Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/259450/23082007.aspx

Chu tich Ho Chi Minh, thi hao Nguyen Du voi nha tho Do Phu
Thi hao Do Phu trong Quoc hoa cua Trung Quoc.

Trong cac nha tho noi tieng cua lich su van hoa Trung Hoa, ten tuoi nha tho Do Phu duoc nhan dan Viet Nam biet den nhieu hon ca. Dac biet nguoi Viet Nam cang them yeu men Do Phu khi ong duoc Chu tich Ho Chi Minh nhac den trong doan mo dau cua Di chuc...

“Ong Do Phu la nguoi lam tho rat noi tieng o Trung Quoc doi nha Duong, co cau rang “nhan sinh that thap co lai hy”, nghia la “nguoi tho 70 xua nay hiem”. Nam nay, toi vua 79 tuoi, da la “lop nguoi xua nay hiem” nhung tinh than, dau oc van rat sang suot, tuy suc khoe co kem so voi vai nam truoc day. Khi nguoi ta da ngoai 70 tuoi, thi tuoi tac cang cao, suc khoe cang thap. Dieu do cung khong co gi la”.

Thuc ra, Chu tich Ho Chi Minh nhac den Do Phu voi mot cau tho cua ong chi de lam co dan dat ly do viet ban Di chuc. Nhung doi voi mot vi nhan, viec nhac den ai trong gio phut quan trong thuong la co duyen co dac biet o ben trong voi mot su logic sau sac ma phai co nhung cong trinh nghien cuu that khoa hoc moi co the ly giai het.

Khi nghien cuu ve Chu tich Ho Chi Minh toi dac biet chu y den hai chi tiet, cung co the goi la hai su kien, ay la viec Nguoi nhac den ong Do Phu trong Di chuc va viec Nguoi nhac den ban Tuyen ngon doc lap cua nuoc My de mo dau trong ban Tuyen ngon doc lap khai sinh ra nuoc Viet Nam Dan chu cong hoa ngay 2/9/1945.

Viec Chu tich Ho Chi Minh nhac toi ong Do Phu trong mot van ban quan trong the hien su kinh trong doi voi ong, the hien su nguong mo va hieu biet sau sac cua Nguoi doi voi nen tho Duong, nen van hoa Trung Hoa; nhung cung the hien su tuong dong sau sac giua tam hon hai nha tho.

Nhung gia tri hien thuc cua tap tho “Nhat ky trong tu” cua Chu tich Ho Chi Minh ma nha tho lon Trung Quoc Quach Mat Nhuoc da vi nhu “nhung bai Duong thi tuyet tac” rat gan gui voi tho Do Phu o gia tri hien thuc, gia tri nhan dao.

Nha tho Do Phu sinh nam 712 o huyen Cung, tinh Ha Nam, Trung Quoc. Do Phu lon len khi xa hoi phong kien doi Duong dat toi su phon thinh. Tuy song trong gia dinh quan lai sa sut nhung ong thong minh hoc gioi, muoi lam tuoi da noi tieng ve van chuong.

Hai muoi tuoi ong bat dau vua giao du vua lam tho qua nhieu vung dat. Muoi nam troi song o Truong An ong da chung kien bao su nhieu nhuong, thoi nat cua xa hoi phong kien va moi nhan duoc mot chuc quan nho “huu ve soai phu vi tao tham quan” tuc la chuc quan quan ly kho quan gioi.

Roi giac gia noi len, nha tho phai chay loan qua nhieu vung dat, chung kien cuoc song kho cuc cua nhan dan. Ban than nha tho cung doi ret kho cuc, benh tat va mat trong ngheo kho vao nam 770 o dat khach que nguoi.

Nhung do cung la nhung nam thang cho nha tho viet duoc nhieu bai tho co gia tri hien thuc va nhan dao lon nhat cua ong. Ong duoc nguoi doi ton la “Thi thanh”.

Cau tho “Nhan sinh that thap co lai hy” ma Chu tich Ho Chi Minh nhac den trong Di chuc nam trong bai tho “Khuc giang II”, duoc Do Phu viet nam 757 o Trang An.

Khuc giang II

Trieu hoi nhat nhat dien xuan y

Moi nhat giang dau tan tuy quy

Huu trai tam thuong hanh xu huu

Nhan sinh that thap co lai hy

Xuyen hoa giap diep tham tham hien

Diem thuy thanh dinh khoan khoan phi

Truyen ngu phong quang cong luu chuyen

Tam thoi tuong thuong, mac tuong vi.

Dich tho

Ben song II

Khoi be vua ra, co ao hoai

Ben song say khuot, toi lan mai

No tien mua ruou dau khong the?

Song bay muoi nam da may nguoi?

Buom buom luon hoa pho phat luon

Chuon chuon gion nuoc lung lo choi

Nhan cho quang canh thuong thay doi

Tam chut choi xuan keo nua hoai

(Tan Da dich)

Trong hang nghin nam che do phong kien Viet Nam, tuy co thoi gian dai doc lap ve chinh tri va van hoa nhung anh huong cua nen van hoa Trung Hoa la rat lon. Cac nha van Viet Nam nhieu the he da biet den Dao Uyen Minh, Do Phu, Ly Bach, Bach Cu Di, To Dong Pha... tu lau.

Nhung dong cam, giao luu, anh huong va hoc hoi la co su giao thoa va sang tao. Toi dac biet chu y su tam dac cua thi hao Nguyen Du voi nha tho Do Phu. So sanh thi thay hai ong co nhung su tuong dong rat lon. Co the noi Do Phu va Nguyen Du la hai dinh cao nhat cua tho ca hien thuc cua hai dan toc.--PageBreak--

Tho Do Phu to cao che do phong kien thoi nat voi nhung cuoc chien tranh lien mien lam cho nhan dan vo cung co cuc ban han; thi “Truyen Kieu” cua Nguyen Du cung la mot ban cao trang to cao che do cuong quyen.

Tam long nhan dao cua Do Phu trong leu co dot uot dem mua uoc co ngoi nha ngan van gian de khong ai phai chiu ret, khac nao khi Nguyen Du thot len truoc than phan cua nguoi phu nu: “Dau don thay phan dan ba - Loi rang bac menh cung la loi chung”.

Nhan dan Trung Quoc da ton nha tho Do Phu la “thi thanh”. Nhan dan Viet Nam da ton nha tho Nguyen Du la dai thi hao.

“Dong thanh tuong ung, dong khi tuong cau”, Nguyen Du tuy sinh sau Do Phu hon muoi mot the ky (Nguyen Du sinh nam 1765) nhung su dong cam thi that la sau sac hiem co. Trong chuyen di xu Trung Quoc nam 1813 cach day gan hai tram nam Nguyen Du da lam bai tho “Loi Duong Do Thieu Lang mo”, noi len su giao cam dac biet cua tam hon minh voi tien nhan Do Phu.

Bai tho vua sau sac vua tham thia cua mot tam hon lon truoc mot tam hon lon. Nha tho Nguyen Du cung danh gia rat cao gia tri cua tho ca Do Phu, thuong cam doi song ngheo kho cua Do Phu, dat ra cau hoi ma chi co nhung tam hon thuc su lon moi co the nghi toi.

Loi Duong Do Thieu Lang mo

Thien co van chuong thien co su

Binh sinh boi phuc vi thuong ly

Loi Duong tung bach bat tri xu

Thu pho ngu long huu so tu

Di dai tuong lien khong sai le

Nhat cung chi thu khoi cong thi?

Trao dau cuu chung y thuyen vi?

Dia ha vo linh quy boi xi.

Dich nghia

Mo Do Thieu Lang (Do Phu) o Loi Duong

Van chuong ong luu truyen muon doi, ong cung la bac thay cua muon doi

Toi binh sinh kham phuc ong, khong luc nao xa roi

Cay tung, cay bach o Loi Duong khong thay dau nua

Trong luc ca rong nam ben thu, chanh long tuong nho

(Ong voi toi) o hai thoi dai khac nhau, thuong nhau luong roi nuoc mat

Ong cung kho nhu the ha phai vi tho hay?

Cai benh lac dau cu (benh diec) bay gio da khoi chua?

Duoi suoi vang dung de bon quy cuoi.

Nguyen Du khang dinh vi tri cua Do Phu va gia tri cua tho Do Phu: “Van chuong ong luu truyen muon doi, ong cung la bac thay cua muon doi”. Do la mot su danh gia cao nhat, nhung cung la dung dan nhat. Su bat tu cua tho Do Phu da duoc thoi gian khang dinh. Gia tri cua tho Do Phu ngay cang duoc truyen tung vi tho ong la “vi con nguoi”, dac biet la nguoi ngheo kho.

Nguyen Du the hyen su dong cam hiem co cua mot trai tim thi si lon doi voi mot tam long nhan dao lon: “Toi binh sinh kham phuc ong, khong luc nao xa roi” va “o hai thoi dai khac nhau, thuong nhau luong roi nuoc mat”.

Tim hieu lich su va cuoc doi cua Nguyen Du, chung ta se hieu tam su nay cua Nguyen Du la hoan toan chan thuc. Cai su nhoc nhan, cay dang ma Do Phu phai trai qua thi cung la cai co cuc, tung quan ma Nguyen Du phai chiu dung. Tu su dong cam lon ay da cho Nguyen Du dat cau hoi lon ma nghin nam cung khong de tra loi, ay la su bat tuong dong giua tho va cuoc song: “Ong cung kho nhu the ha phai vi tho hay?”.

Tai sao thi si cu phai chiu su dang cay ngheo kho trong khi mang lai bao vang ngoc cho doi la nhung cau tho hay? Co gi bi an giua tai nang va than phan con nguoi? Day la mot tam su day dut cua Nguyen Du trong nhieu nam ma ong da ky thac trong tac pham lon nhat cua doi ong la “Truyen Kieu”: “Tai tinh chi lam cho troi dat ghen” va “Co tai ma cay chi tai/ Chu tai lien voi chu tai mot van”.

Tren day chi la mot vai suy nghi buoc dau cua toi ve moi quan he giua nha tho Do Phu va tho van cua ong doi voi Chu tich Ho Chi Minh va dai thi hao Nguyen Du cua Viet Nam, nhan mot nam moi sap ve. Qua la nhung ten tuoi Do Phu - Ho Chi Minh - Nguyen Du da buoc ra ngoai bien gioi cua mot nuoc va tro thanh nhung gia tri van hoa cua nhan loai