Việt Nam là một trong những nước có mức độ đa dạng sinh học cao về thành phần các loài động vật. Rùa là một trong những thành phần của hệ sinh thái, ngoài ý nghĩa khoa học, rùa còn mang ý nghĩa tâm linh, văn hóa của nhiều dân tộc trên thế giới. Tìm hiểu về rùa sa nhân giúp bạn đọc hiểu biết hơn về sinh vật, tâm linh và văn hóa của nước nhà đồng thời có ý thức bảo vệ và chăm sóc các loài động vật quý hiếm.

Đặc điểm hình thái, sinh thái, sinh học của rùa sa nhân

Loài rùa sa nhân có kích thước trung bình trong các loài rùa cạn và rùa nước ngọt của Việt Nam, có thể dễ dàng nhận dạng loài rùa này qua những đặc điểm sau:

Đặc điểm hình thái, sinh thái, sinh học của rùa sa nhân

  • Yếm: có bản lề giúp cho rùa có thể khép một phần trên của yếm vào nhau phía mai, nhưng không khép kín hẳn như các loài rùa hộp khác. Những con đực yếm thường lõm ở phía dưới, con cái có yếm phẳng. yếm có màu vàng nhạt hoặc màu nâu, có viền đen xung quanh yếm.
  • Mai: có màu sắc thay đổi từ nấu sáng đến nâu đạ, có khi màu đen hoàn toàn. Trên lưng có 3 gờ nổi rõ, trong đó hai gờ đối xứng hai bên qua gờ sống lưng tạo thành 2 mặt phẳng nhô cao. Màu sắc mai trên hai mặt phẳng thường sáng hơn so với các vùng xung quanh. Gờ chính giữa chạy dọc sống lưng, hai gờ hai bên chạy từ tấm sườn thứ nhất đến tấm sườn thứ 4 của mai. Các tấm rìa phía cuối mai có dạng răng cưa, một số tấm phía trước có thể có răng cưa, vì vậy Rùa sa nhân còn có tên gọi là rùa mai răng cưa.
  • Mắt: Rùa sa nhân có đặc điểm nổi bật là tròng mắt thường có màu đỏ, rất ít cá thể có mắt màu đen.
  • Đầu: khá to, có màu hơi vàng đến nâu đậm, một số cá thể khác đầu lại có màu xám đen, da ở đỉnh đầu cứng, có trường hợp tạo nếp giống hoa văn.
  • Đuôi: những con đực thường có đuôi dài và to hơn con cái. Một số trường hợp đuôi cá thể đực và cái không khác biệt nhiều nên khó phân biệt chúng.
  • Chân: chân rùa sa nhân khá dài giúp cơ thể được nâng cao khỏi mặt đất và di chuyển nhanh nhẹn. Da chân có vảy, móng chân chắc và khỏe giúp chúng di chuyển tốt trong rừng núi và đào đất.
  • Trọng lượng: rùa trưởng thành có trọng lượng từ 400g – 800g. Trong đó số cá thể đạt 600g – 700g chiếm tần suất lớn nhất. Trọng lượng lớn nhất đạt được là 1261g.
  • Kích thước: qua việc cân đo trực tiếp trên 30 cá thể rùa, chiều dài mai trung bình của Rùa sa nhân trưởng thành từ 140 – 180 mm. Trong đó các cá thể có kích thước 160 – 170mm chiếm tần suất nhiều nhất. Kích thước dài nhất đạt được là 203mm, trong khi kích thước nhỏ nhất với 109,2mm. Sau khi đo đạc toàn bộ số rùa trưởng thành cho thấy các cá thể đực có mai dài hơn các cá thể cái và có sự tương phản giữa giới tính và chiều dài mai.

Rùa sa nhân khi trưởng thành không có sự biến đổi nhiều về trọng lượng, sự tăng giảm cân phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Vào cuối mùa thu rùa đạt trọng lượng cơ thể cao nhất, sau đó chúng sẽ ít hoạt động dần đi cho đến mùa đông chúng nằm im trong hang, đống cỏ, lá (ngủ đông) khi đó trọng lượng cơ thể chúng sẽ giảm xuống mức thấp nhất.

Trong quá trình cân, đo, quan sát trực tiếp cho kết quả là các cá thể rùa đực có kích thước lớn hơn và trọng lượng nặng hơn các cá thể cái. Con đực thường nặng hơn con cái trung bình từ 60 – 65g, kích thước mai thường dài hơn 8 – 9mm. Rõ ràng có một sự tương quan giữa kích thước, trọng lượng của cơ thể với giới tính của loài rùa này. Toàn bộ những cá thể có trọng lượng dưới 200g thì khó xác định được giới tính của chúng.

Kết quả nghiên cứu về hình thái của loài rùa sa nhân cho thấy có sự tương quan giữa trọng lượng và kích thước cơ thể. Điều này hết sức có ý nghĩa, vì loài rùa này thường ủ bệnh rất lâu, đến khi có các biểu hiện ốm thì chúng sẽ chết rất nhanh sau đó. Vì thế khi cân trọng lượng rùa để kiểm tra sức khỏe kết hợp với kích cỡ mai để xác định khoảng trọng lượng phù hợp. Nếu cá thể nào đó có trọng lượng cơ thể nhẹ hơn mức bình thường thì cần phải chú ý hơn và áp dụng các biện pháp chăm sóc, chữa trị ngay cho cá thể đó trước khi chúng phát bệnh.

Tình trạng hiện nay của rùa sa nhân

Rùa sa nhân là loài vật quý hiếm, có giá trị khoa học, thẩm mỹ, giúp học sinh, sinh viên tìm hiểu về tập tính sinh thái. Nhưng hiện nay, chúng đang có nhiều người săn bắt để bán nên ngày càng trở nên khan hiếm. Do đó, chúng ta cần lên án và nghiêm cấm các hình thức săn bắt.

Tình trạng hiện nay của rùa sa nhân

Hiện nay có nhiều tổ chức nhân giống và bảo tồn loài rùa sa nhân này. Trong năm 2012, Chương trình đã cho ấp sinh sản thành công 7 cá thể rùa Sa nhân vào ngày 12 tháng 9. Đây là kết quả sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt thành công nhất từ trước tới nay mà Chương trình bảo tồn Rùa đã đạt được.

Rùa Sa Nhân cũng đã được liệt kê vào danh sách những loài đang bị đe dọa bởi Liên Minh Bảo Tồn Thiên Nhiên Quốc Tế (IUCN). Do số lượng cá thể rùa sa nhân ngày càng ít đi nên con người càng cần phải có ý thức bảo vệ rùa sa nhân.

Loài rùa này cũng đang có xu hướng giảm số lượng do nhiều người bắt chúng để làm thức ăn và vật nuôi, xuất khẩu trái phép. Loài này cũng suy giảm số lượng do nạn phá rừng và săn bắt đã được chứng minh là mối đe dọa lớn đối với những con rùa này.

Như vậy chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về loài rùa sa nhân và những đặc điểm, đặc tính, phân bố. Hy vọng bài viết sẽ giúp mọi người có thêm những kiến thức bổ ích về loài rùa quý hiếm này và có ý thức bảo vệ các loài động vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.