NLD van khong co tien mua. Den nam 2005, chinh sach uu dai thay doi, tuong NLD co the lam chu, nhung dang nay, cang it nguoi mua duoc co phieu hon.

Vi theo quy dinh moi, NLD duoc mua uu dai 40%/gia dau thanh cong binh quan nhung vi gia dau qua cao, gap may chuc lan so voi menh gia nen viec uu dai vai muoi phan tram khong nham nho gi so voi so tien qua lon ma NLD phai bo ra. Boi vay, cach ma nhieu NLD xu ly doi voi co phieu uu dai la… “sang tay” huong chenh lech.

Theo khao sat tai TPHCM, gia co phieu binh quan hon gap ruoi so voi menh gia (khoang o muc 16.800 dong/co phan - menh gia 10.000 dong/co phan) va khong it DN dau gia cao ngat nguong, den muc NLD chi co the… dung ngo. Chang han, Cong ty CP Khu Cong nghiep Hiep Phuoc co gia dau thanh cong lan dau binh quan 215.000 dong/co phan- gap 21,5 lan menh gia; Cong ty CP san xuat kinh doanh XNK dich vu va dau tu Tan Binh (Tanimex) voi gia 36.800 dong/co phan- gap 3,68 lan menh gia…

Tai san nha nuoc dan roi vao tay tu nhan

Cong ty co phan the thao Ngoi Sao Geru san xuat cac loai bong xuat khau. Anh: THANH TAM

Mot bat hop ly khac la thoi gian qua, hau het DN co phan hoa san xuat kinh doanh khong co lai, khong ban duoc co phan thi nha nuoc phai dieu chinh ty le so huu von nha nuoc tang len. Khong it truong hop nha nuoc phai “om” ty le von cao hon 50% von dieu le, trong khi nhung DN do khong thuoc doi tuong nha nuoc phai nam co phan chi phoi.

Co DN ban dau gia co phan khong dat duoc ty le theo phuong an duoc duyet nen nha nuoc phai dieu chinh “om” them von. Chang han nhu Cong ty CP Bao ve thuc vat Sai Gon, theo phuong an duoc duyet, nha nuoc nam giu 51%, nhung do ban khong duoc nen phai dieu chinh tang len 59%; Cong ty Thai Duong, theo phuong an duoc duyet la nha nuoc so huu 51%, nhung do ban co phan khong duoc nen phai dieu chinh tang len thanh 71%...

The nhung, o nhung DN co gia tri gia tang cao, nhat la nhung DN quan ly nhieu dat dai thi phan von nha nuoc lai dan dan roi vao tay tu nhan, gay anh huong den quyen loi cua nha nuoc. Cu the la truong hop cua Tanimex - DN nam giu dien tich dat dai, nha xuong (co nguon goc cong san) rat lon vi co KCN Tan Binh- ban dau ty le von nha nuoc den 51,35%, the nhung, den nam 2008, ty le von nha nuoc “teo” lai, chi con… 19,26% va cung khong thuc hien dau gia quyen mua co phan nha nuoc! Tuong tu, Cong ty CP Duoc pham Can Gio, ty le von nha nuoc ban dau la 29%, nay chi con… 1,32%! Cong ty CP May da Sai Gon cung the, ty le von nha nuoc tu 51% giam xuong con 34%...

Nguyen nhan, theo danh gia cua UBND TPHCM thi nguoi dai dien von nha nuoc tai cac DN co phan chua chap hanh dung trinh tu, thu tuc trong viec mua ban co phan thuoc phan von nha nuoc. Do vay, UBND TP da chi dao cac so nganh chan chinh va de xuat huong xu ly doi voi cac DN sai pham, gay mat nguon thu ngan sach nha nuoc.

Mot nguyen nhan khac la do nha nuoc cho DN nha nuoc co phan hoa thue dat voi gia rat thap, vi vay, trong qua trinh co phan hon 260 DN thi hau het deu chon phuong an thue dat, neu khong su dung dem cho thue lai cung co loi nhuan. Tu do moi co chuyen cac ca nhan ngoai DN “san” co phan cua cac DN “co” nhieu dat dai. The nhung, du UBND TP da de xuat Chinh phu dieu chinh gia cho thue dat sat voi gia thi truong de tao cong bang cho cac thanh phan kinh te va han che that thoat nguon tien cho thue dat nha nuoc nhung den nay van chua duoc… hoi am. 

CHE HAN