Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/3382022/18082012.aspx

Bien dao Dong Bac A noi con giong to

Cac dai su lien tuc bi trieu tap, nhung vu bat giu tau thuyen va nhung loi chi trich lan nhau dang lam vung bien Dong Bac A noi song lon, ma nguyen nhan la cac tranh chap chu quyen lanh tho vai nhom dao.
>
Trung Quoc trieu dai su Nhat, doi tha cong dan
> Nhat tinh dua Han Quoc ra toa an quoc te

Nhat Ban - Trung Quoc cung tuyen bo chu quyen tren quan dao Senkaku/Dieu Ngu, nam o phia dong Trung Quoc va tay nam cua tinh cuc nam Nhat Ban Okinawa. Nhat Ban - Han Quoc cung co tranh chap ve lanh tho tren quan dao Dokdo/Takeshima, nam o vung bien giua hai nuoc. Cac dao nay dang la diem nong tai khu vuc Dong Bac A voi dong thai cung ran cua cac ben.

Nhat Ban - Trung Quoc

Chuoi dao tranh chap Sensaku/Dieu Ngu. Anh: AP

Chuoi dao tranh chap Sensaku/Dieu Ngu. Anh: AP

Quan dao ma Nhat Ban goi la Senkaku con Trung Quoc goi la Dieu Ngu, nam tren bien Hoa Dong, trong mot ngu truong danh ca lon va duoc cho la co tru luong khoang san co gia tri. Tranh chap bat dau nong lai tu khoang thang 4, khi thi truong Tokyo Shintaro Ishihara cong khai y dinh mua lai chuoi dao khong nguoi nay tu chu so huu tu nhan la mot gia dinh nguoi Nhat.

Ong Ishihara, von noi tieng la nguoi manh mieng chi trich Bac Kinh va theo chu nghia dan toc, sau do cho biet da quyen gop duoc 1,3 ty yen (16,3 trieu USD) tien ung ho cua nguoi dan cho ke hoach mua dao va cac chu so huu trong gia toc ke tren deu dong y ban cho thi truong Tokyo. Sau thu do Tokyo, chinh phu Nhat Ban cung cong bo ke hoach mua dut chuoi dao.

Ke hoach mua dao cua Nhat khien Trung Quoc het suc tuc gian. Nguoi phat ngon Bo Ngoai giao Trung Quoc Luu Vi Dan tuyen bo quan dao Dieu Ngu thuoc chu quyen cua Trung Quoc nen "khong the duoc bat cu ai dem ban hay mua". Chinh phu nuoc nay se tiep tuc ap dung nhung bien phap can thiet de "kien quyet bao ve chu quyen doi voi chuoi dao Dieu Ngu cung cac dao nho ke can", ong Luu noi.

Den thang 7, Bac Kinh dieu cac tau tuan tra la Ngu Chinh 35001, Ngu Chinh 204 va Ngu Chinh 202 toi gan dao trung tam Senkaku/Dieu Ngu khien Nhat Ban phai trieu tap dai su Trung Quoc tai Tokyo va trieu hoi dai su Nhat tai Trung Quoc ve nuoc trong mot ngay de phan doi. Thu truong Ngoai giao Nhat Kenichiro Sasae goi hanh dong cua Trung Quoc la "cuc ky nghiem trong".

Cang thang tiep tuc gia tang trong thang nay khi mot nhom nguoi Hong Kong khoi hanh toi chuoi dao tranh chap bang tau ca mang co Trung Quoc. Muc dich chuyen di la de phan doi ke hoach tham dao cua mot nhom nghi si Nhat va de cam co Trung Quoc tren dao. Doi tau tuan duyen Nhat Ban tuyen bo se ngan nhom nhung nha hoat dong nay va ngay 15/8 da bat giu 14 thanh vien cua nhom tiep can dao Uotsurijima, mot trong cac dao nho thuoc Senkaku/Dieu Ngu.

Tau ca cho cac nha hoat dong Trung Quoc ra quan dao tranh chap Senkaku/Dieu Ngu. Anh: AFP

Chi vai gio sau khi vu bat giu dien ra, Thu truong Ngoai giao Trung Quoc Pho Oanh trieu dai su Nhat den de phan doi. Ba cung goi dien cho nguoi dong cap Nhat Ban de yeu cau Nhat "dam bao an toan cho cac cong dan Trung Quoc va tra tu do cho ho ngay lap tuc va vo dieu kien".

Truoc nhung cang thang giua Tokyo va Bac Kinh, Bo Ngoai giao My len tieng keu goi Trung Quoc va Nhat Ban kiem che de giai quyet van de nay thong qua cac bien phap hoa binh. Washington khang dinh se khong dung ve ben nao va hai nuoc can som giai quyet vu viec nay.

Ngoai nhung dien bien tren, quan he Nhat - Trung con khong it lan cang thang boi nhung cuoc tap tran cua Trung Quoc gan nhom dao, cuoc thi cau ca cua cac nha hoat dong va ke hoach toi tham dao cua cac chinh tri gia Nhat Ban. Hoi nam 2010, cac hon dao khong nguoi cung tung la tam diem cang thang giua hai nuoc khi tau tuan duyen Nhat bat giu mot thuyen truong tau ca Trung Quoc sau va cham.

Nhat Ban - Han Quoc

Khung canh o dao tranh chap Dokdo/Takeshima. Anh: Dokdotakeshima.com

Mot diem nong khac tai khu vuc Dong Bac A trong nhung ngay qua la quan dao ma Han Quoc goi la Dokdo con Nhat Ban goi la Takeshima tren bien Nhat Ban. Day la noi ca Seoul va Tokyo tuyen bo chu quyen tu nhieu nam nay va Han Quoc co trien khai mot luc luong bao ve bo bien nho tren dao.

Ngay 10/8, Tong thong Han Quoc Lee Myung-bak thuc hien chuyen tham den day. Ong Lee la tong thong Han Quoc dau tien dat chan den dao Dokdo/ Takeshima tu khi tranh chap giua hai nuoc xung quanh nhom dao bat dau cach day vai thap ky.

Nhat Ban sau do da trieu dai su tai Seoul ve nuoc nham phan doi chuyen di cua Tong thong Han Quoc toi quan dao. Ngoai truong Nhat Koichiro Gemba noi chuoi dao nay la "lanh tho cua Nhat, xet ca ve mat lich su va luat quoc te" va dat cau hoi ve viec Tong thong Lee di tham dao vao thoi diem nay. Thu tuong Nhat Noda cho rang day la hanh dong “vo cung dang trach”.

Sau chuyen tham cua tong thong Han, Nhat Ban du kien dua Seoul ra toa an quoc te voi mong muon nham giai quyet tranh chap dua tren luat phap quoc te, tuy nhien, gioi chuc Han Quoc khang dinh nuoc nay se khong chap thuan de nghi tren.

De khang dinh chu quyen doi voi quan dao, ngay 13/8, cac nha hoat dong Han Quoc cung voi cac sinh vien va ca si noi tieng tham gia boi tiep suc 230 km tu mot cang phia dong toi nhom dao Dokdo/Takeshima. Cac cau thu bong da tham du Olympic London cung gio bieu ngu "Dokdo la cua Han Quoc" tai dau truong The van hoi, khien huy chuong dong cua doi bong bi xem xet.

Moi day, chinh phu Han Quoc cong bo ke hoach tap tran hon hop Thuy quan luc chien, Luc quan, Khong quan va Canh sat bien de "tan cong cac tau xam pham trai phep vao lanh tho cua chung toi, Dokdo" trong thang sau. Cuoc tap tran co su tham gia cua nhieu tau chien va may bay quan su the hien quyet tam "bao ve Dokdo" cua Han Quoc.

Binh luan ve chuyen tham dao cua ong Lee va dong thai giua hai nuoc, nguoi phat ngon Bo Ngoai giao My ngay 10/8 noi "day la cuoc tranh chap lau dai ma Nhat Ban va Han Quoc da xu ly mot cach than trong, nhung tranh chap nay se con tiep tuc". My khang dinh giu thai do trung lap trong van de nay va hoan nghenh bat ky ket qua dam phan nao giua Han Quoc va Nhat Ban.

Ban do mo ta vi tri cac dao tranh chap giua cac nuoc o Dong Bac A. Tu trai sang: Senkaku/Dieu Ngu, Dokdo/Takeshima, Kurils/Vung lanh tho phuong Bac. Do hoa: Debito.org

Ngoai cang thang Nhat-Trung, Nhat-Han, Nga-Nhat cung co tranh chap tai quan dao Kurils/Vung lanh tho phuong Bac tren bien Nhat Ban. Trong thoi gian gan day, khu vuc chau A - Thai Binh Duong cung chung kien nhung lan "day song" vi cang thang tren Bien Dong giua Trung Quoc voi mot so nuoc Dong Nam A gom Viet Nam, Philippines, Malaysia va Brunei.

Nhung tuyen bo chong lan va bat dong giua cac nuoc neu tren cang the thien ro hon bao gio het tam quan trong cua Cong uoc cua Lien hop quoc ve Luat bien nam 1982 (UNCLOS 1982).

Phat bieu tai hoi nghi ky niem 30 nam ra doi Cong uoc, Tong thu ky Lien Hop Quoc Ban Ki-moon nhan manh UNCLOS la mot giai phap "cong bang va hieu qua" cho viec su dung nguon tai nguyen cua dai duong, hien thuc hoa mot trat tu kinh te cong bang, hop ly, va giai quyet hieu qua "tinh trang bat on" cua cac vung bien tren the gioi.

Vu Ha