Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/519812/25102007.aspx

Festival van hoa cong chieng Tay Nguyen: Co con “tinh thieng”?

Thong tin dao dien Duc Hai lam tong dao dien Festival Van hoa cong chieng Tay Nguyen (to chuc tai Dak Lak vao thang 11 toi) khien nhieu nguoi hoai nghi. Trong quan niem cua nhieu nguoi, dung vao van hoa Tay Nguyen la dung toi nhung nen, via quang nam sau trong long  dat ma neu khong thuc su hieu no chua chac da cham toi cai hon dich thuc. Dieu nay, lieu qua suc voi Duc Hai? Chung toi da trao doi voi anh  khi anh vua hoan tat mot canh quay trong bo phim Co gai xau xi dai 169 tap.

Cong chieng Tay Nguyen. Anh: CTV

- Moi nguoi van nghi anh “ngoai dao” ve van hoa Tay Nguyen, nen se vat va lam voi vai tro tong dao dien. Con anh thi lai ung dung... di dong phim dung vao luc “nuoc soi lua bong” nay?

- Dao dien Duc Hai: Toi la nguoi ngoai dao nhung cung da co 25 nam nghien cuu ve Tay Nguyen. Qua trinh nay da cho toi co duoc cai nhin tong quat ve loai hinh cong chieng cung nhu doi song van hoa cua nguoi dan Tay Nguyen. Toi nhan vai trong phim Co gai xau xi truoc khi nhan quyet dinh tong dao dien chuong trinh Festival Van hoa cong chieng Tay Nguyen. Viec cua festival toi da len ke hoach chi tiet. Cong viec dang trien khai dung kich ban, dung tien do va kha suon se. Hoa si dang lam market san khau; nhac si Nguyen Cuong da viet xong cac ban tong pho; toi cung da ky hop dong voi mot so ca si. Tam trang cua toi hien tai rat vui va nhieu hung khoi sang tao. Festival nay se co  mot so doan cong chieng quoc te tham du (Dan Mach, Han Quoc...). Day la mot dip hoi nhap thu vi. Minh cong chieng, ho cung cong chieng va do la tieng noi chung, co le khong can phai “phien dich”. Va toi tin minh se thanh cong.

- Anh noi,  trong suot 25 nam qua, anh luon tim cach  ly giai  ve “tinh thieng” cua cong chieng Tay Nguyen... nhung van chua co loi giai nao khien anh hai long. Vay ly do gi khien anh duoc chon la tong dao dien mot chuong trinh lon ma chac chan  du luan se “sam soi” de y?

- Toi khong tu tim den Ban to chuc (BTC) Festival de “tiep thi”, ma chinh la BTC da sang loc ra toi trong so nhieu nguoi khac duoc gioi thieu ung cu vao vai tro nay. Sau khi gap toi, ho yeu cau toi viet kich ban. Tren co so nhung kien thuc co san, toi tien hanh 3 dot thuc te, moi dot khoang 1 tuan de tim hieu vai tro cua cong chieng trong doi song thuc te cua cong dong dan cu. Vi co y tuong viet kich ban theo cau truc mot ban giao huong, nen toi cung da tien hanh cac cuoc khao sat, lam viec voi cac dan nhac giao huong. Toi noi y tuong cua minh voi nhac si Nguyen Cuong va duoc anh ay tan thuong. Chung toi da chon 3 bai hat dac trung cho Tay Nguyen de anh Cuong viet lai ban phoi khi theo 2 su ket hop: cong chieng va giao huong; cong chieng va nhac rock. Kich ban chinh sua den lan thu 3 thi duoc duyet.

- Neu bat mi ve su  doc dao, anh se noi  den  dieu  gi?

- Mot trong nhung net doc dao o festival nay la su ket hop giua am thanh cua thuo hoang so voi am nhac han lam la dan nhac giao huong. Muon vay phai nghien cuu rat ky bai nao, dan cong chieng nao co thang am phu hop de roi tu do hoa am, phoi khi cho dung, hay, hoanh trang va thuyet phuc. Festival duoc ket noi bang 4 dem nghe thuat dan gian (Dem rung gia; Dem huyen dieu; Am vang Tay Nguyen va Bay len canh chim mat troi). Co the xem day la 4 chuong cua mot ban giao huong ma o moi chuong deu co mot cau chuyen ke, the hien ro tam trang, khat vong cua nguoi Tay Nguyen. Toi se lam noi bat chu de cong chieng khi dat ben canh no cac loai nhac khi am vang manh me, co tiet tau ro rang voi vai tro giu nhip va “tao lua” – cac ban nhac rock. Ngoai ra, con co xiec, ao thuat, bieu dien thoi trang, ca nhac duoc bo tri hai hoa trong mot tong the co truc trung tam la cong chieng va cac sinh hoat van hoa dan gian cua dong bao Tay Nguyen de tao ra nhung sac do, nhip do khien khan gia khong the dung ngoai cuoc ma phai hoa minh vao khong khi chung cua le hoi voi tu cach la mot  chu the.

- Con “tinh thieng”  cua cong chieng Tay Nguyen?

- O  festival nay, cong chung se duoc thay dong bao cac dan toc Tay Nguyen (30 dan cong chieng) the hien cac le hoi ma ho co mot cach day du nhat, tron ven nhat bang tat ca niem tu hao va hung khoi. Ban than cac hoat dong ay da  toat len tinh thieng cua cong chieng trong doi song cua ho. Tuy nhien, de tao duoc tinh hap dan  thi dao dien phai biet bo tri cac le hoi theo trinh tu mot cau chuyen ke. Dieu nay phu thuoc vao y nghia cua tung le hoi, tinh tiet tau va doi ngu the hien. Vi du nhu dem dau tien se co ke Khan, hoa tau cong chieng cung dan nhac giao huong... de lam bat cuoc doi thoai giua qua khu va hien tai - mot cuoc tro chuyen vinh cuu cua van hoa dan toc. Dem thu 3, se ket hop nhung man bieu dien ao thuat dac sac trong bo cuc sinh hoat cac truong ban, gia lang voi nhung cau than chu ky bi... Tom lai, chung toi dang co gang de moi nguoi thay su dac sac cua van hoa Tay Nguyen trong le hoi, nhung khong hoan toan la nhung gi da biet, da nhin thay.

Nguyet Nhi (thuc hien)