Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2147158/01062009.aspx

Suy thoai kinh te: Ke khoc nguoi cuoi

Bai 1: Hai nen kinh te lon lao dao

Den nay, suy thoai kinh te da lan rong khap the gioi. The nhung, co ve 2 nen kinh te lon nhat the gioi la My va Nhat Ban dang phai chiu anh huong nang ne nhat, trong khi day co the la co hoi de Trung Quoc but pha.

My: 4 - 5 nam nua moi “khoe” lai?

That nghiep, mat nha phai ra duong ngu nhu nguoi dan ong nay dang la moi lo cua mot bo phan nguoi lao dong My . Anh: Getty Images

Theo thong ke cua Bo Lao dong My dua ra dau thang 5-2009, ty le that nghiep o nuoc nay la 8,9% (tuong duong 6,7 trieu lao dong), day la ty le cao nhat trong 26 nam qua.

Rieng trong thang 4-2009, so nguoi bi mat viec la 539.000, mot con so ma cac nha kinh te cho rang thap hon nhieu so voi muc du bao. So voi thang 3-2009 (so nguoi mat viec la 699.000) nhieu nguoi cho rang day chinh la dau hieu cho thay su suy thoai cua nen kinh te dang dan cham toi day.

Nha nghien cuu kinh te Ethan Harris cho rang: “No la su xac nhan chung ta dang o thoi ky dau cua chu ky hoi phuc”. Tuy nhien, that ra con so nay cung chi moi phan anh “toc do” that nghiep bat dau cham lai chu khong noi len duoc dieu gi khac. Theo mot so nha kinh te, ty le that nghiep co the len den 10% vao cuoi nam nay.

Trong khi do cuoc khung hoang tai chinh o nganh ngan hang va cong nghiep o to den nay van con rat u am.

Ngay 22-5, lai co them 2 ngan hang Strategic Capital Bank va Citizens National Bank (bang Illinois) phai dong cua vi khung hoang tai chinh, nang tong so ngan hang kinh doanh that bai len con so 36.

Truoc do, vao dau thang 5-2009, Ngan hang Bank of America da phai ban bot tai san cua minh o Ngan hang Xay dung Trung Quoc nham nang cao nguon luc tai chinh.

Trong khi do, truoc kha nang Tap doan General Motors (GM) cung phai nop don xin pha san nhu Chrysler, Tong thong Barack Obama da phai len tieng: “Nganh cong nghiep o to la nen tang cua ca nen kinh te. Neu chung ta de GM va Chrysler sup do thi do se la cach lam phan kinh te, di nguoc lai chu truong kich thich kinh te ma chung ta dang theo duoi. Neu de cho moi viec dien ra nhu the, chung ta se chim sau hon vao con khung hoang hien nay”.

Moi day, ngay 23-5, GM xac nhan Bo Tai chinh da dong y “bom” them cho GM 4 ty USD. Tinh tu thang 12-2008, chinh quyen My da chi cho Tap doan GM va Chrysler tong cong 36,6 ty USD. Tuy nhien, chung do co ve chua du. Theo Reuters, nhieu kha nang GM se phai nop don xin bao ho pha san truoc thang 6 nay.

Theo khao sat cua 45 chuyen gia du bao, do Hiep hoi quoc gia ve kinh te doanh nghiep (NABE) cong bo ngay 27-5, suy thoai kinh te My co the ket thuc vao quy 3 nam nay. Du lieu kinh te gan day cho thay cuoc khung hoang cua thi truong nha da bat dau lang diu khi goi kich cau 787 ty USD cua chinh phu bat dau co tac dung.

Tuy nhien, nha kinh te Joseph Brusuelas cho rang ngay ca khi cuoc suy thoai kinh te hien nay ket thuc som, co le phai mat 4 den 5 nam thi truong lao dong My moi “khoe” tro lai.

Nhat Ban: Tiem an “thap ky mat mat” thu 2

Nen kinh te lon thu 2 the gioi la Nhat Ban cung chiu tinh canh kho khan chang thua kem gi voi “nguoi anh ca” My. Ty le that nghiep o Nhat Ban do suy thoai kinh te cung ngay mot tang trong khi hau het cac tap doan kinh te lon cua Nhat deu thua lo trong nam qua.

Viec cac “dai gia” nhu Toyota, Sony, Panasonic… thua lo, dong cua mot so nha may khien cho tinh trang that nghiep cang toi te hon.

Trong nam tai khoa 2008 (ket thuc 31-3-2009), Panasonic da lo 379 ty yen (khoang 4 ty USD). Doi thu canh tranh cua Panasonic la Sony cung lo 1 ty USD. Trong khi do, chi trong 3 thang dau nam 2009, Tap doan Toyota da lo 765,8 ty yen (khoang 7,7 ty USD), nang muc thua lo trong nam tai chinh vuot hon muc du doan 436,94 ty yen. Day la muc thua lo toi te nhat tu truoc den nay cua tap doan nay. Du bao trong nam tai chinh 2009 (ket thuc thang 3-2010), Tap doan Toyota con co the lo them 550 ty yen.

Theo bao cao, tong san pham quoc noi (GDP) quy 1-2009 cua Nhat se giam 4% so voi thang 4-2008 va giam 15,2% so voi cung ky nam 2008. Day la muc giam ky luc trong gan 55 nam qua. Trong quy 4 - 2008, kim ngach xuat khau cua Nhat Ban da giam 26%.

Trong nam tai chinh vua qua, luong xe ban ra cua Tap doan Toyota la 7,57 trieu chiec,  giam 15,1% so voi nam truoc, sang nam toi co the giam con 6,5 trieu chiec.

Trong khi do, theo so lieu thong ke cua Bo Tai chinh Nhat Ban cong bo ngay 25-2, tham hut thuong mai cua nuoc nay len den 952,6 ty yen (tuong duong 9,9 ty USD) - con so ky luc ke tu nam 1980. Tuy nhien, cac nha phan tich con du doan tham hut thuong mai co the len den 1,2 ngan ty yen.

Truoc tinh canh kho khan, cac “dai gia” trong linh vuc xuat khau nhu Toyota, Sony… da phai tam dong cua mot so nha may va cat giam hang ngan lao dong. Theo bao cao vao cuoi thang 4, ty le that nghiep o Nhat da tang tu 4,4% vao thang 2 len 4,8%. Den nay, tai Nhat, co khoang 3,35 trieu nguoi mat viec.

De giam bot ap luc truoc tinh trang that nghiep ngay cang tang, chinh phu da dua ra chuong trinh ho tro kinh te de “moi” so lao dong nguoi nuoc ngoai (chu yeu nguoi Brazil va Peru goc Nhat) roi khoi Nhat Ban. Tuy nhien, nhung nguoi chi trich cho rang chuong trinh nay qua thien can va thieu nhan ban…

Mat khac, Chinh phu Nhat Ban con lo ngai do kinh te kho khan, nguoi dan bat dau cat giam chi tieu de dan den tinh trang giam phat. Trong thang 4-2009, luong xe Toyota ban ra giam 32%, Nissan giam 38,7%. Cac chuyen gia canh bao chi so gia tieu dung co the giam 1,5%.

Nha phan tich Takeshi Minami cua Vien Nghien cuu Norinchukin cho biet: “Do that nghiep, muc tieu cua nguoi dan se rat yeu, tao nen ap luc buoc phai giam gia tieu dung nen de dan den giam phat. Tinh trang giam phat se gay them ton that cho nen kinh te va nhieu cong ty se kho co the tang duoc loi nhuan”.

Trong qua khu, nuoc Nhat da tung doi mat voi giam phat vao nhung nam 1990 khi nguoi dan “thuc hanh” tiet kiem do kinh te kho khan. Nguoi ta goi thoi ky nay la “thap ky mat mat”. Theo du bao cua Ngan hang Bank of Japan, tinh trang giam phat co the se keo dai trong 2 nam.

Bai 2: Co hoi “tram nam co mot” cua Trung Quoc?

Theo bao cao cong bo dau thang 5-2009, kinh te Trung Quoc co the tang 7% trong quy 2 nam 2009. O quy 1, kinh te Trung Quoc chi tang 6,1%, day la muc thap nhat trong 1 thap ky qua, cho thay kinh te nuoc nay dang tung buoc phuc hoi.


Trung Quoc giau hay ngheo?

Tren BBC ngay 6-5, tac gia Chris Hogg da co bai viet dat cau hoi “Trung Quoc giau hay ngheo?” khi phan tich mot so van de cua nen kinh te Trung Quoc trong thoi ky suy thoai. Su tuong phan giau ngheo da lam cho tac gia Chris Hogg khong the dua ra cau tra loi xac dang.

Nhin tu noc toa nha Trung tam tai chinh the gioi cao nhat Thuong Hai, thay thanh pho Thuong Hai that giau co, sanh dieu va hien dai. Su phat trien nhanh chong trong nhung nam truoc day da bien thanh pho Thuong Hai thanh mot doi thu cua cac thanh pho lon khac tren the gioi nhu New York (My) hay Tokyo (Nhat Ban). Nhung khi xuong dat lai khac: o nhiem, on ao, do ban va dong nghit xe co.

Mot goc pho dem o Thuong Hai. Anh: National Geopraphic

O cac thanh pho lon cua Trung Quoc nhu Thuong Hai chang han, the gioi thu nhat (phat trien, giau co) va the gioi thu 3 (kem phat trien, ngheo doi) khong chi cung ton tai ma con xung dot lan nhau. Duoi chan toa nha Trung tam Tai chinh the gioi, mot nguoi phu nu quy goi, mat ap sat mat duong xin an. Tat ca moi nguoi di qua deu phot lo nguoi phu nu ngheo kho nay. Chinh quyen cung da vat va trong viec lam the nao giai quyet van de nguoi ngheo ben ngoai cac toa cao oc, nhung nguoi den tu cac vung ngheo kho voi mong muon tim duoc viec lam de co mot cuoc song tot hon.

Ong Andy Tsieh, nguoi tu nhan minh la mot nha kinh te doc lap, thua luan rang Trung Quoc khong con la mot nuoc ngheo nua. “Trong quan he thuong mai, Trung Quoc la quoc gia co nganh thuong mai lon nhat the gioi hien nay. Trong nam nay hoac nam toi, tong san pham quoc noi (GDP) cua Trung Quoc co ve nhu se vuot xa so voi Nhat Ban, nen kinh te lon thu 2 the gioi”.

Tuy nhien, theo giao su Dingli cua Truong Dai hoc Fudan o Thuong Hai thi: “Chung toi da tich luy duoc mot so tien lon nhung chung toi cung da gay ra mot tham hoa khong lo cho moi truong sinh thai. Chung toi khong co su phat trien ben vung va on dinh. Vi the, toi ket luan rang Trung Quoc van la mot nuoc ngheo ve moi truong, sinh thai…”.

Trong khi do, Ngan hang The gioi xep Trung Quoc vao chung nhom nuoc co thu nhap thap va trung binh giong nhu Bolivia, An Do va Syria.

Tuy vay, vao thoi diem hien tai, nen kinh te Trung Quoc lai dang co “dang ve” tot hon so voi nhieu quoc gia phuong Tay, nhieu kha nang se “chiem” vi tri so 2 cua Nhat Ban trong vai nam toi.

Tu day nay sinh mot nghich ly: Trong khi hien tai Trung Quoc van la nuoc dang duoc nhan hang tram trieu USD ho tro tu cac nuoc phuong Tay thi cac quoc gia nay lai dang e ngai cac tap doan khong lo cua Trung Quoc co the se nam quyen kiem soat cac tai san gia tri cao nhu mo hoac nhung tai san chien luoc khac cua phuong Tay.

Vay nen cu xu voi Trung Quoc nhu the nao? Mot nuoc ngheo can giup do hay la mot quoc gia giau co voi nen kinh te manh me ma cac nuoc khac phai e ngai?

Tan dung co hoi

Chu tich Trung Quoc Ho Cam Dao tung noi: “Thach thuc va co hoi luon den cung mot luc”.

Khi suy thoai kinh te toan cau xay ra, no la thach thuc cho hau het nen kinh te o cac nuoc nhung no con mo ra cho cac tap doan lon o Trung Quoc co hoi so huu cac cong ty khai khoang, mo… cung cac tai san chien luoc o nuoc ngoai voi su ho tro kinh te cua Chinh phu Trung Quoc.

Do suy thoai, nhieu tap doan lon o cac nuoc bi khung hoang tai chinh tram trong, buoc phai ban bot tai san neu khong muon pha san.

Theo thong ke, trong thang 2-2009, cac cong ty cua Trung Quoc da bo ra hang chuc ty USD de mua tai san o cac nuoc Iran, Brazil, Nga, Venezuela, Australia…

Ngay 12-2, Tap doan kim loai Chinalco cua Trung Quoc da ky thoan thuan tri gia 19,5 ty USD voi cong ty khai thac mo lon thu 2 the gioi cua Australia Rio Tinto, theo do Chinalco se duoc tang gap doi co phan o Cong ty Rio Tinto.

Ngoai ra, Trung Quoc con dung tien cho nuoc khac vay nham dam bao nguon cung cap nang luong. Ngay 17 va 18-2, Cong ty Dau khi quoc gia Trung Quoc da ky thoa thuan cung cap 25 ty USD cho Nga va 4 ty USD cho Venezuela, doi lai 2 nuoc nay co nhiem vu cung cap dau cho cong ty nay.

Ngay 19-2, Ngan hang Phat trien Trung Quoc cung da dat duoc thoa thuan voi Cong ty Petrobras cua Brazil theo cach tuong tu voi muc cho vay 10 ty USD. Cung trong thoi diem nay, Iran thong bao da ky hop dong phat trien khu vuc day bien vinh Persian voi mot cong ty Trung Quoc tri gia 3,2 ty USD.

Trong khi cac nuoc van dang doi pho voi suy thoai kinh te thi Trung Quoc mot mat cung doi pho voi suy thoai, mat khac lai day manh dau tu ra nuoc ngoai.

Neu toc do dau tu nhu trong thang 2 tiep tuc duoc duy tri, co the tong tri gia dau tu o nuoc ngoai trong nam 2009 cua Trung Quoc se tang gap doi so voi nam truoc.

Trong nam 2008, tong tri gia sat nhap va mua lai cac cong ty o nuoc ngoai cua Trung Quoc la 52,1 ty USD. Gioi truyen thong Trung Quoc goi day la co hoi tram nam co mot, trong khi cac nha phan tich thi cho rang xu huong nay giong nhu cach Nhat Ban da tung thuc hien vao nhung nam 1980.

Giam doc tu van Cong ty Phan tich va nghien cuu thi truong Mysteel.com, Xu Xiangchun, cho biet: “Viec Trung Quoc bat dau dau tu hay mua mot so cong ty khai khoang o nuoc ngoai voi gia re trong thoi ky suy thoai kinh te toan cau cung la dieu binh thuong. Nhat Ban cung da lam nhu the trong thoi ky dau phat trien”.

Sau cac cong ty khai khoang va nang luong, co the cac tap doan cua Trung Quoc se mua lai cac cong ty san xuat xe hoi.

Xa hon nua, Trung Quoc con muon “nang cap” dong nhan dan te thanh mot ngoai te manh tren toan cau, co the canh tranh duoc voi dong USD.

Bai 3: “Diem sang” Na Uy trong buc tranh am dam cua chau Au

NGOC LE (tong hop)