Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2417660/06112009.aspx

Chi phi cho viec duy tri co che ty gia hien nay
Chi phi cho viec duy tri co che ty gia hien nay

Trong dieu kien van con nhieu kho khan va bat on vi mo hien nay, chi phi de NHNN tiep tuc duy tri co che ty gia hoi doai gan nhu co dinh that la dat do.

 

Ly thuyet khung hoang tien te the he thu nhat

Tu nam 1979, Paul Krugman, roi sau do la Flood va Garber (1984), da xay dung mot mo hinh tien te don gian de giai thich cho su sup do cua co che ty gia hoi doai co dinh duoc goi la ly thuyet khung hoang tien te the he thu nhat.


Khung hoang tien te (currency crisis) hay khung hoang can can thanh toan (balance of payments crisis) no ra khi ngan hang trung uong khong con du du tru ngoai te de can thiep tren thi truong ngoai hoi nham duy tri muc ty gia co dinh va buoc phai pha gia dong noi te.

Qua trinh duoc bat dau boi suc ep giam gia noi te do he qua cua su tham hut ngan sach qua lon buoc phai vay no nhieu. De bao ve ty gia, ngan hang trung uong phai ban ngoai te ra va neu tinh trang nay van tiep tuc thi du tru ngoai hoi se can kiet, ty gia se phai duoc tha noi.

Rui thay, ngay truoc khi du tru ngoai hoi kip can kiet, su bat on cua cac yeu to kinh te vi mo va su yeu kem cua nang luc the che se la tin hieu cho mot cuoc tan cong mang tinh dau co vao kho du tru ngoai te cua cac nuoc bi tan cong.

Ly thuyet khung hoang tien te the he thu hai

Cung dat van de tu boi canh cua nen kinh te va cac chinh sach vi mo nhu tren nhung Obstfeld (1994) da dua ra mot cach giai thich khac ve khung hoang tien te duoc goi la ly thuyet khung hoang tien te the he thu hai.

Khac voi mo hinh 1 hau nhu chi phan tich mat trai cua co che ty gia co dinh, mo hinh 2 phan tich ca nhung loi ich va chi phi cua quyet dinh bao ve ty gia hoi doai co dinh.

Theo Obstfeld, neu ngan hang trung uong dua ra thong diep se bao ve ty gia co dinh va thuc hien nhung dong thai chinh sach tuong ung thi loi ich se la uy tin ve chinh sach cua ngan hang trung uong trong dai han.

De lam duoc dieu nay thi ngan hang trung uong phai chung to minh co du du tru ngoai te de can thiep, nhung dau co du kha nang do thi nhieu nuoc van khong lam nhu vay vi quan ngai lai suat se tang cao lam thu hep dau tu va gia tang that nghiep. Ben canh do, he thong ngan hang cung phai doi mat voi rui ro do no qua han tang cao va su suy yeu cua nang luc tai chinh.

Dung truoc ca loi ich va chi phi, ngan hang trung uong buoc phai lua chon tha noi hay tiep tuc bao ve ty gia. Trong khi do, cac nha dau co cung co hai su lua chon: hoac la tan cong tien te hoac khong.

Khi cac nha dau co ky vong den mot thoi diem nao do chi phi kinh te cua quyet dinh bao ve ty gia la qua lon den muc chinh phu buoc phai chi dao ngan hang trung uong tha noi ty gia nham giam lai suat va thuc day tang truong kinh te thi ho se dong loat tan cong vao kho du tru ngoai hoi cua ngan hang trung uong.

Mo hinh 2 con cho thay su ton tai cua tinh da can bang va khung hoang mang tinh "tu phat sinh" (self-fulfling). Ky vong cua nha dau tu tuy thuoc vao su suy doan ve phan ung cua chinh phu, con nhung phan ung cua chinh phu lai phu thuoc vao cac bien so kinh te vi mo ma nhung bien so nay lai chiu khong it tac dong tu su ky vong cua nha dau tu.

Nhung he qua noi tiep co tinh xoay vong nhu vay la nguy co cua mot cuoc khung hoang tien te. Mo hinh nay da giai thich kha thuyet phuc cho cac cuoc khung hoang xay ra voi co che tien te chau Au (1992-1993) va Mexico (1994).

Van de o Viet Nam?

Dung truoc tac dong cua cuoc khung hoang tai chinh the gioi va su suy giam kinh te trong nuoc, muc tieu cua Chinh phu la chan da suy giam va kich thich kinh te tang truong. Voi toc do tang truong tin dung nam nay theo ke hoach khoang 30% (chi tinh rieng cho tang truong tin dung ngan hang) thi tinh ra binh quan hang thang tin dung tang truong den 2,5%.

Ben canh do, mac du den nay tin dung nha nuoc thong qua viec phat hanh trai phieu chinh phu moi chi dat 20.870 ti dong, nhung voi ke hoach phat hanh trai phieu trong nam 2009 la 126.000 ti dong cung gay suc ep khong nho len lai suat cua nen kinh te

Do cung tien bang tong cua du tru ngoai hoi va tin dung noi dia (cong them mot so hang muc khac nhung khong dang ke) nen khi tin dung noi dia tang len thi du tru ngoai hoi buoc phai giam xuong de duy tri cung tien va bao ve ty gia.

Theo "Bao cao tinh hinh kinh te, xa hoi nam 2009 va nhiem vu nam 2010 cua chinh phu vua qua thi du tru ngoai hoi cua nha nuoc van duy tri o muc bao dam 12 tuan nhap khau (tuc khoang gan ba thang).

Vay neu tinh binh quan tuan nhap khau cua nen kinh te 9 thang dau nam thi luong du tru ngoai hoi cua Viet Nam khoang 17 ti dola my, giam di gan 4 ti dola my so voi con so chinh thuc duoc cong bo truoc day hon mot nam.

Trong khi do, quy mo tin dung noi dia hien khoang 1.500.000 ti dong va dang tiep tuc tang len, tuong duong 88 ti do la My (theo ty gia 17.000 dong/do la My). Nhu vay muc cung tien hien tai tuong duong khoang 105 ti do la My. Voi toc do tang truong tin dung nhu tren thi du tru ngoai hoi se nhanh chong giam xuong theo mo hinh 1.

Theo mo hinh 2, chi phi doi voi nen kinh te do duy tri co che ty gia co dinh se vuot qua suc chiu dung cua nen kinh te. Su ky vong cua nha dau co la mot bien so kho do luong nhung rat quan trong. Tin hieu de nhin thay la lai suat co khuynh huong tang len, lam suy giam dau tu va gia tang that nghiep, di nguoc lai voi muc tieu cua cac chinh sach kich thich kinh te hien nay.

Cac mo hinh khung hoang tien te tren dua ra mot cach giai thich don gian nhung kha thuyet phuc ve qua trinh sup do cua co che ty gia co dinh khi du tru ngoai hoi can kiet. Tuy nhien, cac mo hinh nay chua de cap den cac nguon tai tro bo sung cho du tru ngoai hoi quoc gia tu trang thai hien hanh cua can can thanh toan quoc te (BOP).

Noi cach khac ap luc tha noi ty gia va thoi diem sup do tien te se bi day lui neu nhu quoc gia do co du cac nguon tai tro bo sung du tru ngoai hoi nhu vay cua cac dinh che nuoc ngoai, tang truong cao trong von dau tu nuoc ngoai (giai ngan chu khong phai dang ky) va mo rong ODA (giai ngan chu khong phai cam ket) tang kieu hoi, giam tra no nuoc ngoai va su thu hep tham hut can can vang lai.

Thuc te hien nay, theo Cuc Dau tu nuoc ngoai, von dau tu truc tiep nuoc ngoai (FDI) trong chin thang giai ngan la 7,2 ti do la My, chi bang 88,9% so voi cung ky nam 2008. Khong co so lieu chinh thuc ve thu hut von dau tu nuoc ngoai gian tiep (theo so lieu cua Hiep hoi cac nha dau tu tai chinh VAFI la khoang 5 ti do la My.

Ben canh do, trong khi luong kieu hoi nam nay uoc giam 20% so voi nam truoc, dat khoang 6 ti do la My, thi von ODA giai ngan cung chua day 2 ti do la My. Trong khi do, ap luc tra no nuoc ngoai trong nam nay (khoang 930 trieu do la My) va nhung nam toi se tang len, ket hop voi tham hut can can thuong mai nam nay uoc khoang tren 11 ti do la My.

Thuc trang nay cung voi nhung phan tich o tren cho thay chia khoa cua van de nam o co che ty gia hien hanh. Viec niu keo ty gia hien nay co the co loi mot phan cho khoan tra no ngoai te ngan han (giai quyet he qua) nhung van de mau chot la cai goc cua no nuoc ngoai (nguyen nhan phat sinh) khong duoc giai quyet trong dai han.

Hon nua, tu nhung phan tich o tren cho thay Viet Nam van co the tranh duoc nguy co cua mot cuoc tan cong tien te theo mo hinh 1 do con kiem soat viec chuyen doi tien te va can can thanh toan van con kha nang duoc bu dap boi nguon vay no nuoc ngoai moi cua Chinh phu.

Tuy nhien, neu co che ty gia hien tai van tiep tuc duoc duy tri thi chi phi cua no doi voi nen kinh te la qua lon va lam giam di tinh hieu qua cua chinh sach kich thich kinh te hien nay cua Chinh phu.

Theo Do Thien Anh Tuan
TBKTSG