Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/370718/22092007.aspx

Chan doan va dieu tri hoai tu chom xuong dui

Hoai tu chom xuong dui la mot benh ly khop hang man tinh da duoc biet den tu lau, con co mot so ten goi khac nhu hoai tu vo khuan chom xuong dui, hoai tu vo mach chom xuong dui, tieu chom, thoai hoa chom, tien trien nang dan len ma khong bao gio giam di, hau qua cuoi cung la mat chuc nang khop hang, phau thuat thay khop hang nhan tao rat ton kem. Benh chiem ty le khoang 5% trong so cac benh khop man tinh, 80% xay ra o nam gioi, tuoi hay gap tu 20 - 50.

Chan thuong khop hang - mot yeu to nguy co gay hoai tu chom xuong dui.

Yeu to nguy co hoai tu chom xuong dui

Nguyen nhan gay benh den nay van chua biet ro, nhung ket qua nghien cuu giai phau benh ly cho thay nhung vung chom xuong dui bi tieu co hien tuong thieu hoac khong co mach mau den nuoi duong, boi vay co che benh sinh duoc biet den la do thieu nguon cung cap mau nuoi duong chom xuong dui.

Nguon mau nuoi duong chom xuong dui bao gom mang luoi cac mach mau trong bao khop, dong mach than xuong dui, dong mach day chang tron, cac mach mau nay rat de bi tac nghen neu co hien tuong tang ap luc trong bao khop hang. Mat khac, he thong noi cua cac mach mau nuoi duong chom xuong dui rat ngheo nan, nen khi tac cac mach chinh thi nguon cung cap mau tu he thong noi khong bao dam yeu cau nuoi duong dan den tinh trang chom xuong dui de bi hoai tu.

Benh co the xuat hien sau chan thuong khop hang, la nguyen nhan lam ton thuong cac mach mau lon den nuoi duong chom xuong dui. Ton thuong cac mach mau nho co lien quan den nhung yeu to ngoai chan thuong nhu tien su nghien ruou, dung thuoc corticoid keo dai nhieu nam, de nhieu lan, beo phi, roi loan chuyen hoa lipid, roi loan dong mau, benh Hemoglobin... Tien su chan thuong va nghien ruou nhieu nam la hai yeu to lien quan hay gap nhat trong benh ly hoai tu vo khuan chom xuong dui.

Chan doan nhu the nao?

Khoang 70% truong hop ton thuong xay ra o mot ben, voi trieu chung chinh la dau khop hang, dau tang len khi di lai hoac dung lau, dau giam khi nghi ngoi. Kham lam sang thay cac dong tac van dong cua khop hang khong bi han che, tai cho khong thay cac dau hieu sung, nong, do, dau va khong thay hach ben.

Cac phuong phap chan doan hinh anh nhu Xquang, cat lop vi tinh (CLVT), cong huong tu (CHT), Scintigraphy dong vai tro quyet dinh trong viec chan doan xac dinh va lua chon phuong phap dieu tri thich hop. Uu diem cua chup Xquang la re tien va de thuc hien, nhung nhuoc diem la chi phat hien ton thuong dien hinh khi benh da nang. Chup cat lop vi tinh cho phep chan doan benh o giai doan som voi do nhay khoang 80%. Chup cong huong tu co the phat hien duoc benh o giai doan rat som, ngay khi cat lop vi tinh chua phat hien thay ton thuong, voi do nhay dat toi 95%, nen phuong phap nay dang la lua chon hang dau o mot vai quoc gia co nen y te phat trien.

Nam 1980, Ficat va Arlet can cu vao trieu chung lam sang dau khop hang va hinh anh ton thuong tren phim Xquang de phan lam 5 do ton thuong, tu do 0 den do 4. Cho den nay, cach phan do nay it duoc ap dung vi co su phat trien cua cat lop vi tinh va cong huong tu.

Nam 1993, Arcore can theo ton thuong phat hien duoc tren CLVT va CHT de phan chia thanh 6 do:

- Do 0: Dau khop hang khong dien hinh, CLVT va CHT nghi ngo ton thuong.

- Do 1: Dau khop hang dien hinh, CLVT va CHT co nhung o hoai tu nho.

- Do 2: Co hien tuong hoai tu dai xuong, nhung chua tieu xuong duoi sun.

- Do 3: Co hien tuong tieu xuong duoi sun.

- Do 4: Co bien dang chom xuong dui.

- Do 5: Co hien tuong bong manh xuong hoai tu, bien dang o coi.

Con mot so cach phan do ton thuong khac, nhung phuong phap ma Arcore dua ra hien nay dang duoc ap dung pho bien nhat.

 Phuong phap dieu tri?

Hoai tu chom xuong dui la benh ly co dac diem tien trien ngay cang nang, moi bien phap dieu tri chi nham muc dich giam dau va lam cham lai qua trinh hoai tu. Tuy theo muc do ton thuong theo phan do cua Arcore ma co nhieu phuong phap dieu tri khac nhau.

Dieu tri noi khoa bang cac thuoc giam dau thuoc nhom nonsteroid hoac dieu tri theo phuong phap y hoc co truyen khi ton thuong o do 0.

Phau thuat khoan giai ap chom xuong dui khi ton thuong o do 1 va do 2, tao ra cac duong ham theo chieu doc co xuong dui co tac dung lam giam ap luc trong bao khop de han che cac mach mau bi tac nghen. Tren 70% benh nhan sau khoan giam ap het dau khop hang, so con lai giam dau rat nhieu.

Phau thuat khoan giam ap ket hop voi ghep xuong bang manh xuong tu do hoac manh xuong co cuong chi dinh voi ton thuong hoai tu chom xuong dui do 3. Ky thuat ghep manh xuong co cuong mach nuoi duong dam bao tang cuong duoc nguon mau nuoi duong chom, nhung la mot vi phau rat phuc tap, doi hoi phai co kip phau thuat voi trinh do chuyen mon rat cao moi thuc hien duoc.

Chi dinh thay khop hang ban phan hoac toan phan khi ton thuong hoai tu o do 4 va do 5, khi khop hang khong con chuc nang. Sau thay khop hang nhan tao, nguoi benh co the di lai duoc binh thuong. Hien nay tren thi truong co rat nhieu loai khop hang nhan tao nhu chom Moore, chom Thompson, khop khong xi mang, khop co xi mang, khop Pipolair khong co o coi voi chom co hai phan nhua va thep. Tuy tung loai, tung hang san xuat ma gia thanh rat khac nhau. Loai re nhat khoang 7 trieu dong, loai dat nhat khoang 40 trieu dong.

Hien nay, o cac benh vien co chuyen khoa chan thuong chinh hinh deu co the chan doan va dieu tri benh ly hoai tu chom xuong dui. Nhung truong hop da duoc chan doan bi benh nay nen den cac benh vien nay de dieu tri kip thoi.

BS. Tran Van Phuc