Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/371404/22092007.aspx

Phat hien som chung trao nguoc da day - thuc quan?

Benh trao nguoc da day - thuc quan la tinh trang trao nguoc tung luc hay thuong xuyen cac chat tu da day len thuc quan, benh khong chi gay kho chiu cho benh nhan ma con co nguy co gay ra nhung bien chung nang ne nhu loet, hep, chay mau thuc quan, tham chi dan toi ung thu. Viec chan doan som, dieu tri hop ly va kip thoi se cai thien cuoc song cho nguoi benh cung nhu giam thieu duoc cac bien chung nguy hiem.

Hinh anh giai phau da day, thuc quan.

Cac chat trong da day trao nguoc len thuc quan la hien tuong sinh ly. Chi khi hien tuong trao nguoc gay ra trieu chung hoac ton thuong thuc the duoc goi la benh trao nguoc da day - thuc quan.

Nguyen nhan gay benh van con chua ro, tuy vay nguoi ta noi nhieu toi vai tro cua co that thuc quan duoi. Cac tac nhan lam yeu hoac gay gian co  gop phan gay ra benh trao nguoc da day - thuc quan nhu: uong ruou, hut thuoc; thuc an chua nhieu gia vi, mo, ca phe, so-co-la; cac tinh trang benh ly nhu beo phi, dai thao duong o phu nu co thai, thoat vi hoanh; dung cac thuoc chen kenh canxi, theophyllin...

Cac trieu chung thuong gap cua benh

O nong: Do la cam giac gay ra do cac thanh phan cua dich da day trao nguoc len thuc quan. Benh nhan thay nong rat tu vung thuong vi, lan nguoc len phia sau xuong uc co khi len tan co hong. O nong thuong tang len sau khi an, khi nam xuong hoac uon nguoi ve phia truoc.

O chua: La hien tuong do cac thanh phan acid cua dich da day trao nguoc len thuc quan hau hong.

 Nuot kho: Xuat hien o 1/3 so benh nhan trao nguoc, do la cam giac thuc an hay nuoc uong dung lai phia sau xuong uc ngay sau khi nuot. Nuot kho, hay nghen la trieu chung can canh giac voi ung thu thuc quan.

Ngoai cac trieu chung tren co the gap cac trieu chung khong dien hinh nhu nuot dau, non, o hoi; khan tieng, dau hong, ho; tang tiet nuoc bot; hen phe quan... Can luu y la khong co su song hanh giua trieu chung lam sang va ton thuong thuc the, o nong nhieu khong co nghia la ton thuong thuc quan nang, nguoc lai co truong hop benh dien bien am tham cho toi khi xuat hien cac bien chung nguy hiem nhu loet, chay mau, hep hay ung thu hoa.

Chan doan benh dua vao benh canh lam sang va cac xet nghiem tham do. Khi chua co bien chung, chan doan xac dinh dua vao theo doi pH thuc quan trong 24 gio. Can cu vao tung benh canh, thay thuoc co the chi dinh chup Xquang, noi soi da day - thuc quan. Noi soi rat huu ich cho viec chan doan cac bien chung cua benh ly trao nguoc, ket hop noi soi va sinh thiet giup xac dinh nhung bien doi cau truc cua thuc quan, noi soi con giup phat hien cac nguyen nhan thuc the giup thay thuoc quyet dinh phuong thuc dieu tri phu hop.

Dieu tri va phong ngua

Da day, thuc quan binh thuong (a) va bi trao nguoc (b).

Dieu tri tung buoc nham cac muc tieu: Kiem soat trieu chung, han gan cac ton thuong thuc quan, kiem soat va phong ngua bien chung. Cac bien phap dieu tri bao gom: Thay doi loi song, dieu tri noi khoa, dieu tri ngoai khoa.

Thay doi loi song: Khong uong ruou va hut thuoc; an giam luong, chia nhieu bua; tranh thuc an nhieu gia vi, do uong chua ca phe, do an co tac dung lam giam ap luc co that thuc quan duoi nhu bac ha, mo, do chien ran; khong dung nuoc ep chanh, cam, ca chua; giam can nang neu beo phi; khong nam ngay sau khi an, khi nam nen goi dau cao hon, khong mac quan ao chat...

Dieu tri noi khoa: Tap trung giam thieu cac yeu to tan cong ket hop voi tang cuong cac yeu to bao ve niem mac thuc quan. Thong thuong co 4 nhom thuoc, lua chon va chi dinh can co y kien cua thay thuoc chuyen khoa.

Nhom thuoc khang acid: Co tac dung trung hoa acid cua dich da day, giup kiem soat trieu chung o nong muc do nhe toi vua. Cac thuoc nhom nay gom hydroxid nhom, hydroxid magie...

Nhom thuoc co tac dung bao ve niem mac: Sucralfat gan voi protein tao hang rao bao ve niem mac da day - thuc quan chong lai cac tac nhan tu da day. Thuong chi dinh sucralfat trong cac truong hop benh trao nguoc vua den nang. Sucralfat dang vien nen 1g, uong ngay 4 vien truoc bua an va luc di ngu, tranh dung antacid hoac khang histamin H2 30 phut truoc hoac sau khi uong sucralfat. 

Thuoc dieu hoa van dong: Lam tang truong luc co that thuc quan duoi dong thoi lam tang nhu dong, nhanh chong lam rong da day. Thuoc co ban trong nhom nay la metoclopropamid, cisaprid nen chi dinh dung trong dot ngan ngay, uong 30 phut truoc bua an va truoc khi di ngu.

Cac thuoc uc che tiet acid: Chia lam hai nhom: khang histamin H2 va uc che bom proton. Nhom khang histamin H2 co tac dung lam giam tiet dich acid trong da day. Thuoc duoc hap thu nhanh va de dang qua duong tieu hoa, thuong dung de dieu tri cac truong hop trao nguoc nhe va vua. Nhom nay gom co: Cimetidin, ranitidin, famotidin, nizatidin. Nhom uc che bom proton: Co tac dung uc che khau cuoi cung cua qua trinh bai tiet acid. Nhieu nghien cuu cho thay thuoc nhanh chong cai thien trieu chung, giam tinh trang viem loet thuc quan va nguy co tai phat. Nhom nay gom co: Omeprazol, rabeprazol, lanzoprazol, pantoprazol, esomeprazol.

Dieu tri ngoai khoa: Thong thuong 80% benh nhan dap ung voi dieu tri noi khoa, so con lai thuong gay ra cac bien chung nhu chit hep thuc quan, benh thuc quan Barrett, ung thu hoa... Nhung truong hop nhu vay can can nhac lam thu thuat dieu tri qua noi soi hay phau thuat.

Sai lam hay mac phai cua nguoi benh la tu y mua thuoc ve dung, khong theo chi dinh cua bac si. Can phai hieu rang moi nguoi benh co tinh trang benh ly cu the khac nhau, nguoi benh can duoc thay thuoc chuyen khoa kham va chi dinh dieu tri thich hop thi benh moi mau lanh va han che duoc cac bien chung nguy hiem cua benh.

BS. Le Quang Thuan