Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/368778/22092007.aspx

Benh da do vi khuan

Tu cau vang gay benh viem da

Tu lau nguoi ta da biet duoc rang, da nguoi la “dat song” cua tren 250 loai. Co nhung loai vi khuan cu tru lau dai nhu tu cau (Staphylococcus), lien cau (Streptococcus), Propionibacteria va Corynebacteria... nhung co nhung loai co thoi gian khu tru ngan hon. Co loai binh thuong la vi sinh vat bao ve cho da, co loai xam nhap qua cac vet xay xuoc cua da ma gay benh cho da. O moi nguoi, so luong vi khuan cu tru thay doi qua thoi gian tuy thuoc vao khuynh huong ton tai cua chung.

Benh choc                                  

Choc la benh nhiem trung nong o da. Benh co the gap o moi lua tuoi, nhung 90% truong hop la o lua tuoi nha tre, mau giao. Benh thuong gay nen do lien cau, tu cau hoac phoi hop ca hai.

Bieu hien

Bat dau la dat do xung huyet, nhanh chong tao thanh bong nuoc. Bong nuoc nhan nheo, xung quanh co quang do, sau vai gio thanh bong mu duc tu thap len cao. Vai gio hoac vai ngay sau cac bong nuoc dap vo, dong vay tiet mau vang nau giong mau mat ong. Sau khoang 7 - 10 ngay, vay tiet bong di de lai dat hong hoac dat tham, ton tai mot thoi gian ngan, mat di khong de lai seo.

Vi tri thuong gap o  mat, nhung co the bat ki cho nao ke ca long ban tay, chan. o dau vay tiet lam toc bet lai. Hiem khi niem mac bi ton thuong nhung cung co the co.

 Toan than:  rat hiem khi sot, tru truong hop thuong ton choc toan than hoac co bien chung. Benh nhan co the ngua gai lam thuong ton lan rong cham hoa hoac lan sang vung da khac.

Can nguyen 

Nguyen nhan gay benh chu yeu la lien cau va tu cau. Vi khuan xam nhap qua da qua cac sang chan nho vao lop sung va lop gai, nhan len, tiet doc to lam tan ra nhung day lien ket giua cac te bao gai, huyet thanh tu lai tao thanh bong nuoc du­oi lop sung.en cau tru

Cac yeu to nhu tuoi nho, thoi tiet nong am, mua he, noi o chat choi, ve sinh kem la nhung dieu kien thuan loi cho benh phat trien. Ngoai ra cac benh phoi hop nhu chay, ran, ghe, herpes, con trung can, viem da co dia... cung la nhung yeu to lam cho benh de phat sinh va phat trien.

 Tien trien

Choc la benh lanh tinh. Neu phat hien va dieu tri tich cuc thi 7 – 10 ngay khoi, it co tai phat va bien chung. Tuy nhien co the gap cac bien chung: cham hoa, choc loet, nhiem trung huyet,  viem cau than cap....

- Dieu tri

-Tai cho: Lam bong vay tiet bang dap dung dich NaCl 9 phan nghin hay thuoc tim 1/10.000 hoac dung dich Jarish. Neu vay day dung mo khang sinh. Khi vay tiet da bong di, cham vao thuong ton dung dich co mau nhu  Milian hoac Castellani. - Toan than: dung khi  thuong ton lan rong, nang, dai dang va co nguy co bien chung viem cau than cap. Co the dung khang sinh nhom b - lactam, cephalosporine, macrolide, quinolone, khang sinh penicilline ban tong hop.

Phong benh

Tam rua ve sinh ngoai da, cat toc, cat mong tay. Cham soc cho tre nho, nhat la sau khi mac cac benh do virus hoac soi. Tranh o lau nhung noi am thap, thieu anh sang. Dieu tri som va tich cuc, tranh cha xat, gai nhieu gay bien chung.

Benh viem nang long                                            

La phan ung viem cua mot hoac nhieu nang long o bat ki vi tri nao tren co the, tru vung ban niem mac, long ban tay, ban chan. Neu thuong ton o vung da dau, rau, long nach, long mu goi la Sycosis (viem chan toc). Neu thuong ton o vung long to goi la viem nang long.

- Bieu hien

+ Viem co nang long: mun mu nho nhu hat ke rat nong o lo chan long, mau vang nhat, de vo de lai vay mu hoac vay lan mau. Benh dien bien thanh tung dot va tu lanh sau vai ngay, khong de lai seo. Vi tri dien hinh la o mat, da dau, long mu, long nach, nep ben, hai cang chan.

+ Viem nang long sau: viem xam lan vao tan cau truc nang, khi khoi co the tao thanh seo loi hay seo teo da, rung toc.

-        Can nguyen

 Phan lon la do tu cau vang ky sinh o tren da, tren cac lo chan long, nhung co the do mot so vi khuan khac nhu vi khuan Gram am, Enterobacter Klebsiella, Proteus, Pseudomonas aeruginosa hay do nam men (Candida hay Pityrosporum), nam soi hoac virus.

Dieu tri

-  Tai cho: Khong duoc nan mun mu ma nen cham dung dich con iot 5% hoac dung dich betadin.

-Toan than:  Co the uong khang sinh nhom b-lactam, cephalosporine, macrolid nhu cloxacilin hoac erythromycin.

- Phong benh

Rua tay thuong xuyen co tac dung phong benh viem da do vi khuan

 Loai bo chan thuong tai cho (khong gai, khong mac quan ao qua chat, tranh xay xuoc khi cao rau...). Dieu tri benh phoi hop nhu tieu duong, giam mien dich.... Rua tay, giat quan ao bang xa phong tiet khuan (VD: xa phong lifebuoy, Betadin skin cleanser...). Ve sinh dung cach de du phong ton thuong lan toa va ton luu. Neu ton thuong o vung rau thi phai thay dao cao va cach cao rau.

 Nhot

La thuat ngu dung de chi thuong ton viem nang long sau, viem quanh nang long co hoai tu vung trung tam tao nen ngoi mau vang.

 Benh nhot rat thuong gap va thuong gay ra do tu cau vang khu tru tren da. Khi nang long bi ton thuong, vi khuan se xam nhap sau vao nang long va to chuc duoi da.

 Nhot co the xuat hien bat cu tren vung nang long nao cua co the, tuy nhien vi tri thuong gap nhat la mat, co, ho nach, mong, dui va nhung vung da bang am keo dai.

  Bieu hien lam sang

* Nhot: Ton thuong ban dau la cuc cung, do, nong, dau, khu tru o nang long, o giua nhot la mot dom trang (ngoi). Sau 1 vai ngay nhot tro nen mem va vo mu lam thoat ngoi ra ngoai.  Khi do benh nhan giam dau, giam sung do. Da so benh nhan chi co 1 den 2 nhot. Vi tri thuong gap o vung co long dac biet vung co sat hoac ra mo hoi nhieu nhu co, nach, mong.

Nhin chung nhot khong co trieu chung toan than. Mot nguoi co nhieu nhot (5 - 7 cai) hoac nhot o tre con co the kem theo sot, albumin nieu.

 * Nhot cum: la nhot nhung viem nang hon, lan rong hon, sau hon do nhieu nhot tao thanh. Vi tri thuong o gay, lung, dui. o gay, lung nhot cum con duoc goi la huong sen, hau boi. Benh nhan thuong co sot, met moi va rat dau, co the co albumin nieu.

 * Dinh rau: cung la nhot nhung khu tru o vung co rau. Dinh rau rat de dua den viem xoang tinh mach hang va nhiem trung huyet.

  Nguyen nhan gay benh nhot va cac yeu to nguy co

    Nguyen nhan chu yeu gay benh nhot la tu cau vang ( Staphylococcus aureus). Tuy nhien,  nhot cung co the gay nen do cac vi khuan khac hoac nam.  Da bi ton thuong do cha xat, cao gai hoac tang tiet mo hoi, viem da, nhiem nam la cua ngo cho viec xam nhap cua vi khuan.

   Thuat ngu benh nhot nham chi mot nguoi bi nhot tai di tai lai nhieu lan.

   Yeu to thuan loi: nghien ruou, suy dinh duong, tieu duong, cham co dia, suy giam mien dich...

 Tien trien va tien luong

     Nhot tuy la mot benh nhiem khuan nhung noi chung lanh tinh. Benh se khoi trong vong 3 ngay den 1 tuan. Mot so nguoi nhat la nguoi ra mo hoi nhieu, ve sinh da kem hoac co benh tieu duong, benh he thong, benh suy giam mien dich... co the bi nhot tai phat nhieu lan va co the co dien bien phuc tap.

     Nhot, nhot cum co the co bien chung nhiem khuan huyet, viem cau than. Nhung ton thuong o mat, mui (dinh rau) de gay viem tac xoang tinh mach hang, ap xe nao, viem noi tam mac cap, viem xuong - tuy xuong... Su xam nhap nay co the xay ra bat ki luc nao va khong the tien doan truoc duoc. Vi vay truong hop nhot to va sau, khong duoc tu nan pha nhot o nha lam vi khuan de xam nhap vao mau gay nhiem khuan huyet.

 Dieu tri

 Khong duoc nan non. Cham nhot nhieu lan trong ngay bang dung dich sat khuan: chlorhexidine,  hoac hexamidine, hoac con iode. Co the boi mo khang sinh nhieu lan trong ngay sau khi cham dung dich sat khuan.

 Co the uong khang sinh toan than nhu penicilin V nguoi lon 2 - 4 trieu UI/ngay trong 7 - 10 ngay hoac uong amoxycilin nguoi lon 1,5g/ngay.

 Khi nhot chin nen rach thao mu cho nhot mau lanh va khong bi tai phat.

 Khi thuong ton nhieu, lan toa, hau boi, dinh rau kem theo viem mach bach huyet, viem mo te bao hay tren co dia nguoi dai duong, bi o vung mat....: can kham va dieu tri theo huong dan cua thay thuoc chuyen khoa.

Phong benh

Ve sinh sach se, tranh chan thuong (khong gai, khong cha xat), bot an ngot, an du chat dam, bo sung vitamin A, C.  Loai bo cac yeu to thuan loi nhu tieu duong, suy dinh duong, beo phi, suy giam mien dich bao gom ca HIV/AIDS... Khi bi nhot, giat sach do dung ca nhan bang xa phong tiet khuan voi nuoc nong.

PGS.TS Tran Anh