Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/2582026/27022010.aspx

Mien Tay
Ghi chep cua Tran The Vinh

- Cuoi cung, toi cung da dat chan den duoc dong bang chau tho Cuu Long, noi ma rieng cai ten cua no da co mot manh luc day loi cuon.

To tien tren buoc tien ngan dam cua minh, toi noi day han cung da tung cam thay ngay ngat khi lan dau tien nhin thay mot dong bang menh mong voi nhung dong song bo xa tit tap. Hon 300 nam bi chinh phuc, bai bo van nong am mui vi cua phu sa ngay dem boi dap. Nuoc song ngay vao mua lu cung khong duc nhu nuoc o song Hong, do ham luong phu sa nho.

Tuy vay, tong luong phu sa cua cac con song Cuu Long hop lai van len den mot con so khong lo, vao khoang 100 trieu tan/nam, nghia la gap khoang vai lan tong luong phu sa song Hong, va luong nuoc do ra bien trung binh len den 475 – 500 ti met khoi. O quanh TP.HCM, chieu day phu sa chi co khoang vai met, nhung no da dat den 20m o Long An, 70m o My Tho, 100m o Long Toan, 110m o Bac Lieu, 200m o Ca Mau, tham chi toi 260m o Nam Can. Mien Tay la noi cac dao quan thuc vat ben bi tien ra bien rong, mo dau la Mam den, sau do la Vet tach, Duoc, Coc, Rang, Su, Ban, sau do mot chut la Cha la va Dua nuoc, va chung chi chiu dung lai o nhung noi co nen dat khong thich hop hoac vuc sau.

Hanh trinh ve mien Tay tren container dau keo


Toi di mien Tay chuyen nay bang xe container dau keo, mot chiec cua My, mau xanh nuoc bien, con rat moi. Anh Hung doi toi voi anh Hai Lua (“ten rieng” chung toi goi phong vien Tan Duc cua bao Tuoi tre) o bung binh An Lac, luc nao cung ket cung thi phai, khi gap duoc nhau da vao quang 24h dem. Leo len, di thoi, giam xoc hoan hao, ghe em tuyet voi. Nhu mot chiec tuan duong ham tren can vay.

Duong mien Tay, chi tru khi di qua nhung cay cau bac qua kenh rach thi moi co cam giac doc len, doc xuong mot chut. Hung ke rang, be mat cua chau tho trong bang phang gan nhu tuyet doi. Ngay ca nhung con duong rai nhua bong loang cung phang den muc, vao giua trua, nguoi ta thay hien tren mat duong ao anh cua nhung vung nuoc lon ma trong thuc te khong he co. Anh Hung la “dai ca” cua toi tu be, hai vo chong vo no dat diu nhau vo mien Tay lanh nan. Khi do chi Quynh Anh bung da to lam, trong tui chi con ven ven co 2 trieu dong de sinh con. Vay ma nam nha tro bi moc trom mat. May gap duoc mot ba do tot bung cho cham tien. Hai vo chong anh lam du nghe de song, gio cung da co nha rieng o gan san bay Can Tho. Moi chuyen chay container mien Tay – Sai Gon duoc 1 trieu dong, thang chay hon chuc chuyen, cong voi 5 trieu tien com, cung co the du nuoi gia dinh. Tai xe o day duoc tra kha hon mien Bac. Hoi rang lai container thi co gi kho, bao rang kho nhat la vao cua duong hep va cai so de di lui. Hoi rang nguoi mien Tay the nao, bao la thang than that tha de chiu, song duoc lam. Mien Tay dung nap tat ca. Chuyen tren xe dem cu ra rich the, toi ngu luc nao khong hay.

Sang mo mat da thay bat ngat mau xanh cay trai. Kenh rach chang chit, ghe xuong san sat. Co nguoi vi, mien Tay co bay gay canh, cho chay dut luoi. Nhung cay trai thuong che lap tam mat, de nhin duoc ro cai menh mong duong nhu vo tan do, chi co the dung tren nhung vi tri cao nhu cau My Thuan, hoac ra cac nga nam, nga bay song Hau, song Tien. Dat boi qua u bang phang, khac mot troi mot vuc voi cai hung vi, hiem tro cua phia Bac To quoc nay.
Mien Tay chi co hai mua mua kho, khi hau on hoa, mua nuoc noi co the dang cao hon mat nuoc mua kho 3 – 5m, nhung mot ngay nuoc len kha cham, chi tua mot long tay. Nuoc may thang moi len toi dinh, roi may thang moi rut het, de lai mot lop phu sa khong o dau tai Viet Nam mo mau hon. Khi nuoc lon, chi con vai loai cay la song duoc du ngam than trong nuoc, nhu xoai, coc, dua lua.

O day khong trong duoc cay cong nghiep. Hai Lua bao, hoi be anh con bat ca ca sau con mang ve nuoi choi. Ca sau con rang con thua, khong sac, cai cap cap cua no thinh thich, ngua ngua. Bay gio ca sau co le chi con o nhung dam lay, bung bien heo hut, nhung tom ca van e he. Nguoi ta da dung len tai dai dat nay tuong dai ca ba sa nham ton vinh nhung nguoi da thuan duong loai ca nay, khien hang van nguoi thoat khoi doi ngheo va tro nen giau co.

Co gai mien Tay (anh: Zidean)


Tui toi nhay xe may xuong tu giac Long Xuyen. Noi ay, Hai Lua lon len tu be. Hai Lua nguoi to dung, rau quai non, rang cua ham tren dam chenh chech vao rang cua ham duoi, cuoi hien kho. Dao moi biet nhau, chung toi thuong xum vao choc gheo Hai Lua den do anh ngan to te. Den khi rang “noi dua day”, anh moi cuoi xoa “ua vay ha”? Vo nha thay nam chinh inh mot ong Tay, hoa ra em gai Hai Lua lay chong nguoi Bi. Dat lanh chim dau, bon phuong tu hoi, den nguoi cua dat nuoc tai trung tam chau Au cung thay co mat o noi nay. Toi muon noi chuyen voi chang re nguoi Bi mot chut, ve su giong nhau cua hai quoc gia da tung phai ganh chiu chien tranh lien mien, nhung chang khong hung thu lam, ma mai me thuong thuc nhung mon do ba nhac nau.

Vi tom ca lan voi cai dang dang ban dau, roi ngot dan cua la sau dau, rat la lam. Loai cay An Do ten neem nay, khong hieu bang cach nao lai den day, moc dac biet nhieu o An Giang. Thoi gian toi o mien Tay chi co 24 tieng, nen chua duoc an mon goi sau dau dac san cua Long Xuyen, chua duoc di nghe vong co tren song nuoc, ve tiec mai. Dem ve ben Ninh Kieu con tranh thu nhau mot tran toi boi, ma mon chu dao la ba khia va cang cua dong. Nhung con ba khia chan day long to nhu nam dam, nhung chiec cang cua to nhu cang cua bien, ma ngay ca o Sai Gon cung khong co ma ban. Toi nghe Hai Lua ke ve nuoc mam uop bang ruoi o day, lai nho mon cha ruoi ba con tranh nhau mua o via he Ha Noi moi do nang len trong cai hanh hao cua tiet thu thang chin, bat chot tum tim cuoi. Nghe don nha van Nguyen Ngoc Tu quyet dinh dinh cu o mien Tay nay chu khong chiu ve noi do hoi, roi day chac co ay se viet duoc rat nhieu dieu.

Toi di Tay Bac nhieu den noi, den mien Tay nay thay ngo ngang rang, Tay Bac moi nghiem nghi, khac kho lam sao. Nguoi ngheo Tay Bac doi qua thi vo rung dao cu san, cu mai sau duoi hai ba met dat, va ho co the bi chet doi. Nhung nguoi ngheo mien Tay doi ra song bat con tom con ca, vo giong hai rau, khong the nao ma chet duoc. Cai khac biet thien nhien ay da tao ra nhung tinh cach hoan toan khac cua nguoi song tai hai vung dat hai dau dat nuoc: coi mo xoi loi/ kin dao tham tram; phong khoang thoai mai/ chat chiu tan tien; ngay mai tinh sau/ lam khi lanh de danh khi dau…Quan tri xa hoi, theo do cung co nhieu dieu khac. Nhung deu thich ruou. Mot noi ruou de xua gia ret, do buon, co the uong mot minh, mot noi ruou de ket giao them be ban.
Thay toi Vu Ngoc Khoi tung noi, mien Bac la van hoa ngon tu, mien Trung la van hoa quyen luc, mien Nam la van hoa tu hai giai huynh de, qua co nhieu dieu dang nghi.

Dat nuoc that rong dai.