Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2365838/06102009.aspx

Lam Thi My Da - nguoi yeu “truyen co nuoc minh” (Bai 1)
- Nhan mot chuyen cong tac toi Hue, toi da co dip gap lai nguoi yeu “truyen co nuoc minh” - nha tho Lam Thi My Da. Bang giong Hue dac trung, nho nhe, muot ma, ba da tho lo cho toi nghe “tinh yeu” cua minh doi voi truyen co noi chung va nhat la “truyen co nuoc minh”…

Tuoi tho nhu “rang chieu
do lung”

Nha tho Lam Thi My Da sinh nam
1949 tai Le Thuy, Quang Binh. Ba tung viet ve thoi tho au cua minh: Me khong co cua nha/ Em dua tre vang cha/ Nhu mam cay tren da/ Biet khi nao no hoa? Hay “Tuoi tho toi nhu rang chieu do lung/ Hat mau xuong dong song den...”.


Than sinh ra nha tho Lam Thi My Da la ong Lam Thanh, mot nguoi goc Hoa tung tham gia Viet Minh o huyen doi Le Thuy (Quang Binh) thoi chong Phap. Cuoi nam 1949, sau khi con gai Lam Thi My Da chao doi, ong cung bo me vao Sai Gon lam an nhung khong the mang theo vo va co con gai nho tuoi. O Sai Gon, ong Lam Thanh vua lam an sinh song vua bi mat tham gia giup do cach mang, duoc tang Bang khen Chinh phu vi da co cong voi cach mang thoi chong My do Thu tuong Pham Van Dong ky (1975). Truoc do, cung voi me o que Le Thuy, nha tho Lam Thi My Da phai chiu rat nhieu su de biu, coi khinh chi boi mang tieng la chau cua dia chu, con cua mot nguoi “theo dich”. Du di hoc hay di choi, gap nguoi lon hay ban be ngang vai phai lua cung deu bi hat hui, xa lanh...

Chua het, me cua nha tho My Da biet chut tieng Phap, thoi tre hay di ban hang cho linh Phap o cac don bot. Luc do, vi thi thoang van nghe ba “chem” it tieng Phap ma nguoi ta da quy ngay cho ba la “gian diep” em lai nen bong dung bi mang ra “dau to”. Ngay ay, nha tho Lam Thi My Da moi 10 tuoi, nhung voi nhung noi dau lien tiep ap den trong mot tam hon con rat doi ngay tho da am anh tam tri ba den noi chi co the giai bay, trut len trang giay qua 32 bai tho u uat, buon tham, trong do co nhung cau ma moi khi nhac den ba lai nho, lai am anh va rung rung.

Ba tu bach: Tuoi tho toi co
nhung noi trac an - va khi moi len 10 toi da co bai tho Dong song den. Bai tho rat buon. Toi da nhin dong song xuyen qua tam hon dau don, toi tham cua toi luc do. Nhung sau 25 nam, khi con gai toi bang tuoi toi ngay ay tro lai dong song que huong, toi da nhan ra mot dieu: dong song khong co den ma no rat trong xanh. Phai chang tam linh con nguoi la coi nguon - la thu guong soi ky la dac biet phan chieu mau sac anh sang tho, anh sang doi song. Va tam guong soi do khong co thoi gian, khong co tuoi. Co the khi ta da gia tam hon van con rat tre va nguoc lai.

Lam tho tu khi con nho, nhung mai den nhung thap nien 70 cua the ky truoc, tai tho cua Lam Thi My Da moi bat dau duoc nhieu nguoi biet den. Nha tho Hai Bang, mot nha tho hoang toc Hue da theo “tieng lanh don xa” tim gap ba, doc tho roi nho nha tho Xuan Hoang, nha van Tran Cong Tan dua ba ve co quan Hoi Van nghe Quang Binh. Nam 1973, ba nhan Giai Nhat Cuoc thi tho bao Van nghe va chi sau do mot nam (1974) ba ra tap tho Trai tim sinh no,duoc ban be dong nghiep cung nhu doc gia yeu tho danh gia cao qua nhung hinh tuong tho la, day goi cam. Nam 1978, ba duoc Hoi Van nghe Binh Tri Thien gioi thieu di hoc Truong Viet van Nguyen Du, den nam 1988, di hoc khoa cao hoc ba thang tai Hoc vien Gorki (Lien Xo cu)...

Nha tho Lam Thi My Da da doat giai Nhat cuoc thi tho bao Van nghe 1973; Giai thuong Hoi Nha van Viet Nam 1981 - 1983; Giai A cua Uy ban Toan quoc Lien hiep cac hoi VHNT Viet Nam nam 1998 voi tap tho Ðe tang mot giac mo.

Toi yeu truyen co

Tu Le Thuy (Quang Binh) vao Hue
nam 1975, den nam 1978 ba sang tac bai tho Truyen co nuoc minh. Ba noi: “Ban than toi la mot nguoi dam me truyen co va doc nhieu truyen co. Tu lau toi da va luon ap u nhung cau tho mang dang hinh co tich va khi da chin muoi no di vao tho rat nhanh. Bai tho Truyen co nuoc minh la mot bai tho ma trong do, truyen co la chat lieu”.

Toi yeu truyen co nuoc toi
Vua nhan hau lai tuyet voi sau xa

Thuong nguoi roi moi thuong ta
Yeu nhau du may cach xa cung tim
O hien thi lai gap hien
Nguoi ngay thi gap nguoi tien do tri
Mang theo truyen co toi di
Nghe trong cuoc song tham thi tieng xua
Vang con nang, trang con mua
Con song chay co rang dua nghieng soi
Doi cha ong voi doi toi
Nhu con song voi chan troi da xa
Chi con truyen co thiet tha
Cho toi nhan mat ong cha cua minh
Rat cong bang, rat thong minh
Vua do luong lai da tinh, da mang.
Thi thom thi giau nguoi thom
Cham lam thi duoc ao com cua nha
Deo cay theo y nguoi ta
Se thanh khuc go chang ra viec gi
Toi nghe truyen co tham thi
Loi cha ong day cung vi doi sau.
Dam da cai tich trau cau
Mieng trau do tham nang sau tinh nguoi
                (Theo SGK Tieng Viet lop 5, tap 2)

Bai tho nay khi dua vao SGK nha tho Lam Thi My Da cung khong biet. Ba noi: “Co le khi dua vao SGK, Hoi dong bien tap da co mot ly do nao do toi cung khong ro nua, va bo di 4 cau cuoi (“Se di qua cuoc doi toi/Bay nhieu thoi nua chuyen doi xa xoi/ Nhung bao truyen co tren doi/ Van luon moi me rang ngoi luong tam” - PV).

Neu cat di ma van mang
tinh giao duc cao, co duoc su dong cam, mot su tac dong tich cuc den cac em hoc sinh thi cung la dieu tot. In ca bai, tham chi ca tap ma khong lam cho cac em thich, khong giao duc duoc cac em phan nao thi con dang trach hon. Tiec la, tre con bay gio it doc sach, khong may em thich doc truyen co nua nen rat co the khi doc Truyen co nuoc minh cua toi cac em khong hieu het duoc y nghia. Tham chi la khong bao gio hieu duoc y nghia cua bai tho ay!”

Ky sau (Chu nhat, 11/10):
Nha tho Lam Thi My Da: Co nhung cuoc doi nhu huyen thoai

YEN KHUONG (ghi)