Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2251542/01082009.aspx

Nhung liet si quoc te o Viet Nam - Ky cuoi: Nhung tam bia con trong

Nghia trang liet si tinh Ben Tre hien co nam ngoi mo liet si quoc te. Trong do ba ngoi mo chi co hai dong thong tin ngan ghi quoc tich “Nguoi Nhat”, hi sinh nam 1946, cung hai ngoi mo liet si nguoi Duc ten Do (hi sinh nam 1947) va Mang (hi sinh nam 1948).

Ong Le Huu Vinh, truong ban quan ly nghia trang liet si tinh Ben Tre, cho biet co hai liet si duoc quy tap tu xa Phu Tuc (huyen Chau Thanh) va mot liet si duoc dua ve tu xa Thanh Phong (huyen Thanh Phu), con hai nguoi Duc hi sinh o dau van chua ro. Lan theo nhung dia chi do ong Vinh cung cap, chung toi phat hien nhieu chi tiet quan trong.

Ong Le Huu Vinh - truong ban quan ly nghia trang liet si tinh Ben Tre: “Van con ba mo liet si nguoi Nhat khuyet danh” - Anh: Tan Duc

Tim lai tieu su

Ong Dang Thanh Liem (80 tuoi) o ap Phu My, xa Phu Tuc ke: “Khoang nam 1946, bo doi ong Bay Cong (tuc trung tuong Dong Van Cong, nguyen pho tu lenh cac luc luong vu trang giai phong mien Nam; nam 1946 la chi doi truong chi doi 19 tinh Ben Tre) may lan ve xom Phu My dong quan. Trong doan quan ngay ay toi thay co ba nguoi Nhat hay tiep xuc voi dan. Co lan chi trong vong mot ngay, bo doi ong Bay Cong da dung hai tran lon voi quan Phap. Tran buoi sang dien ra o xa Tuong Da, den chieu bo doi rut ve nga ba cay me dinh Phu Tuc lai gap bo binh Phap. Toi nho hai nguoi linh Nhat hi sinh trong tran nay va duoc chon cat ngay tai cho, tren phan dat cua gia dinh ong Nam Ty, den nam 1978-1979 moi boc len di doi ve nghia trang tinh”.

Thieu tuong Nguyen Huu Vi, 80 tuoi, nguyen chi huy truong Bo chi huy Quan su tinh Ben Tre, nho lai: “Nhung lan trung tuong Dong Van Cong ve tham Ben Tre thuong ke voi toi ve nhung chien si quoc te trong chi doi 19 va trung doan 99 cua ong nam xua. Ong bao trong tran Lo Queo, Huong Diem, huyen Giong Trom xay ra hoi Tet Dinh Hoi 1947, nho anh Mang, anh Do dung muu lay xe doi phuong, roi su dung sung may tren xe ban ve phia doi phuong ma chi doi 19 da thang lon, thu hon 150 sung, trong do co ca sung chong tang. Nho do ma luc luong bo doi Ben Tre nhung ngay dau thanh lap da co “von lieng” de chien dau”.

Con ong Nguyen Thien (81 tuoi, nguyen can bo cap trung doi chi doi 19 tinh Ben Tre) nho lai: “Trong don vi cua toi ngay ay co ca mot tieu doi chien si quoc te, gom nguoi Duc, Phap, Algeria, Maroc, Nga va ba nguoi Nhat. Ho la nhung hang binh thuoc cac don vi le duong tinh nguyen theo ta khang chien. Trong khang chien chong Phap co mot so nguoi hi sinh, nhung do thuong xuyen thay doi don vi nen toi khong nho ro ten nhung nguoi nay cung nhu thoi gian, dia diem hi sinh”.

Tro lai nghia trang liet si tinh Tien Giang, chung toi cung thay co ba ngoi mo liet si nguoi Nhat mang ten VN la Huong, Dang va Nhat, hi sinh nam 1946. Viec tim lai tieu su cua nhung liet si nay khong he don gian, boi tat ca nhan chung song thoi Nam bo khang chien o Tien Giang ma chung toi gap deu xac nhan chi nho nhung nguoi Nhat theo Viet Minh o chi doi 17 My Tho, sau nay hi sinh co ten la Trung, Tinh, Thanh chu khong biet nhung nguoi mang ten nay. Nhu vay phai chang co su trung ten, nham lan ten hay van con liet si nguoi Nhat chua tim thay mo?

Co bao nhieu nguoi Nhat tham gia Viet Minh?

Tham luan “Cong hien cua nhung nguoi Nhat “VN moi” trong cuoc khang chien chong Phap cua nhan dan VN (1945-1954)” cua pho giao su-tien si Hoang Hong, Truong dai hoc Khoa hoc xa hoi va nhan van - Dai hoc Quoc gia Ha Noi, doc tai hoi thao quoc te VN hoc lan 3-2008 dien ra tai Ha Noi co de cap: “Ikawa Kazuhisa, tac gia “Ban bao cao dieu tra nghien cuu ve dau tich cua nhung nguoi Nhat tham gia khang chien chong Phap o VN” dua vao ban danh sach nhung nguoi chua ve nuoc tu Dong Duong thuoc Phap cua Bo Lao dong va y te Nhat ban hanh thang 7-1955 da doan dinh so quan Nhat dao ngu va con o lai VN tinh den cuoi nam 1946 la 800 nguoi, trong do so nguoi tham gia Viet Minh khoang 600 nguoi va uoc tinh khoang mot nua trong so do da nga xuong tren dat nuoc VN”.

Tien si Hoang Hong dua vao mot so tai lieu luu tru cua VN va mot so dieu tra khac da tap hop duoc danh sach 160 nguoi Nhat Ban tham gia chong Phap cung nhan dan VN.

Tien si Hong noi: “Su co mat cua nhung nguoi Nhat, nhung dong gop cong suc va xuong mau cua ho cho cuoc khang chien chong Phap cua nhan dan VN la mot su that lich su, nhung su that lich su nay con chua duoc khoi phuc day du. Cong viec nghien cuu chac chan con phai tiep tuc nham gop phan nhan thuc day du hon ve lich su cua cuoc khang chien chong Phap, ve chinh sach dai doan ket cua Dang Cong san VN va ve mot dau an lich su trong quan he Viet - Nhat”.

Mo liet si nguoi Nhat tai nghia trang liet si tinh Tien Giang - Anh: My Lang

Tiep tuc tim hai cot liet si quoc te

Cho den nay ten that cua liet si quoc te co ten la “Phap Trang” (Tuoi Tre 28-7) van chua tim duoc. Va dieu bat ngo hon, qua cau chuyen ong Nguyen The Huu (Tu Huu, nguyen bi thu Tinh uy Dong Thap) ke cho ong Nguyen Thai Dung (Tam Dung, nguyen giam doc So Lao dong - thuong binh & xa hoi tinh Dong Thap), co mot chi tiet moi dat ra: co toi hai nguoi linh Tay hi sinh chu khong phai mot. Ong Tam Dung noi: “Ong Tu Huu qua quyet trong dot bat song 18 linh Tay o Co Co, ta phong thich 16, con giu lai hai nguoi linh Tay phuc vu vo tuyen dien dai. Hai nguoi nay da cung chien dau voi ta va cung hi sinh trong tran dung do voi doi phuong tren kenh Nguyen Van Tiep”.

Cau chuyen “co hai nguoi linh Tay” nay sau do co them mot nhan chung xac nhan: do la ong Huynh Kim Quang (con goi Ba Chau, 86 tuoi) o ap Bay Tay, xa My Quy (huyen Thap Muoi). Ong Ba Chau ke luc ong con cong tac o trung doan 115 (1948 - 1949) co nghe ong Hai Nam, luc do la truong ban binh van khu 8, noi ve viec “thuyet phuc hai anh linh Tay su dung dien dai phuc vu cho minh”. Sau do anh em da dua hai anh linh nay ve cung dong quan tai chua O Moi. Co the ong Hai Nam biet ten hai anh linh Tay nay, nhung rat tiec ong da mat cach day vai nam.

Cung trung hop voi nhan dinh nay, ong Nguyen Van Thanh (89 tuoi, o ap 2 xa My Dong, huyen Thap Muoi) qua quyet: “Con hai cot cua mot nguoi linh Tay nua nam lan quat dau do trong vung nay. Lau qua roi toi khong nho o vi tri nao, nhung chac chan la chua boc duoc cot cua anh ay”.

Theo ong Ho Van Tong - pho truong phong nguoi co cong So Lao dong - thuong binh & xa hoi tinh Dong Thap, hien nay tinh da hoan tat thu tuc cong nhan liet si VN cho nguoi linh Tay dang nam trong nghia trang. Tuy nhien, vi chua biet ten ho va than nhan ong ay nen chua biet gui den dia chi nao o nuoc Phap. Con nguoi linh Tay thu hai, trong thang 7 nay, ong Tong se tien hanh ra tim lai trong khu vuc ma nguoi dan bao tin, ket hop nhung thong tin xac minh cua nhung nhan chung lao thanh cach mang de co the dua nguoi nay ve noi an nghi cuoi cung khang trang, am ap hon.

TAN DUC - DUONG THE HUNG

------------------------------------

*Tin bai lien quan:

>> Ky 1: Vao rung theo Viet Minh
>> Ky 2: Mot nguoi Nhat o miet vuon
>> Ky 3: Chien Dau va Quyet Thang
>> Ky 4: Ong Tay theo minh