Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/353362/15092007.aspx

“Xa hoi hoc tap” o chien khu Lang Le – Bau Co

Nam 1946, toi 14 tuoi, theo cac anh sinh vien hoc sinh di “len chien khu”. Cum tu nay, vao thoi ay, co nghia la di tham gia khang chien chong thuc dan Phap.

Xe chay ve huong mien Tay. Tuong chien khu o dau xa lam. Nao de vua qua khoi cau An Lac mot doi, anh truong nhom bao ngung lai. Chung toi bang qua duong ray xe lua (luc ay con duong xe lua Sai Gon – My Tho), lan theo hang dua nuoc uon luon ven mot con rach va di sau vao trong. Do vai tram met, gap mot chi mac bo ba ba den cam khau sung hai nong dung gac. Anh truong nhom noi cau gi do, chi gat dau va chung toi tien den mot noi co ten la rach Ruot Ngua cay coi kha um tum, chung toi vao mot nha la, thay quan ao hoc sinh bang mot bo ba ba den, y nhu nong dan dia phuong. Toi ngo ngac hoi:

- Dau? Chien khu o dau? 

Anh truong nhom cuoi:

- Day chu con dau nua. Day la chien khu Lang Le - Bau Co.

Minh hoa: A.Dung

Tai sao chien khu nay mang ten hai loai chim? Den toi thi thac mac cua toi duoc giai dap: hang dan le le tu dau den, xa xuong cac bung sau mo ca, goi nhau inh oi. Con co ve dau trang cac hang cay. That la mot canh tuong ngoan muc doi voi mot chu nhoc moi o thanh pho ra.

Chien khu Lang Le - Bau Co gom 4 xa: Tan Nhat, Tan Tao, Tan Kien, Tan Tuc (nay thuoc huyen Binh Chanh, thanh pho Ho Chi Minh). Ben kia kinh Xang la chien khu Vuon Thom, con ben lo da la chien khu Vinh Loc.

Toi duoc phan cong ve lam lien lac vien (giao lien) tai phong Thanh uy Dang Cong san Viet Nam dia phuong Saigon Cholon sau moi goi la khu). Thoi ay, thieu nien 13, 14 tuoi nhu toi di khang chien la chuyen binh thuong. O cac tieu doan Ky Con, Ngo Gia Tu, Trung doan 306 Pham Hong Thai, cac doi dan quan tu ve 10 ban cong tac thanh, tien than cua Biet dong Sai Gon... noi nao cung co thieu nien lam giao lien.

Nhiem vu cho phep toi di khap noi trong chien khu.

Luc ay 95% dan so con mu chu. Dap loi keu goi cua Bac Ho, toan dan chong giac doi, giac dot, giac ngoai xam. Chien khu nay, ngay nao cung phai danh tra giac lan chiem, toi den lai to chuc hoc tap. Khong co lop hoc chinh quy dau. Vi khong the tap trung dong nguoi duoc: trong chien khu, cho nao phao dich cung voi toi, nen chi to chuc hoc tap le te. O bung Cai Dia von ven co 2 noc gia, vay ma toi nao co quan Thanh uy cung cu nguoi cam cai den soi ca den day chu cho mot, hai thanh nien tung nha (o vung nay khong xai den pin, vi ngoai bot no thay).

Bo doi toi di danh giac ve, ngay cung cung nhau hoc chu, tung nhom doi ba nguoi, khong co cho thi ngoi hoc trong cac lum bui. Nguoi biet chu chi cho nguoi chua biet. Nguoi biet nhieu chi cho nguoi biet it. Giay, viet, muc do co quan cap, dan khong ton tien mua (dan thoi ay ngheo lam).

O gan bot Ba Hom, toi den co quan cung cu nguoi den tan nha dan day hoc. Dan quan gac sat bot, de phong giac ra bat ngo. Hoc xong, phai giau het giay, tap va xoa het vet muc vi sang ra giac ap vao, no thay may thu nay, biet la co Viet Minh ve, no se lam kho. Tren bo kinh Xang co dung may tam bang, moi ngay tren bang viet mot cau. Don rang ai doc duoc cau ay thi di qua, ai khong doc duoc phai quay ve nha hoc lai. Don la the nhung thuc ra, khong ai phai quay ve, vi canh tam bang, luon co mot chi than thien va kha ai, dung huong dan dan doc.

Trong chien khu cung thiet lap nhieu cong cu ho tro su hoc cua dan: Lang Le - Bau Co dien tich khong lon, vay ma la noi xuat ban 3 to bao co vai tro quan trong: bao Chong Xam Lang cua Thanh uy Dang Cong san VN Saigon Cholon, bao Tien Len cua tinh Cho Lon, bao Cam Tu cua Lien hiep Cac cong doan. Ba to bao nay, phan lon phat hanh trong noi thanh, mot phan khong nho de lai trong chien khu cho dan doc.

O cho Go Xoai (chi hop ve dem) co mot sap bao rat la: sap bao khong nguoi ban! Ai muon mua, cu lat sau lung to bao xem gia roi tu bo tien vao cai hop go gan do, khong ai kiem soat ca. Chi co long tu trong cua nguoi mua tu ung xu voi ban than minh thoi! Dung ra cung co mot nguoi. Nhung anh nay khong trong coi viec ban bao ma coi... cai den mang song! Khi co “hoi” may bay thi anh tat den di - khi con quai vat bang sat qua khoi, anh thap den len. Viec buon ban lai tiep tuc tap nap.

O gan Giap Nuoc, giua mot vuon tre truc um tum, mot Cau lac bo Mac-xit an minh trong bong mat. Noi day moi nguoi vao doc bao tu do luc nao cung duoc. Nhieu bao, nhieu sach lam. Va, that kho tuong tuong, giua luc ngay nao bom dan cung i am, ma trong chien khu Lang Le - Bau Co nay van xuat hien mot to bao hai huoc, to Br...umm, viet nhieu bai doc xong cuoi muon be bung! Tinh than lac quan trong gian kho la the day.

Chanh quyen khang chien co tam nhin xa: Ngay tu nam 1948, Uy ban Khang chien Hanh chanh cho mo hai truong trung hoc khang chien, mot tai rung U Minh (truong Nguyen Van To) va mot o Dong Thap Muoi (truong Thai Van Lung) chieu sinh khap vung giai phong. Hai truong deu noi tru, hoc sinh duoc mien phi hoan toan. Cac “chien si tre” con trong do tuoi o chien khu Lang Le - Bau Co cung no nuc di thi.

Luc ay, can nha la la tru so cua Thanh uy Saigon Cholon da bi dich dot (chung khong biet day la tru so). May anh em chung toi, ngoi duoi cac lum cay binh bat ma hoc on bai, chuan bi du thi, ai nay deu non nao cho doi.

Ngay thi da toi, truong thi chinh la tru so cua Uy ban Khang chien Hanh chanh Saigon Cholon. Vi giao su danh tieng va co uy tin lon o Sai Gon ra tham gia khang chien, ngoi ghe chanh chu khao. Trong luc chung toi dang lam bai thi thi mot dam cuoi di ngang. Dam cuoi hoi do cung rinh rang lam. Don Tan Huu no thay, no na sung coi vo. Co may qua no cach truong thi chi vai tram met. Hoc sinh hoi nhon nhao, nhung thay vi chanh chu khao van binh tinh yen vi tren ghe, ai nay deu tiep tuc lam bai thi.

Tinh hinh chien su ngay cang cang. Vay ma viec hoc van duy tri. Nuoc nha vua gianh lai duoc doc lap, ai cung muon song xung dang voi tu cach nguoi cong dan cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, muon vay phai co gang hoc tap du hoan canh co kho khan den the nao. Nho vay, chi mot nam sau, hau het dan trong chien khu deu thoat khoi nan mu chu. “Xa hoi hoc tap” trong chien tranh do Dang Cong san khoi xuong la the day.

Hom toi duoc tin thi dau, cung la luc quan Phap mo cuoc bo lon vao chien khu (“bo” la cach noi tat cua tu “khung bo”). Mot chiec may bay trinh sat cua dich da luon tren chien khu de huong dan bo binh dich. Bo doi ta cho no may loat sung may, no chui mui xuong dat. Cuoc bo rap that bai. Toi chay lai xem xac may bay. Anh bo doi tang toi mot ong bang nhom lay tu than con quai vat bang sat. Toi cam mon “chien loi pham” ay lam gay di den Dong Thap Muoi nhap hoc va khoe voi ban be: “Chien khu Lang Le - Bau Co cua toi chien dau nhu the day, va day toi hoc nhu the day”

CHU THAO