Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/373000/22092007.aspx

Lieu phap sinh hoc chua tri benh vay nen

Anh sang mat troi buoi sang co tac dung tot doi voi benh nhan vay nen.

Benh vay nen (psoriasis) la mot can benh ngoai da, nhung co lien quan den he mien dich cua co the nen rat kho chua khoi dut, tuy khong nguy hiem den tinh mang nhung nguoi benh rat kho chiu do ngua ngay toan than (ke ca da dau va nhung cho kin...), bien chung vao khop gay dau don, tat nguyen, dac biet ve tham my bi anh huong (neu cac mang da troc vay do o tren mat), lam cho chat luong cuoc song cua ho bi thiet thoi nghiem trong...

Cac phuong thuc chua tri co dien tu truoc cung dat duoc hieu qua nhat dinh nhung khong can ban, co nhieu tac dung phu va chong chi dinh. Mot phuong thuc chua tri moi, lieu phap sinh hoc (biotherapie), dung duoc lieu dan xuat tu gen, tac dong vao he mien dich nguoi benh da to ra co hieu qua doi voi can benh nay.

Nhung bieu hien cua benh vay nen

Benh duoc bieu hien dac trung boi su xuat hien cua nhung mang do o da bi troc vay. Chung co the xuat hien tren toan than, ngay tren da dau, nhung thuong thay nhat o cui tay, dau goi hoac o mat lam mat di ve tham my cua nguoi benh, la mot bat loi lon cho ho. Nhung mang da do troc vay do o tren 70% nguoi benh, gay ngua ngay rat du doi (o Viet Nam nhieu benh nhan da lay beo cai de cha xat, tam rua cho do ngua). Tren 20% benh nhan co bien chung vao khop gay ra chung "dau khop do vay nen" (arthropathie psoriasique).

O nuoc Phap hien co hon 2 trieu nguoi mac benh vay nen, tuy theo cac truong hop, nguoi benh bi cat giam nang ne chat luong cuoc song, tuy tinh mang it bi de doa. Neu cac mang da bi vay nen xuat hien o vung co cac co quan sinh duc thi cuoc song tinh duc bi roi loan. Con khi no lan toi cac vung da nao do, mong tay, mong chan chang han, nguoi benh co khi khong thuc hien duoc nhung dong tac, cu chi don gian nhat trong cuoc song hang ngay. Khi cac khop bi tac dong, se gay dau don roi lau dan bi huy hoai gay tat nguyen vinh vien.

Benh vay nen tien trien dot ngot, xen ke nhung thoi ky thuyen giam. Neu khong the chua tri khoi duoc benh thi viec dieu tri thuong nham muc dich vo hieu hoa cac dot tien trien dot ngot nay.

Benh vay nen co nhieu dang: tu 15-20% benh nhan bi nhiem rat nang, con lai la so bi nhiem benh o dang vua phai va nhe, chat luong cuoc song it nhieu do bi anh huong hon.

Bieu hien tren da cua benh vay nen.

Cach chua tri co dien

Nhung vay nen dang nhe xuat hien o cui tay, dau goi duoc dieu tri tai cho bang cach thoa mot lop pommat hoac kem de tranh nhung tac dung phu cua thuoc uong hoac tiem.

Nhung cach nay, neu co hieu qua nhat thoi cung chi la bat dac di. Tu do theo thoi gian can co mot su dieu tri tiep theo.

Voi nhung dang ma dien tich mang da bi vay nen tuong doi nhieu, chien thuat dau tien la su dung lieu phap chieu sang bang tia cuc tim (phototherapie). Neu khong do phai ngung de tranh bi qua lieu. Chien thuat thu hai la dieu tri bang thuoc uong hoac tiem:

Retinoid - thuoc vien (mot dan xuat cua sinh to A) de dieu tri dang vay nen co mun mu (pustuleux) hoac noi mun coc o gan ban chan (palmo plantataire).

Methrotrexat: dang vien hoac thuoc tiem de tac dong len he mien dich.

Ciclosporin (mot chat chong thai tru trong cac ca ghep tang: than, gan, tim...).

3 duoc pham tren da to ra hieu nghiem nhung co nhung tac dung phu, trong mot so truong hop bi chong chi dinh, cac tac dung phu co the la:

Voi retinoid - ty le mo trong mau tang tu do co the lam gan bi ton hai.

Chat methrotrexat lam giam so luong te bao mau, con chat ciclosporin lam suy giam chuc nang than va tang huyet ap.

Va phuong thuc dieu tri moi

Do la phuong thuc dieu tri sinh hoc (biotherapie) su dung cac khang the anticorps monoclonanx la cac khang the duoc tiet ra trong co the nguoi hoac trong phong thi nghiem boi mot loai te bao duoc tao ra tu mot te bao bach huyet co ten la "clone" dung de dieu tri cac chung suy giam he mien dich.

Nhung chat nay bao vay mot trong nhung "bien co phan tu" dan den benh vay nen.

Da 2 nam nay, o nuoc Phap va mot so nuoc chau Au, hai loai thuoc sinh hoc moi duoc che tao, su dung va da duoc thuong mai hoa do la:

Efalizumab tiem duoi da, to ra co hieu qua doi voi 1/3 benh nhan, tinh trang benh cua ho duoc cai thien ro ret sau 12 tuan dieu tri.

Etanercept tiem duoi da cung mang lai ket qua tuong tu nhung voi ty le cao hon: 45%.

Voi hai loai duoc pham sinh hoc nay, nguoi ta nhan thay co su giam toi 75% dien tich bi vay nen, cung nhu su giam ngua.

Hai loai thuoc tren duoc cho la co it tac dung phu. Tuy nhien cung co the xay ra mot hieu ung khong mong muon doi voi he mien dich. Benh nhan se nhay cam hon voi cac benh nhiem trung va voi etanercept nguoi benh de bi nhiem lao tu do phai theo doi benh nhan duoc dieu tri, khong de bi nhiem khuan.

Nhung dieu can chu y khi dieu tri bang lieu phap sinh hoc

Lieu phap sinh hoc duoc chi dinh doi voi cac benh nhan bi benh vay nen neu ho khang hoac bi chong chi dinh voi cac duoc pham dieu tri co dien.

Doi voi nhung benh nhan nang, chat luong cuoc song bi anh huong nghiem trong khien ho tro nen tram cam nang.

Dac biet doi voi nhung benh nhan co bien chung "thap khop do vay nen", etanercept la thuoc tao ra chuyen bien tot.

TS. Luong Ngoc Khue, Luong Vinh Khang (tong hop)