Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2838682/19092010.aspx

Thuoc tru sau lam tu... toi, ot
Anh Pham Van Bien dang trinh dien cach pha che thuoc tru sau tu ot, toi - Anh: B.N.L
Gan hai nam nay, nhung ho dan o thon Khe Su (xa Loc Tri H.Phu Loc, Thua Thien - Hue) da ap dung mot phuong phap phong tru sau benh rat doc dao. Do la dung ot, toi, hanh, gung... lam thuoc diet sau bo hai cay trong.

Che bien nhu chuan bi nau an

De giup chung toi muc so thi, anh Pham Van Bien, mot nong dan o thon Khe Su, vao bep lay ra mot mo ot tuoi, toi, hanh..., cho vao coi gia vun, sau do pha che voi nuoc cam gao va nuoc theo mot cong thuc co san roi do vao binh phun thuoc mang ra phun len vuon rau muong, rau den, dau bap, ca tim... Anh Bien cho biet vuon rau xanh khong he co mot con sau, buom nao dam lai gan.

“Cach che thuoc tru sau ni khong phai do bon tui nghi ra dau, ma do thay Huong o truong Dai hoc Nong Lam Hue cung cac can bo cua du an JICA ve tap huan, huong dan do. Thay cach lam ni bang nghe nong, lam ruong, lam vuon bat buoc phai dung nhieu loai phan bon hoa hoc, thuoc tru sau doc hai de diet tru sau benh cho cay trong. Nay biet duoc cach che bien phan bon va thuoc tru sau tu cay trai thien nhien vua sach vua an toan cho nguoi su dung, toi thay rat hay”, ong Cao Thanh noi.

“Trong cac loai cu, qua nhu: ot, toi, hanh gung... co chua ham luong a-xit co tac dong den co the cua nhung loai sau bo hai cay trong nhu mat, da... lam chung chet. Neu chiet xuat thao moc nay duoc che bien voi nong do phu hop se xua duoi, tieu diet duoc cac loai sau bo” - TS Le Dinh Huong

Cung voi viec ap dung che bien phan bon huu co va thuoc tru sau khong co hoa chat doc hai cho vuon rau, ong Thanh da manh dan bo ra mot sao ruong de thu nghiem voi mo hinh san xuat lua sach. Ket qua vu thu hoach vua qua, sao ruong duoc bon phan huu co va thuoc tru sau tu chiet xuat thien nhien thu lai ket qua rat tot. Sao ruong cho san luong cao khong thua gi cac thua bon phan va thuoc hoa chat khac, dong thoi chat luong hat lua hon han voi hat lua co sac sang tuoi. Ong Thanh cho biet: "Nam toi, toi se ap dung cho toan bo dien tich ruong cua minh bang phuong phap nay” - ong Thanh tin tuong.

Tro lai voi truyen thong

Nguoi dem phuong phap che bien phan bon huu co va thuoc tru sau tu dam than va hat neem den voi nguoi dan Khe Su la Shugo Hama, chuyen gia nong nghiep huu co cua DH Nong-Cong nghe Tokyo, Nhat Ban. Shugo Hama la nguoi da tung bo ra nhieu nam nghien cuu nhung kinh nghiem san xuat truyen thong cua nguoi nong dan Nhat Ban sau do duc ket lai va mang pho bien cho nong dan VN, thong qua cac du an hop tac nong nghiep cua To chuc Hop tac quoc te Nhat Ban (JICA). Du an voi cac hoat dong ho tro ky thuat, huong dan, gioi thieu cho nguoi dan cach san xuat nong nghiep sach, an toan nhu: cach che bien phan bon huu co, che bien dam than va thuoc tru sau tu hat neem de phong tru sau benh. Qua do, ba con biet tan dung trau, rom, canh va la cay de u hoai theo cong nghe len men vi sinh de lam phan bon huu co, dong thoi dot than de chiet xuat dam pha che voi hat neem de lam thuoc tru sau, benh cho cay trong.

Song song voi hoat dong cua du an, TS Le Dinh Huong, khoa Nong hoc DH Nong Lam Hue, da ket hop gioi thieu them den cac ho nong dan o thon Khe Su nhung bai thuoc tru sau tu ot, toi, hanh, gung... nhu tren.  TS Le Dinh Huong cho biet: “That ra viec ap dung cac bai thuoc tru sau chiet xuat thao moc khong phai la sang kien moi lan dau tien ap dung. Cac phuong phap nay da duoc mot so nuoc tren the gioi ap dung tu lau. Tuy nhien, sau khi cac loai hoa chat nong nghiep phat trien cho hieu qua nhanh, tien loi..., nguoi ta da quen dan cac bai thuoc truyen thong. Ngay nay, khi tac hai cua cac du luong hoa chat doc hai trong thuc pham lam anh huong den suc khoe con nguoi da den muc bao dong, nguoi ta moi co xu huong quay tro lai voi nhung kinh nghiem san xuat sach truyen thong”.

 Theo ong Nguyen Tham, Truong thon Khe Su (xa Loc Tri), de mo hinh san xuat rau sach, an toan nay duoc trien khai rong rai, mang lai loi ich cho nguoi san xuat va tieu dung, phai co cac chinh sach thich hop cua Nha nuoc. Neu khong nguoi dan se chay theo nhung loi ich truoc mat vi su dung thuoc tru sau va phan bon hoa chat chac chan se co san luong cao hon va thu loi nhanh hon.

Xu huong su dung che pham sinh hoc

Tang cuong su dung che pham sinh hoc, phan bon huu co trong canh tac cay trong dang la xu huong chung cua VN va the gioi. Cac che pham sinh hoc, trong do co vi sinh vat co cac uu diem nhu: khong gay anh huong tieu cuc den suc khoe con nguoi, vat nuoi, cay trong. Khong gay o nhiem moi truong sinh thai, can bang he sinh thai, gop phan tang do phi nhieu cua dat, co tac dung tieu diet con trung gay hai, giam thieu benh hai, tang kha nang de khang benh cua cay trong ma khong lam anh huong den moi truong nhu cac loai thuoc bao ve thuc vat (BVTV) co nguon goc hoa hoc khac.

Theo tien si Duong Hoa Xo - Giam doc Trung tam Cong nghe sinh hoc TP.HCM - cac che pham sinh hoc ung dung cho cay trong hien nay co ban duoc chia lam 3 nhom san pham voi cac tinh nang khac nhau: nhom che pham sinh hoc ung dung cho viec phong tru sau benh hai cay trong; nhom che pham sinh hoc dung cho san xuat phan bon huu co sinh hoc, phan huu co vi sinh, chat kich thich tang truong bon cho cay trong; nhom che pham sinh hoc dung cho cai tao dat, xu ly phe thai nong nghiep. Trong do, nhom che pham sinh hoc ung dung cho phong tru sau benh la nhom san pham duoc ung dung kha rong rai va duoc ung dung som nhat trong linh vuc cay trong.

Theo Bo Nong nghiep va Phat trien nong thon, trong danh muc cac loai thuoc BVTV co nguon goc sinh hoc co gan 500 san pham sinh hoc duoc phep luu hanh, trong do co 300 loai thuoc tru sau va 98 san pham thuoc tru benh. Mot so san pham tieu bieu nhu che pham tu nhan hat cay neem hien nay da duoc dua vao ung dung rong rai trong cong tac BVTV, co hieu luc phong tru nhieu loai sau hai tren cay trong nhu lua, rau mau, cay cong nghiep, cay an trai, hoa kieng.

Loai thuoc co nguon goc thao moc nay khong tao nen tinh khang cua dich hai, khong anh huong den thien dich va khong de lai du luong tren cay trong. Thuoc tac dong den con trung gay hai bang cach gay su ngan an, xua duoi, ngan su lot xac cua con trung cung nhu ngan can su de trung la giam kha nang sinh san. Ngoai ra, hoat chat Rotenone duoc chiet xuat tu hai giong cay ho dau la Derris elliptica Benth va Derris trifoliata co the su dung nhu mot loai thuoc tru sau thao moc co tac dung diet tru sau ray tren lua, oc buou vang cung nhu cac loai ca du, ca tap trong ruong nuoi tom.

Dai hoc Can Tho cung da nghien cuu va dua ra 2 che pham sinh hoc Biobac va Biosar co kha nang phong tru 2 benh thuong gap tren lua la dom van va chay la. Che pham Biobac duoc san xuat tu mot chung vi khuan co san o dia phuong, co kha nang tieu diet va uc che su phat trien cua soi nam gay benh dom van. Con che pham Biosar la san pham duoc chiet xuat tu mot so loai thuc vat, co kha nang kich thich tinh khang benh chay la lua (dao on) do nam Pyricularia gay ra. Dieu che tu nam co san pham thuoc tru sau sinh hoc VIBAMEC voi hoat chat Abamectin duoc phan lap tu qua trinh len men nam Steptomyces avermitilis, diet tru duoc cac loai sau nhu sau ve bua, nhen, sau to, sau xanh, bo tri, bo phan...

Tuy nhien, hien nay viec nghien cuu ung dung che pham sinh hoc trong phong tru sau hai o Viet Nam chu yeu o trong phong thi nghiem va quy mo san xuat thu nen gia thanh con cao, thoi gian bao quan cac thuoc BVTV co nguon goc sinh hoc ngan nen dan toi kho khan trong viec bao quan, luu thong, phan phoi va su dung. 

Quang Thuan

Bui Ngoc Long