Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2083118/25042009.aspx

Nong nghiep: tru do trong con suy thoai
Nong nghiep: tru do trong con suy thoai

Cac nganh cong nghiep xuat khau giam manh, duy nhat nganh nong nghiep tiep tuc duy tri duoc tang truong, tro thanh be do cho nen kinh te.

 

Trong khi khu vuc cong nghiep, xay dung va khu vuc dich vu co toc do tang truong nam 2008 thap hon so voi nam 2006 va 2007 thi khu vuc nong, lam nghiep, thuy san van co toc do tang truong cao hon (3,79% cua nam 2008 so voi 3,4% cua nam 2007 va 3,69% cua nam 2006).

Nam 2008, kinh te the gioi roi vao suy thoai, nen kinh te Viet Nam suy giam toc do tang truong, cac nganh cong nghiep xuat khau giam manh, duy nhat nganh nong nghiep tiep tuc duy tri duoc tang truong, tro thanh be do cho nen kinh te.

Trong ba khu vuc lon cua nen kinh te, khu vuc nong nghiep tuy chiem ty trong nho (nam 2007 la 20,3% va 2008 la 21,99%) va co toc do tang truong thap hon hai khu vuc con lai nhung tang truong lai on dinh hon.

Trong tinh hinh xuat khau tut giam, chinh sach kich cau thong dung bom tien vao dau tu cong qua cac tong cong ty nha nuoc se dem lai hieu qua kem do he so ICOR cua nen kinh te da qua lon va moi dong chi tieu se chi co tac dong lan toa yeu do that thoat dang ke vao dong nhap khau, von la dac diem cua cau truc hien co cua kinh te Viet Nam.

Nguoc lai, moi dong chi tieu vao khu vuc nong nghiep hay gioi cong nhan co thu nhap thap se co tac dong lan toa cao qua tac dong kich cau lon hon voi cac hang san xuat noi dia.

Nong nghiep trong hoi nhap - nhung thach thuc moi

Trong tien trinh hoi nhap, qua trinh phat trien nong nghiep co tinh hai mat. Thu nhat, khu vuc nong nghiep nong thon lien he, ket noi ngay cang chat hon vao thi truong noi dia va quoc te, do vay nhung bien dong cua thi truong se lan truyen truc tiep va manh hon, de dan den nhung ton thuong va rui ro lon hon.

Thu hai, qua trinh hoi nhap mo ra nhung co hoi phat trien moi doi voi nong nghiep nong thon. Su tiep can voi thi truong, cac cong cu thong tin lien lac hay khoa hoc ky thuat tien tien cung se giup cho cac hoat dong san xuat kinh doanh trong khu vuc nong thon tro nen hieu qua hon.

Nam 2008, thuong mai nong san cua Viet Nam tang manh so voi cac giai doan truoc do. Muc tang truong kim ngach chu yeu do dong gop cua yeu to tang gia nong san tren thi truong quoc te. Tong kim ngach xuat khau nong lam thuy san nam 2008 uoc dat 16 ti do la My, tang 28,4% so voi nam 2007.

Canh tranh chiem thi truong trong va ngoai nuoc se dien ra quyet liet tu linh vuc hang hoa sang dich vu va dau tu. Thoi ky dau cai cach va mo cua da lam cho mot bo phan lon dan chung thoat khoi ngheo doi va tro nen kha gia. Tuy nhien, cang ve sau nhieu minh chung cho thay co mot so xu huong dang lo ngai.

Thu nhat, qua trinh giam ngheo doi khong con de dang nhu truoc day. Thu hai, su rui ro cua qua trinh mo cua va phat trien kinh te thi truong nhu bien dong ve cau, san xuat du thua, gia giam, do thi hoa.

Qua trinh mo cua va hoi nhap tao ra nhung co hoi moi, tuy nhien khong phai ai cung co the bien co hoi thanh hien thuc. Co the thay rang mot so noi da xuat hien hien tuong tai ngheo doi do gia ca len cao trong may nam vua qua, hoac hien tuong ngheo doi moi phat sinh tu chuyen nong dan mat dat do do thi hoa.

Khung hoang tai chinh va xuat khau nong san

Tu thang 6-2008 dong do la My tang gia manh so voi dong euro, dan den mot so tac dong lam giam gia hang nong san nhu sau:

• Gia hang nong san xuat khau tinh theo do la tro nen dat do hon, gay ap luc giam gia xuat khau, dac biet voi cac mat hang chu luc cua My nhu thit, lua mi, dau an, lua gao, bong...

• Cac quy dau tu chuyen sang nam giu do la thay vi dau tu vao hang hoa trong do co nong san cung gay ap luc giam gia.

So lieu thong ke cho thay kim ngach xuat khau mot so mat hang chu luc cua Viet Nam cang ve nhung thang cuoi nam 2008 cang giam manh. Nhieu y kien cho rang khung hoang tai chinh va suy giam kinh te toan cau la nguyen nhan can ban dan den suy giam xuat khau.

Tuy nhien, neu so sanh so lieu xuat khau cua Viet Nam va nhap khau cua the gioi lai khong phan anh nhan dinh nay.

Vi du doi voi thi truong My, giai doan 2004-2007 toc do tang truong xuat khau binh quan hang nam cua 49 mat hang nong san chu luc Viet Nam sang thi truong My dat muc 34%/nam, trong khi nhu cau nhap khau cac mat hang nay dat 14%/nam. Trong khi chin thang nam 2008 so voi cung ky 2007, con so tuong ung la 21% va 13%.

Nhu vay, tang truong xuat khau nong san sang thi truong My dang co xu huong giam mac du nhu cau cua thi truong My chi giam nhe. Co nhieu kha nang, mot so nganh hang xuat khau nong san cua Viet Nam da tang truong den gioi han nguong, viec tang kim ngach tro nen kho khan hon, trong khi do so lieu thong ke cung cho thay mot so nganh hang nho nhung co tiem nang dang bat dau co muc tang truong xuat khau lon.

Nhu vay, y kien cho rang xuat khau nong san Viet Nam suy giam do cung lon hon cau co the hop ly, nhung chua du. Ben canh do la nhung kho khan noi tai cua nen kinh te trong nam 2008 nhu lai suat tang dot bien hay khan hiem tin dung va mot trong nhung yeu to quan trong khac nua la ty gia hoi doai.

So lieu cho thay cac nuoc xuat khau nong san lon tren thi truong the gioi, co canh tranh truc tiep voi Viet Nam o cac mat hang nong san mui nhon nhu gao, ca phe, cao su, ho tieu, dieu nhu Thai Lan, Malaysia, An Do, Brazil, Colombia… deu giam gia manh dong tien nuoc minh so voi dong do la My (khoang 13-33%), trong khi do con so nay voi Viet Nam chi o muc 5%.

Nhu vay, su giam gia dong tien da vo hinh trung han che thiet hai cua nhieu nuoc do su giam gia cua thi truong the gioi, day hang xuat khau nong san cua Viet Nam o vao the kho canh tranh hon.

Tuong quan canh keo gia

San xuat va thuong mai nong san nam 2008 duoc huong loi tu su tang manh cua gia ca. Tuy nhien, xu huong nay khong dam bao loi nhuan cua nguoi nong dan cung tang tuong ung.

Doi voi nguoi dan trong lua, toc do tang gia vat tu dau vao “phi ma” trong suot vu he thu da khien cho gia lua du tang, nhung van khong theo kip toc do tang gia vat tu dau vao.

Ngay ca tai thoi diem thang 5-2008, thoi diem gia lua dat toc do tang cao nhat trong ca nam 2008, gia lua tang 100% so voi dau nam, thi khi toc do tang gia phan DAP la 300%, gap ba lan.

Doi voi nguoi chan nuoi, viec gia nguyen lieu tren the gioi tang cao trong nam 2008 cung da keo gia thanh trong nuoc tang theo. Xu huong gia trong nuoc va quoc te con cho thay co do tre giua bien dong gia trong nuoc va quoc te. Khi gia quoc te giam ma gia trong nuoc khong giam theo tuong ung thi nguoi san xuat bi anh huong bat loi.

Xuat khau trong mot thi truong bien dong - truong hop nganh lua gao

Trong ba thang dau nam 2008, xuat khau gao cua Viet Nam tang manh ve luong va kim ngach do lien tuc ky duoc cac hop dong xuat khau gao moi. Tuy nhien, den ngay 25-3-2008 do chi dao tam dung ky them hop dong xuat khau gao moi cho den thang 6-2008 nham dam bao an ninh luong thuc, so luong gao xuat khau giam manh so voi qui 1-2007.

Tu thang 4 den thang 6-2008, tong luong gao xuat khau cua Viet Nam dat 1,487 trieu tan gao, dua tong luong gao xuat khau sau thang dau nam 2008 len 2,506 trieu tan, dat muc xap xi muc xuat khau cua cung ky nam 2007.

So lieu thong ke cho thay trong giai doan nay Thai Lan da tang cuong xuat khau gao ra thi truong the gioi va thu duoc loi nhuan lon.

Sau khi vu lua dong xuan duoc mua tren ca nuoc, Chinh phu cho phep doanh nghiep ky hop dong xuat khau gao tro lai tu 1-7-2008 va ngay trong thang nay, Viet Nam da xuat khau 496.600 tan gao, thu ve 430,9 trieu do la. Het thang 7, Viet Nam da xuat khau duoc hon 3 trieu tan gao, tri gia dat 1,9 ti do la My.

Tuy nhien, tu thang 8 den thang 11-2008, luong va gia tri xuat khau gao cua Viet Nam giam do nhu cau tieu thu va gia gao the gioi giam manh. Cong voi tac dong cua chinh sach ap dung muc thue tuyet doi xuat khau doi voi mat hang gao (*) da phan nao tac dong den kha nang canh tranh ve gia trong hoat dong xuat khau gao cua Viet Nam. Trong bon thang (tu thang 8 den thang 11-2008), xuat khau gao Viet Nam chi dat 1,4 trieu tan, tri gia dat 826,3 trieu do la.

Truoc tinh hinh do, Viet Nam da dieu chinh chinh sach va bai bo bien phap danh thue tuyet doi vao thang 12-2008. Dong thai tot tu chinh sach, cong them voi nhu cau khach hang tang tro lai da lam tang manh kim ngach va so luong gao xuat khau trong thang 12-2008.

Tai thoi diem nay, Viet Nam da ky duoc hop dong xuat khau 100.000 tan gao 5% tam cho Malaysia; 60.000 tan gao 5% tam sang Iraq va nhu cau nhap khau gao tu chau Phi tang da thuc day hoat dong xuat khau gao cua Viet Nam. Thang 12-2008, Viet Nam xuat khau duoc 436.500 tan gao, tri gia 180 trieu do la, tang 51,8% ve luong va gan 34% ve gia tri so voi thang 11-2008.

Khi nhin lai hoat dong xuat khau gao nam 2008, thuc te cho thay, nguoi nong dan trong lua da kho tieu thu duoc lua/gao tai thoi diem gia xuat khau len cao.

Chinh dieu nay da dan den ton dong lua hang hoa trong dan, cong voi san luong lua thu hoach dat cao da khien gia lua xuong thap. Tinh hinh chi duoc cai thien khi xuat khau gao duoc cho phep tro lai, ket hop voi cac chinh sach ho tro cho cac doanh nghiep mua lua trong dan.

Tuy nhien, co hoi tu viec xuat khau khi gia gao len cao da troi qua va chinh phu phai chi them mot khoan tien khong nho cho viec ho tro mua lua hang hoa trong dan, chu yeu thong qua cac cong ty luong thuc quoc doanh.

Theo ThS. Pham Quang Dieu - TS. Pham Do Chi
TBKTSG