Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/371240/22092007.aspx

Che do an cho nguoi bi tieu duong

Che do an la van de quan trong nhat trong dieu tri tieu duong voi muc dich nham dam bao cung cap du dinh duong, can bang du ca ve so luong va chat luong de co the dieu chinh tot duong huyet, duy tri can nang theo mong muon, bao dam cho nguoi benh co du suc khoe de hoat dong va cong tac phu hop voi tung ca nhan. Neu co che do an uong hop ly, benh nhan bi benh tieu duong co the duy tri tuoi tho nhu nguoi binh thuong.

Nhung luu y chung

Tieu duong do ton thuong tuyen tuy co 2 the (type). The phu thuoc insulin (type I): thuong gap o nguoi tre tuoi, gay nhieu va thuong co nhieu bien chung. The khong phu thuoc insulin (type II): thuong gap o nguoi tuoi tren 40, nguoi beo va it bien chung.

Voi type I, che do an thich hop ket hop voi dung thuoc theo chi dan cua bac si se giup cho benh on dinh, han che bien chung. Voi type II chi can che do an thich hop ket hop voi hoat dong the luc dieu do thuong xuyen la kiem soat duoc duong huyet giai doan dau cua dieu tri.

Nguyen tac co ban ve che do an cua benh nhan tieu duong la han che gluxit (chat bot duong) de tranh tang duong huyet sau khi an va han che chat beo, nhat la cac axit beo bao hoa de tranh roi loan chuyen hoa. Che do an phai xay dung sao cho cung cap cho co the nguoi benh mot luong duong tuong doi on dinh va quan trong nhat la phai dieu do,  hop ly ve gio giac va so luong thuc an trong cac bua chinh va bua phu.

Nhu cau nang luong va cac chat dinh duong

Nhu cau nang luong: Benh nhan cung co nhu cau nang luong giong nhu nguoi binh thuong. Nhu cau tang hay giam va thay doi khac nhau tuy thuoc tinh trang cua moi nguoi. Tuy nhien cung co nhung diem chung nhu: tuy theo tuoi, gioi, theo loai cong viec (nang hay nhe), theo the trang (gay hay beo), muc nhu cau nang luong chung cho benh nhan dieu tri tai benh vien la 25Kcal/kg/ ngay.

Ty le cac thanh phan sinh nang luong:

Protein (chat dam): Luong protein nen dat 0,8g/kg/ngay voi nguoi lon. Neu khau phan co qua nhieu dam se khong tot, nhat la doi voi benh nhan co benh ly than som. Trong che do dinh duong cua benh nhan tieu duong, nang luong do protein nen dat 15-20% nang luong khau phan.

Lipit (chat beo): Nen an chat beo vua phai va giam chat beo dong vat vi co nhieu axit beo bao hoa. Cac chat beo dac biet la cac chat axit beo bao hoa de gay xo vua dong mach nhung mat khac chat beo lai cung cap nang luong (bu lai phan nang luong do gluxit cung cap) vi  vay nen an axit beo chua bao hoa co nhieu trong cac loai dau thuc vat nhu dau me (vung), dau dau nanh, dau huong duong... Ty le nang luong do chat beo nen la 25% tong so nang luong khau phan va khong nen vuot qua 30%. Viec kiem soat chat beo trong khau phan con giup ngan ngua xo vua dong mach.

Gluxit (chat bot duong): Trong benh tieu duong, duong huyet co chieu huong tang vot sau khi an nhung lai khong chuyen hoa duoc de cung cap nang luong cho co the vi vay che do an phai han che gluxit (chat bot duong). Nen su dung cac loai gluxit phuc hop duoi dang cac hat va khoai cu. Het suc han che cac loai duong don va cac loai thuc an co ham luong duong cao (banh, keo, nuoc ngot...). Ty le nang luong do gluxit cung cap nen dat 50 - 60% tong so nang luong khau phan. De benh nhan tieu duong de dang trong viec lua chon thuc pham, nguoi ta chia thuc an thanh tung loai co ham luong gluxit khac nhau:

- Loai co ham luong gluxit duoi 5% (trong 100g thuc pham luong gluxit nho hon 5g): nguoi benh co the su dung hang ngay, gom cac loai thit, ca, dau phu (so luong vua phai), hau het cac loai rau xanh con tuoi va mot so trai cay it ngot nhu: dua bo, dua hau, nho ta, nhot chin... (su dung khong han che).

- Loai co ham luong gluxit tu 10-20%: nen han che (mot tuan co the an 2-3 lan voi so luong vua phai) gom mot so hoa qua tuong doi ngot nhu quyt, tao, vu sua, na, hong xiem, xoai, sua dau nanh, cac loai dau qua (dau vang, dau ha lan...).

- Loai co ham luong gluxit tren 20%: Can kieng hay han che toi da vi khi an vao lam tang nhanh duong huyet gom cac loai banh, mut, keo va cac loai trai cay ngot nhieu (mit kho, vai kho, nhan kho...).

Voi nguoi bi tieu duong nen chia lam nhieu bua nho de tranh tang duong huyet nhieu sau khi an. Co the chia lam 5-6 bua nho trong ngay. Voi benh nhan dieu tri bang insulin tac dung cham co the bi ha duong huyet trong dem, do vay nen an them bua phu truoc khi di ngu.

TS. Hoang Kim Thanh