Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/2265852/09082009.aspx

Ky vi ruong bac thang Sa Pa - Ky cuoi:  Dep, ben vung va than thien

TT - Loi toa soan: Ngay sau khi Tuoi Tre khoi dang loat bai “Ky vi ruong bac thang Sa Pa”, nguyen bo truong Bo Nong nghiep va phat trien nong thon Le Huy Ngo da lien lac voi toa soan de neu nhung y kien cua minh ve viec phat trien ruong bac thang.

>> Ky 1: Ruong 121 bac thang
>> Ky 2: 100 nam mo ruong
>> Ky 3: “Nghe nhan” ruong bac thang
>> Ky 4: Tu Sa Pa ra the gioi

Toa soan xin gioi thieu voi ban doc.

Khong chi cay lua

Ong Le Huy Ngo -Anh: D.BINH

Thoi toi nghi ngoi nhieu ve cong trinh ruong bac thang va bat dau theo duoi hinh thuc canh tac doc dao nay la nam 1968, khi dang lam truong Ty Nong nghiep tinh Phu Tho. Hoi do nganh nong nghiep da tham muu cho tinh Phu Tho phat dong phong trao “Tien quan len doi, pha xieng ba sao” (moi nhan khau chi co ba sao dat nong nghiep) bang cay san va cay che de gop phan giai quyet van de luong thuc cho tinh. Vi cu luan quan voi ba sao dat ay nong dan se doi an, doi mac la cai chac.

Nhung kho khan nhat cua phong trao nay la nong dan phai kien quyet pha bo le loi lam an cu, lac hau nhu dot rung lam ray bang cach lam ruong bac thang (doi voi vung cao) va nuong bac thang (doi voi vung thap) de trong san, che theo kinh nghiem da co hang chuc nam cua nong dan xa Lam Vi, huyen Lam Thao hoac o xa Dai An, huyen Thanh Ba (Phu Tho). K

ho khan nay vua duoc giai quyet thi kho khan khac ap den ngay. Do la cong dau tu ban dau cho nuong, ruong bac thang kha cao trong luc nguoi nong dan qua ngheo. Vi the Phu Tho phai phat dong phong trao nay den ba lan, den nam 1970 tinh Vinh Phu (khi do da sap nhap tu hai tinh Phu Tho va Vinh Phuc) moi thanh cong voi chinh sach giao khoan rung cho ho gia dinh quan ly. Luc do nuong san, nuong che cua hop tac xa moi tro thanh ruong, nuong bac thang cua tung ho gia dinh. Chinh sach khoan ho da mo duong cho ho san xuat manh dan don suc dau tu ve von va cong suc cho hinh thuc canh tac moi la ruong, nuong bac thang.

Buoc dot pha nay da tao duoc chieu sau cua phong trao nen bay gio nong dan que toi van tiep tuc lam theo huong do. Thuc te tu Phu Tho da giup toi (thoi lam bo truong Bo Nong nghiep va phat trien nong thon) nghi den an ninh luong thuc doi voi nguoi nong dan vung cao phai tu mot co cau moi. Co cau nay khong chi co cay lua tren ruong, nuong bac thang ma phai mo huong kinh doanh rung tong hop.

Duoi tan rung can co them cay che, cay san, cac loai hoa mau khac va to chuc chan nuoi trau, bo, lon, de, ke ca ngua. Hoi do cac thanh vien trong Chinh phu co hai luong y kien khac nhau ve mot trong nhung phuong phap xoa doi giam ngheo cho nong dan vung cao. Toi thay viec Nha nuoc cap gao cho dan an de huong dan vao viec giu va trong rung khong ben vung bang bien phap giup nguoi dan tu tao luong thuc on dinh tai cho cho minh.

Day la mau chot co ban nhat doi voi nguoi vung cao. Khi doi song khong con bap benh nay no mai doi thi ho tu khac xoa bo tap tuc du canh du cu bang cuoc song dinh canh, dinh cu on dinh. Vi le do, toi da de xuat voi Chinh phu ve chu truong dau tu cho mot ho nong dan 5-10 trieu dong/ha neu ho do dang ky lam ruong, nuong bac thang de trong lua hoac trong che. Rat mung chu truong nay duoc thuc hien tai tat ca cac tinh mien nui phia Bac tu nam 1997. Cho den bay gio toi van khang dinh van de quan trong cua viec trong lua, che, hoa mau tren nuong, ruong bac thang khong chi tao duoc su ben vung ve kinh te ma con dam bao su ben vung cua sinh thai, moi truong mien nui va nguoc lai.

Dap lua o ruong bac thang Sa Pa-Anh: Hong Thao

Mot so tinh o vung Bac Trung bo cung co nguoi Mong sinh song nhung vi sao van ton tai tap tuc dot rung lam ray ma khong thay xuat hien ruong bac thang? Toi nghi co le tang dat cua nhung vung doi nui nay khong on dinh, dac biet nguon sinh thuy hiem hoi. Day la hai yeu to co ban de co the lam ruong bac thang. Thuong nhung vung dat nhu vay se phai tim cach de trong rung thay vi nhung thua ruong bac thang nhu o Sa Pa.

Can co mot cong trinh khoa hoc

Toi nghi quy trinh lam ruong bac thang cua toc nguoi Mong, Dao, Giay, Ha Nhi…la mot sang kien ky la cua nong dan vung cao de nho do ho song than thien voi thien nhien. Bang nhung thua ruong bac thang hien huu, cac toc nguoi vung cao cho thay ho khong ngoi mot cho de cho an ninh luong thuc cua Nha nuoc ma chinh ho dang gop phan lam on dinh an ninh luong thuc cho tung gia dinh, cong dong va xa hoi.

Thu suy ngam ve thuc te “muon co an ninh luong thuc thi nguoi dan lam ra luong thuc phai duoc an ninh” moi thay y nghia sau sac cua nhung hat lua chin len tu ruong bac thang. Day that su la van de kinh te khong nho cua vung cao. Thu that, moi khi ngam nhin ruong bac thang o Sa Pa, toi cu nghi chu nhan cua no vua la nghe nhan, vua la nghe si, vua la kien truc su vi cung mot luc ho giai quyet ba khau: phuong phap lay nuoc tu xa, meo lam ruong, thiet ke quy trinh san xuat va van chuyen lua sau thu hoach.

Mot so tinh o vung Bac Trung bo cung co nguoi Mong sinh song nhung vi sao van ton tai tap tuc dot rung lam ray ma khong thay xuat hien ruong bac thang? Toi nghi co le tang dat cua nhung vung doi nui nay khong on dinh, dac biet nguon sinh thuy hiem hoi. Day la hai yeu to co ban de co the lam ruong bac thang. Thuong nhung vung dat nhu vay se phai tim cach de trong rung thay vi nhung thua ruong bac thang nhu o Sa Pa.

Mot ly do khac khien toi theo duoi hinh thuc canh tac dac biet nay la boi ruong bac thang con la cau chuyen ve van hoa lua nuoc mang sac thai rat rieng cua cac toc nguoi vung cao. Quan the ruong bac thang con chung minh khong chi rieng nguoi Kinh moi co van minh lua nuoc ma nhung toc nguoi vung cao cung lam lua nuoc rat tai gioi. Neu hieu ho da trai qua cuoc song va dap, co xat giua vung khi hau khac nghiet, thien tai nang ne thi se biet ho da phai tim cach tu vuot len, phai chiu kho lam moi lam duoc ruong bac thang khi chua co mot hinh mau, mot chu truong, chinh sach nao.

Cach nay hon tram nam va ngay ca bay gio, trong tay ho khong co mot loai thiet bi do dac, may moc du tho so nhat, chi co cai cuoc con ga, cuoc buom va xa beng, rua, cay, bua rat dan gian, nhung tung the he noi tiep van biet cach tao sinh thuy tu khe suoi, tich nuoc tu nhung con mua roi dan dong nuoc theo muong mang quanh co chay ve bien nhung suon nui doc cheo leo thanh ruong bac thang ky vi.

Neu nong dan cac tinh dong bang Nam bo gan bo mot doi voi he thong kenh, rach; nong dan dong bang Bac bo dua vao uu the cua de song Hong thi o Tay Bac ruong bac thang duoc xem la mat manh cua cac toc nguoi vung cao. Do la ba trang thai noi bat cua ban do nong nghiep VN. Trong do ruong bac thang la mot cong trinh mang ba dac tinh: dep, ben vung va than thien voi thien nhien. Da den luc cac nha lam kinh te nong nghiep can tap trung danh gia de duc ket mot cong trinh khoa hoc ve ruong bac thang co va moi.

LE HUY NGO
(nguyen bo truong Bo Nong nghiep va phat trien nong thon)

VU TOAN ghi

 

_____________________

So toi, don doc phong su xa hoi:

Dang sau giac mo doc dac

Mot ngay no trung so doc dac ban se lam gi? Con nhung nhan vat trong loat bai nay co nguoi nhin an, ban ca ruong vuon de mua ve so, nuoi hi vong trung doc dac doi doi. Khi trung so roi, co nguoi biet dau tu lam an, nhung cung co nhieu nguoi tro lai trang tay, co nguoi phai vao tu, gia dinh khong con canh dam am song ben nhau nhu nhung ngay truoc khi “dzo” doc dac…

Dang sau giac mo doc dac co lam chuyen vui buon.